Ba năm trước, tôi đứng trên bục vinh quang của một hội trường năm sao, dưới ánh đèn laser quét qua quét lại như muốn thiêu cháy sự phấn khích của hơn một ngàn con người bên dưới. Khi đó, tôi mặc bộ vest Ý may đo riêng giá bằng ba tháng lương của một nhân viên văn phòng hạng trung, đi đôi giày da bóng lộn đến mức ruồi đậu vào cũng phải trượt chân ngã gãy cổ. Tôi dang tay ra, hít một hơi thật sâu cái mùi của tiền bạc và sự sùng bái, rồi gào lên: "Các bạn có muốn tự do tài chính không?". Cả hội trường nổ tung. Lúc đó, tôi là Trần Gia Bảo – "Sói già phố Wall phiên bản Đông Nam Á", kẻ có thể bán một chiếc lược cho sư thầy và bán cả hy vọng cho những người đang tuyệt vọng nhất.
Ba năm sau, tôi vẫn đang đứng trước một đám đông, nhưng tay không cầm micro mà cầm một cái vỉ đập ruồi bằng nhựa màu xanh lá cây.
"Này ông Bảo, trà hôm nay hơi nhạt đấy nhé!"
Tôi liếc nhìn gã xe ôm vừa lên tiếng, khẽ chỉnh lại cái quần đùi hoa mua sáu mươi nghìn ba chiếc ở chợ Đồng Xuân, rồi nhếch mép cười – cái nụ cười từng giúp tôi chốt được những hợp đồng hàng tỷ đồng. Tôi rót thêm một chút nước cốt trà đặc quánh vào ly nhựa của gã, dõng dạc nói:
"Nhạt là đúng rồi. Đây là trà 'Thanh lọc tâm hồn', giúp ông giảm bớt sự sân si với đời. Thêm trà đặc là tôi đang tặng thêm cho ông 5% giá trị thặng dư mà không hề tính phí vận hành đấy. Uống đi cho nó... tối ưu hóa hệ tiêu hóa."
Gã xe ôm ngớ người, không hiểu "giá trị thặng dư" với "tối ưu hóa" là cái quái gì, nhưng thấy tôi nói bằng giọng điệu đĩnh đạc như sếp tổng nên đành lẳng lặng bưng ly nước ra góc ghế nhựa ngồi nhâm nhi.
Chào mừng các bạn đến với "Văn phòng điều phối năng lượng và giải quyết xung đột xã hội" của tôi, hay nói theo ngôn ngữ của những kẻ bình dân là: Sạp trà đá ngã tư.
Chỗ của tôi tọa lạc tại một vị trí cực kỳ "đắc địa" về mặt xã hội học. Bên trái là tòa tháp văn phòng kính xanh rực rỡ, nơi những "chiến binh KPI" sáng xịt nước hoa thơm phức, tay cầm Starbucks, miệng nói chuyện toàn bằng thuật ngữ tiếng Anh bồi. Bên phải là khu tập thể cũ kỹ với những mảng tường rêu mốc và những bà nội trợ có khả năng thu thập thông tin còn nhanh hơn cả thuật toán của Google. Tôi ngồi ngay giữa, ở cái ranh giới mỏng manh giữa ánh sáng hào nhoáng và bóng tối bụi bặm, bán mỗi ly trà giá ba nghìn đồng kèm theo dịch vụ tư vấn tâm lý miễn phí mà khách hàng đôi khi chẳng yêu cầu.
"Trần Văn Bảo! Anh xem chồng tôi này! Anh xem có ai làm chồng mà khốn nạn như thế này không?"
Một tiếng rống vang lên cắt ngang dòng suy nghĩ của tôi. Một cô gái trẻ, mặt mũi trang điểm cầu kỳ nhưng lúc này mascara đã lem nhem vì khóc, đang lôi xềnh xệch một anh chàng mặt mũi tái mét đến trước sạp trà của tôi. Tôi nhận ra họ: khách quen. Cô vợ làm kế toán ở tòa nhà đối diện, anh chồng là nhân viên IT.
"Bình tĩnh nào quý cô," tôi thong thả đặt cái vỉ đập ruồi xuống, kéo một cái ghế nhựa xanh ra. "Mời ngồi vào vị trí đàm phán. Có vấn đề gì khiến hệ thống vận hành gia đình của hai bạn bị lỗi server thế này?"
"Anh ta giấu quỹ đen mua cái máy chơi game mười lăm triệu! Mười lăm triệu đấy anh Bảo ạ! Bằng tiền bỉm sữa của con tôi cả nửa năm trời!" Cô vợ đập bàn rầm rầm.
Anh chồng lắp bắp: "Anh Bảo... anh nói giúp em... em stress quá mới mua..."
Tôi nhìn anh chồng, rồi nhìn cô vợ. Trong đầu tôi, các con số bắt đầu nhảy múa. Kỹ năng "xử lý từ chối" đã ăn vào máu từ thời đa cấp bỗng chốc trỗi dậy. Tôi rót hai ly trà đá, đẩy về phía họ như một cử chỉ "phá băng" (Ice-breaking).
"Cô em ạ," tôi bắt đầu bằng giọng trầm ấm, phong thái hệt như lúc tôi thuyết phục khách hàng mua gói bảo hiểm trọn đời. "Thực ra cậu ấy không mua máy chơi game đâu. Dưới góc độ đầu tư, tôi gọi đây là 'Gói bảo hiểm hòa bình và bảo mật thông tin gia đình'."
Cô vợ khựng lại, đôi mắt nhòe lệ chớp chớp: "Anh nói cái gì cơ?"
"Em cứ tính xem," tôi chìa cuốn sổ tay ghi nợ ra, lật mặt sau để vẽ vài đường ngoằn ngoèo. "Mười lăm triệu cho một cái máy dùng được năm năm. Chia ra mỗi ngày chỉ mất khoảng tám nghìn đồng, tức là gần bằng ba ly trà đá của tôi. Đổi lại, em có một anh chồng luôn có mặt ở nhà mỗi tối thay vì đi nhậu nhẹt ngoài quán, không có cơ hội tiếp xúc với 'đối tác lạ' trên bàn bia, và quan trọng nhất là em luôn biết chồng mình đang ở đâu: ngay trong phòng khách. Tám nghìn đồng một ngày để loại bỏ rủi ro ngoại tình và giữ gìn hạnh phúc lứa đôi, đây là một thương vụ có ROI (tỷ lệ lợi vốn) cao nhất mà tôi từng thấy đấy!"
Anh chồng nhìn tôi bằng ánh mắt sùng bái như nhìn một vị thánh. Cô vợ thì bắt đầu tính toán, cơn giận có vẻ đã hạ nhiệt khi nghe thấy cụm từ "loại bỏ rủi ro ngoại tình".
Tôi bồi thêm cú chốt (closing deal): "Hơn nữa, trong lúc cậu ấy chơi game, em có toàn quyền kiểm soát tivi để xem phim Hàn Quốc mà không bị tranh giành. Đây là giải pháp 'Win-Win' – cả hai cùng có lợi. Em không mất tiền bỉm sữa, em chỉ đang đầu tư vào một thiết bị định vị chồng cao cấp mà thôi."
Sau mười phút "thao túng", cặp đôi rời đi trong êm thấm, thậm chí anh chồng còn hào phóng trả hẳn năm mươi nghìn cho hai ly trà đá và bảo tôi "khỏi thối".
Tôi nhìn tờ tiền xanh trên khay nhựa, khẽ thở dài. Kiếm tiền từ sự lạc lối của người khác vốn là sở trường của tôi, dù là lúc mặc vest hay lúc mặc áo ba lỗ.
Phố đã lên đèn. Những tòa nhà văn phòng bắt đầu hắt ra thứ ánh sáng trắng lạnh lẽo của đèn neon, trong khi khu tập thể cũ tỏa ra mùi cá kho và tiếng bát đũa lạch cạch. Tôi ngồi xuống cái ghế nhựa thấp tè, nhìn dòng người hối hả lướt qua ngã tư. Đô thị này giống như một cái chợ khổng lồ, nơi người ta không chỉ bán hàng hóa, mà bán cả lòng tự trọng, bán cả sự tử tế để đổi lấy những con số trong tài khoản.
Tôi lôi cuốn sổ tay cũ ra. Những trang đầu vẫn còn ghi tên những đại gia, những "con mồi" triệu đô một thời. Những trang sau lại là tên của bà bán xôi, ông xe ôm, và mấy gã nhân viên văn phòng nợ tiền hướng dương.
Tôi tự hỏi, mình đang thực sự tìm kiếm sự nhàn hạ, hay tôi chỉ đang là một gã thợ săn già đã mệt mỏi, trốn vào vỉa hè để nhìn đời qua lăng kính của những món hàng? Tôi đang cứu rỗi họ bằng những lời tư vấn "đa cấp", hay thực chất tôi vẫn đang lạc lối trong chính cái trò chơi định giá con người mà mình đã tạo ra?
"Đời là mấy tý," tôi tự nhủ, rồi với tay tắt cái bóng đèn vàng vọt treo trên cành cây phượng.
Hôm nay "chốt" được một cuộc hôn nhân. Doanh thu: 44 nghìn đồng tiền lãi. Chi phí cơ hội: Một chút lương tâm.
Một ngày làm việc nhàn hạ ở đô thị rực rỡ này chính thức khép lại.