Khi mùa gặt vừa đi qua, làng tôi bỗng chốc biến thành một vương quốc của rơm rạ và những gốc rạ khô khốc. Nhưng đối với lũ trẻ chúng tôi, đó mới chính là lúc “thời thế tạo anh hùng”. Những mảnh ruộng vừa gặt xong, chân rạ còn lởm chởm, đất thì nứt nẻ hoặc sền sệt bùn tùy theo độ ẩm, bỗng nhiên trở thành những sân vận động quốc gia danh giá nhất thế giới. Ở đó, chúng tôi không có cỏ mượt mà, không có khán đài rực rỡ, chỉ có mùi thơm của nồng nàn của rơm mới và những giấc mơ bay bổng cùng trái bóng nhựa.
Trái bóng của chúng tôi là một tuyệt tác của sự chắp vá. Đó là một quả bóng nhựa màu đỏ mua ở chợ huyện với giá vài đồng bạc lẻ, vốn đã bị nứt một đường dài sau khi đập vào bụi gai mây nhà bác Tư. Để “cứu chữa” cho nó, thằng Cún “Mắt Híp” đã dùng băng dính đen quấn chằng chịt, khiến quả bóng trông như một bệnh nhân đang hồi sức cấp cứu nhưng lại có độ nảy cực kỳ khó lường. Chính cái độ nảy “không ai biết đâu mà lần” ấy đã tạo nên sự kịch tính cho mỗi trận đấu trên sân ruộng.
“Đội xóm Trên thách đội xóm Dưới! Đứa nào thua phải đi nhặt phân bò cả tuần!” – Thằng Cún dõng dạc tuyên bố, tay chống nạnh, mặt ngẩng cao như một vị đại sứ đang tuyên chiến.
Trận bóng đá trên sân ruộng không có trọng tài, không có biên giới rõ ràng. Hai chiếc dép tổ ong đặt cách nhau khoảng hai mét chính là cầu môn. Nếu bóng bay qua đầu thủ môn mà thủ môn không chạm được tay vào, chúng tôi sẽ cãi nhau đến đỏ mặt tía tai để phân định xem đó là “vào” hay là “vọt xà”. Đôi khi, một trận đấu chỉ diễn ra trong ba mươi phút nhưng thời gian cãi nhau có thể lên đến ba tiếng đồng hồ.
Tôi được phân làm tiền đạo của xóm Dưới. Thực ra, tôi làm tiền đạo chỉ vì tôi chạy nhanh nhất đám, dù đôi chân tôi vẫn hay bị vướng vào những gốc rạ làm tôi ngã nhào, mặt mũi dính đầy bùn và bụi rơm. Thằng Cún làm thủ môn, vì nó có cái bụng mỡ (kết quả của việc ăn quá nhiều bánh đúc nhà bà giáo Vy) và khả năng “lấp chỗ trống” trong khung thành rất tốt.
Trận đấu bắt đầu trong tiếng hò reo của mấy con trâu đang gặm cỏ quanh đó và một vài đứa con gái đi mót lúa đứng xem. Chúng tôi lao vào nhau như những chiến binh thực thụ. Quả bóng nhựa đen xì bay vèo vèo, lúc thì rơi trúng đầu một chú bò, lúc thì mất hút trong đống rơm khô.
“Tí! Truyền đây! Truyền đây!” – Thằng Móm hét lên từ cánh trái.
Tôi đang dẫn bóng, cảm thấy mình như một siêu sao bóng đá thế giới. Tôi muốn tự mình ghi bàn, muốn thấy con Mơ đứng bên kia bờ ruộng phải trầm trồ khen ngợi. Tôi phớt lờ lời kêu gọi của đồng đội, cố gắng lách qua hai hậu vệ cao lớn của xóm Trên. Nhưng bùn dưới chân rạ trơn trượt đã phản bội tôi. Một cú trượt chân ngoạn mục, tôi ngã chổng vó, quả bóng văng ra xa và ngay lập tức bị tiền đạo đối phương cướp mất.
“Vào... o... o!” – Tiếng reo hò của xóm Trên vang động cả cánh đồng.
Tỉ số là 1-0. Tôi lồm cồm bò dậy, lòng tràn đầy hậm hực. Tôi đổ lỗi cho sân ruộng trơn, đổ lỗi cho thằng Móm chạy không đúng chỗ, và đổ lỗi cho quả bóng nhựa quá nhẹ.
Người lớn thường nói về tinh thần đồng đội như một điều gì đó rất cao cả và trừu tượng. Họ bảo “một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao”. Nhưng ở trên sân ruộng này, chúng tôi học về đồng đội bằng cách... thua cuộc. Khi mỗi người đều muốn làm anh hùng, khi ai cũng muốn đôi chân mình là duy nhất chạm vào vinh quang, thì cả đội sẽ trở thành một đống cát rời rạc.
“Mày tham bóng quá Tí ạ!” – Thằng Cún lạch bạch chạy lên từ khung thành, mặt nó đỏ gay vì tức giận. “Bóng đá là chơi cả đội, chứ có phải mình mày diễn xiếc đâu!”.
Tôi im lặng, cảm thấy cái tôi của mình bị tổn thương nghiêm trọng. Nhưng nhìn vẻ mặt thất vọng của đồng đội, tôi bỗng thấy mình nhỏ bé lạ thường. Tôi nhận ra rằng, vinh quang của một cá nhân sẽ chẳng có nghĩa lý gì nếu nó được xây dựng trên sự thất bại của cả tập thể.
Hiệp hai bắt đầu. Lần này, tôi không còn ham dẫn bóng một mình nữa. Tôi bắt đầu quan sát. Tôi thấy thằng Móm đang ở vị trí trống trải, tôi thấy thằng Tèo đang lách vào khe hở của đối phương. Chúng tôi bắt đầu truyền bóng cho nhau. Quả bóng nhựa đen không còn bay loạn xạ nữa, nó đi theo một quỹ đạo có tính toán. Một cú truyền bằng mu bàn chân của tôi, thằng Móm đỡ ngực điệu nghệ rồi sút tung lưới xóm Trên qua khe hai chiếc dép tổ ong.
“Gỡ hòa!” – Chúng tôi nhảy cẫng lên, ôm chầm lấy nhau mặc cho bùn đất bám đầy người.
Cảm giác khi ghi bàn bằng sự phối hợp tuyệt vời ấy sướng hơn gấp vạn lần việc tự mình độc diễn. Đó không chỉ là niềm vui chiến thắng, mà là niềm vui của sự kết nối. Tôi hiểu rằng, khi chúng ta tin tưởng giao phó “trái bóng” cho đồng đội, chúng ta không hề mất đi quyền lực, mà chúng ta đang nhân đôi sức mạnh.
Người lớn trong thế giới của họ cũng thường xuyên chơi những trận “bóng đá” cuộc đời. Nhưng đôi khi họ quá mải mê xây dựng sự nghiệp cá nhân, mải mê đánh bóng tên tuổi mình mà quên mất rằng họ đang ở trong một gia đình, một cơ quan hay một cộng đồng. Họ giành giật “quả bóng” thành công về phía mình, để rồi cuối cùng khi ngã xuống, chẳng có đồng đội nào chạy lại nâng họ dậy. Họ là những người hùng cô đơn trong những sân vận động rực rỡ ánh đèn nhưng trống vắng tình người.
Trận đấu kết thúc với tỉ số hòa. Cả hai đội đều mệt lử, nằm vật vã trên đống rơm, nhìn lên bầu trời buổi chiều đang chuyển sang màu tím thẫm. Chẳng có đứa nào phải đi nhặt phân bò, vì chúng tôi đều thấy rằng mình đã thắng – thắng chính sự ích kỷ của bản thân.
Bố tôi đi làm về, dắt xe đạp ngang qua bờ ruộng. Bố dừng lại, nhìn đám trẻ nhem nhuốc bùn đất rồi cười ha hả:
“Sao, trận chung kết thế giới hôm nay ai vô địch?”
“Hòa bố ạ! Nhưng xóm Dưới chơi hay hơn!” – Tôi tự hào khoe chiến tích.
Bố bước xuống ruộng, xoa đầu tôi, bàn tay bố vẫn còn vương chút bụi công trường: “Hòa là tốt rồi con ạ. Trong bóng đá hay trong cuộc đời, đôi khi kết quả hòa lại là kết quả đẹp nhất. Vì sau đó, ai cũng có thể vui vẻ đi về cùng nhau mà không ai phải buồn.”
Tôi nhìn bố, rồi nhìn sang thằng Cún và những đứa bạn khác. Chúng tôi dắt tay nhau đi về, chân bước thấp bước cao trên những gốc rạ. Quả bóng nhựa đen đã được thằng Cún ôm khư khư trong lòng như một báu vật. Dù nó có méo mó, có đầy băng dính, nhưng nó đã dạy chúng tôi một bài học mà không có giáo trình nào viết hết được: Bài học về sự hy sinh cái tôi vì cái chúng ta.
Bà nội tôi đứng ở cổng, đã chuẩn bị sẵn một chậu nước gừng ấm để chúng tôi rửa chân. Bà bảo: “Chơi gì thì chơi, đừng để mất tình bạn là được. Quả bóng hỏng thì mua quả khác, chứ tình bạn mà hỏng thì chẳng có chợ nào bán đâu con.”
Tôi nhìn xuống đôi bàn chân mình, những vết xước do gốc rạ đâm vào bắt đầu thấy xót khi chạm nước. Nhưng cái xót ấy không thấm thía gì so với niềm vui sướng đang nảy nở trong lòng. Tôi chợt hiểu tại sao ông nội thường hay nói: “Người giàu nhất là người có nhiều bạn nhất”.
Tối hôm đó, nằm trong màn, tôi nghe tiếng gió thổi qua cánh đồng rơm rạ. Tôi mơ thấy mình và đồng đội đang khoác áo đội tuyển quốc gia, chạy trên sân cỏ mượt mà của những sân vận động khổng lồ. Nhưng trong giấc mơ ấy, quả bóng vẫn là quả bóng nhựa quấn băng dính đen, và cầu môn vẫn là hai chiếc dép tổ ong cũ kỹ của tôi. Bởi vì tôi biết, dù có đi xa đến đâu, dù có lớn thế nào, thì tinh thần của trận bóng trên sân ruộng năm ấy vẫn sẽ mãi là điểm tựa để tôi không bao giờ lạc lối trong những cuộc chơi của cuộc đời.
Sự trưởng thành không phải là khi chúng ta biết cách ghi bàn một mình, mà là khi chúng ta biết cách lùi lại một bước để đồng đội có cơ hội tỏa sáng. Đó là nốt nhạc đẹp nhất trong bản giao hưởng của tuổi thơ, một bản giao hưởng được viết nên từ mùi bùn, mùi rơm và những tiếng cười vô tư lự giữa cánh đồng sau mùa gặt.
Ngày mai, nắng lại lên trên những gốc rạ. Chúng tôi sẽ lại ra sân, lại cãi nhau về những chiếc dép tổ ong, và lại cùng nhau đuổi theo quả bóng nhựa đen xì ấy. Vì chúng tôi biết rằng, chỉ cần còn có nhau, thì mỗi trận đấu đều là một chiến thắng rực rỡ của trái tim.
Trận bóng trên sân ruộng đã dạy Tí rằng vinh quang thực sự không nằm ở bàn thắng cá nhân, mà nằm ở sự gắn kết của những người bạn. Đó là bài học đầu đời về tinh thần tập thể mà có lẽ người lớn đôi khi cũng quên mất.