Cuộc đời thường thích tung ra những cú đấm móc vào đúng thời điểm chúng ta tưởng rằng mình đã học được cách phòng thủ. Đối với Hoàng, khi cậu vừa bắt đầu làm quen với nhịp độ của quán cà phê "Bụi" và chấp nhận việc mình là một mắt xích nhỏ nhoi trong nền kinh tế vỉa hè, thì một biến số mới ập đến. Biến số này không nằm trong giáo trình, cũng không thể giải quyết bằng một biên bản phạt hay một lời xin lỗi suông.
Đó là một buổi sáng sớm, điện thoại của Hoàng rung lên bần bật. Là bà Hà. Giọng bà không còn sự giận dữ của vụ "cuốn sổ tiết kiệm bị gặm nát", mà thay vào đó là một sự hốt hoảng tột độ:
Hoàng ơi... cô không biết gọi cho ai nữa. Con Ngáo nó lờ đờ từ đêm qua, sáng nay thì bỏ ăn, nôn mửa liên tục. Cô phải đi công tác gấp ở tỉnh ngay bây giờ, không có ai ở nhà trông nó. Cháu... cháu có thể qua xem nó thế nào không? Cô sẽ chuyển khoản trả lương sòng phẳng, làm ơn!
Hoàng đứng bật dậy, quên cả cơn buồn ngủ sau ca làm muộn. Dù bị bà Hà đuổi việc, nhưng sâu thẳm trong lòng, cậu vẫn cảm thấy có một sợi dây liên kết vô hình với con "Sếp" bốn chân ấy.
Khi Hoàng chạy đến biệt thự, cảnh tượng trước mắt khiến cậu xót xa. Ngáo – kẻ từng kéo cậu chạy khắp công viên như một vận động viên điền kinh, kẻ từng "thẩm định" đôi dép tổ ong của cậu với niềm đam mê mãnh liệt – giờ đây nằm phục bên góc sân, đôi mắt lờ đờ, hơi thở đứt quãng. Cái phễu nhựa đeo trên cổ nó giờ trông lạc lõng và đáng thương hơn bao giờ hết.
Theo quan sát lâm sàng sơ bộ, đối tượng đang rơi vào trạng thái suy giảm chức năng vận động do mất nước và điện giải trầm trọng, - Hoàng lẩm bẩm, thói quen dùng thuật ngữ trỗi dậy như một cơ chế phòng vệ trước sự lo lắng.
Cậu nhanh chóng bế Ngáo lên. Con chó thường ngày nặng như một bao gạo, giờ đây dường như nhẹ bẫng vì sự mệt mỏi. Hoàng bắt một chiếc taxi đến phòng khám thú y gần nhất. Trên xe, Ngáo khẽ gục đầu vào vai Hoàng, một tiếng rên nhỏ phát ra từ cổ họng nó khiến tim cậu thắt lại.
Này bác sĩ, nó bị sao ạ? - Hoàng hỏi ngay khi đặt Ngáo lên bàn khám.
Vị bác sĩ thú y sau một hồi kiểm tra, gương mặt trở nên nghiêm nghị:
Nó bị nhiễm virus Parvo, lại thêm biến chứng viêm ruột cấp. Tình trạng khá nặng vì phát hiện hơi muộn. Cần phải nhập viện theo dõi 24/24, truyền dịch và tiêm kháng sinh liều cao ngay lập tức. Cậu là chủ nó à? Đi làm thủ tục nhập viện và đóng tiền tạm ứng đi.
Hoàng cầm tờ phiếu tính tiền từ tay cô y tá mà tay chân rụng rời. Con số ghi trên đó bằng đúng số tiền học phí một học kỳ của cậu tại trường đại học.
"Phân tích tài chính cá nhân: Tiền mặt hiện có: 120 ngàn. Tiền lương ở quán Bụi chưa lĩnh. Bà Hà chưa chuyển khoản. Khả năng thanh khoản: Gần như bằng 0."
Hoàng đứng chết trân ở sảnh phòng khám. Đây không phải là một bài toán giả định trên giấy trắng. Đây là một sinh mạng. Nếu không có tiền, Ngáo sẽ không được điều trị. Nếu không được điều trị, "nguồn lực dài hạn" mà cậu từng dạy bảo con chó sẽ biến mất mãi mãi.
Chị ơi, - Hoàng tiến đến quầy thu ngân, giọng run run nhưng ánh mắt kiên định – Con... con đang gặp khủng hoảng tiền tệ tạm thời. Con có thể để lại chiếc điện thoại này và cái thẻ sinh viên làm tài sản thế chấp không? Con hứa trong vòng 24 giờ sẽ huy động đủ nguồn vốn để quyết toán.
Cô y tá nhìn tấm thẻ sinh viên Kinh tế quốc tế của Hoàng, rồi nhìn con Husky đang nằm thoi thóp bên trong, khẽ thở dài:
Thôi được rồi, tôi báo bác sĩ cấp cứu trước cho nó. Nhưng cậu phải nhanh lên, viện phí mỗi ngày một tăng đấy.
Hoàng bước ra khỏi phòng khám, trời bắt đầu nắng gắt. Cậu cảm thấy mình như một nhà kinh tế học thất trận, đứng giữa ngã tư đường mà không biết phải "tái cấu trúc" đời mình từ đâu. Cậu gọi điện cho bà Hà nhưng máy bận liên tục. Cậu gọi cho quán cà phê "Bụi" xin ứng lương, nhưng lão Bụi quát: "Mới làm được ba ngày đã đòi ứng? Muốn quán phá sản à?".
Cậu ngồi xuống vỉa hè, ngay cạnh một khóm hoa mười giờ đang nở rộ. Cậu nhìn những bông hoa – chúng chỉ cần một chút nắng, một chút nước là có thể rực rỡ. Còn con người, đôi khi cần những thứ thực dụng hơn nhiều.
"Định hướng hành động: 1. Gọi điện về cho bố mẹ xin tiền (Tỷ lệ thành công: 100%, Tỷ lệ tổn thương lòng tự trọng: 1000%). 2. Đi vay nặng lãi (Rủi ro mất khả năng chi trả: Cực cao). 3. Tìm cách khác."
Giữa lúc tuyệt vọng nhất, Hoàng chợt nhớ đến nhóm "Hội những người cuồng Husky" trên Facebook mà cậu từng tham gia để học cách dắt chó. Cậu chụp ảnh Ngáo đang nằm viện, viết một dòng trạng thái ngắn gọn, không dùng thuật ngữ chuyên ngành, không dùng giọng điệu giáo sư:
"Chào mọi người, đây là Ngáo. Nó là 'Sếp' của tôi trong những ngày tôi đi lạc. Bây giờ nó đang ốm rất nặng, mà tôi thì... đang nghèo. Tôi không xin tiền, tôi chỉ muốn hỏi có ai cần thuê shipper, thuê dọn nhà, hay làm bất cứ việc gì lấy tiền ngay không? Tôi cần cứu nó."
Hoàng cất điện thoại, bắt đầu đi bộ về phía quán cà phê "Bụi". Cậu không còn cảm thấy xấu hổ vì việc mình đi làm thuê hay việc mình bị đuổi học nữa. Cậu chỉ cảm thấy một trách nhiệm nặng nề: Cậu phải sống sót, để Ngáo cũng được sống sót.
Trên đường đi, cậu ghé vào một tiệm tạp hóa, dùng 10 ngàn đồng cuối cùng mua một chai nước suối và một chiếc bánh mì không. Cậu ngồi ăn trên vỉa hè, vừa ăn vừa lẩm bẩm: "Đây là chiến thuật 'thắt lưng buộc bụng' giai đoạn một. Calo từ tinh bột sẽ được chuyển hóa thành năng lượng cơ bắp để tối ưu hóa năng suất lao động chiều nay."
Vừa lúc đó, điện thoại nổ thông báo liên tục. Bài viết của cậu nhận được hàng trăm lượt chia sẻ. Một người lạ nhắn tin: "Tôi không có việc cho cậu, nhưng tôi có thể cho cậu mượn tiền viện phí trước, cậu đi giao hàng cho shop quần áo của tôi để trả dần nhé?". Một người khác viết: "Cố lên chàng trai, Ngáo nó sẽ không bỏ cậu đâu!".
Hoàng đứng dậy, lau vệt bánh mì trên mép. Cậu cảm thấy một luồng năng lượng mới chảy trong huyết quản. Cậu nhận ra, trong cái nền kinh tế thị trường đầy khắc nghiệt này, vẫn có những giá trị không thể định giá bằng tiền – đó là sự thấu cảm giữa những người xa lạ.
"Bài học Chương 15: Khi bạn hạ cái tôi xuống và thành thật với khó khăn của mình, thế giới sẽ mở ra một cơ chế vận hành mới. Đó gọi là 'Kinh tế của sự tử tế'."
Hoàng bước nhanh về phía quán "Bụi". Chiều nay, cậu sẽ không chỉ rửa ly, cậu sẽ làm việc với vận tốc của một siêu máy tính. Vì ở bệnh viện kia, có một con Husky đang chờ cậu quay lại để cùng nhau chạy tiếp trên những trảng cỏ xanh, bất kể là ai dắt ai.