Xóm Cầu Vồng những ngày giáp Tết bỗng nhiên trở nên chao đảo không phải vì một trận thiên tai thực sự, mà vì một cơn bão vô hình mang tên "Lời Than Vãn". Đây là loại thiên tai đáng sợ nhất trong thế giới của người lớn, vì nó không làm đổ cây cối, nhưng nó làm đổ sụp những nụ cười.
Vào cái mùa mà đáng lẽ người ta phải hân hoan nhất, thì những người khổng lồ lại bận rộn... than. Bác Ba bán bánh mì than giá bột mì tăng cao; chú Hạnh sửa xe than người ta mua xe máy mới nhiều quá không thèm sửa xe cũ nữa; còn mẹ tôi thì than rằng cái Tết năm nay sao mà lo toan nhiều thứ quá, từ cái bánh chưng cho đến bộ quần áo mới cho tôi. Những lời than vãn bay lơ lửng trong không trung như những đám mây đen, che khuất cả ánh nắng vàng của mùa xuân đang chớm nở.
“Tiệm chúng ta sắp bị ngập lụt rồi!” – Hùng “Sứt” thảng thốt khi chúng tôi đang ngồi trên cành khế. “Tớ vừa nghe bác Tư Cụt than thở về cái chân đau suốt cả buổi sáng. Nếu chúng mình không làm gì đó, cả xóm này sẽ biến thành một cái đầm lầy u ám mất.”
Tí “Điệu” soi gương vào một vũng nước mưa còn sót lại dưới gốc cây. “Gương của tớ không thấy cầu vồng nữa, Cuốn ạ. Nó chỉ thấy những cái miệng đang trễ xuống và những đôi chân bước đi nặng nề. Người lớn đang tự xây nhà bằng những lời than, và họ đang bị nhốt trong đó.”
Tôi nhận ra một "vết thủng" vô cùng nghiêm trọng. Người lớn dường như đã đánh mất chiếc mỏ neo của mình—thứ giữ cho họ bình thản trước những biến động của cuộc sống. Khi họ gặp khó khăn, thay vì tìm cách vá víu, họ lại chọn cách làm cho vết rách to hơn bằng những lời phàn nàn.
“Chúng ta phải chế tạo ‘Chiếc mỏ neo tình thâm’,” tôi quyết định. “Và chúng ta cần một chiến dịch mang tên ‘Thu thuế nỗi buồn’.”
Kế hoạch của chúng tôi rất đơn giản nhưng đầy thách thức. Chúng tôi chế tạo ba cái giỏ bằng tre, trang trí bằng những dải ruy băng rực rỡ và những chiếc lá khế xanh mướt. Chúng tôi đi khắp xóm, từ đầu ngõ đến cuối ngõ. Mỗi khi nghe thấy một người lớn bắt đầu cất tiếng than, chúng tôi sẽ ngay lập tức xuất hiện và chìa cái giỏ ra.
“Dừng lại ạ!” – Tôi dõng dạc nói với bác Ba bánh mì khi bác đang chuẩn bị than về tiền điện. “Bác vừa mới phát ra một lời than vãn. Theo quy định mới của xóm Cầu Vồng, bác phải trả ‘thuế’ cho chúng cháu bằng một điều tốt đẹp mà bác đã thấy trong ngày hôm nay.”
Bác Ba ngẩn người, cái miệng đang chuẩn bị thốt ra những con số lỗ lãi bỗng khựng lại. Bác nhìn ba đứa trẻ đang nghiêm túc đứng trước mặt, rồi nhìn cái giỏ tre xinh xắn.
“Điều tốt đẹp à?” – Bác gãi đầu. “À... sáng nay bác thấy một con mèo mướp đẻ được bốn con mèo con rất xinh ở sau lò bánh.”
“Chấp nhận ạ!” – Hùng “Sứt” reo lên và thả một viên sỏi màu hồng vào giỏ của bác Ba. “Vậy là bác đã được xóa nợ một lời than vãn.”
Chúng tôi tiếp tục hành trình đến nhà chú Hạnh. Chú đang cáu kỉnh vì một cái ốc vít rỉ sét.
“Mẹ kiếp, cái xe rách nát này làm tớ tốn cả buổi chiều mà chẳng...”
“Thuế! Thuế chú Hạnh ơi!” – Tí “Điệu” chìa chiếc giỏ ra, tay kia cầm mảnh gương phản chiếu ánh nắng vào mắt chú.
Chú Hạnh giật mình, nhìn vào mảnh gương. Chú thấy khuôn mặt mình trong đó đang nhăn nhó một cách xấu xí. Chú bật cười khà khà.
“Được rồi, đám quỷ nhỏ. Điều tốt đẹp của chú là hôm nay chú vừa tìm thấy cái kìm mà chú tưởng đã mất từ tháng trước.”
Cứ thế, "Tiệm sửa chữa những giấc mơ thủng" đã đi thu thuế khắp xóm. Chúng tôi không thu tiền, chúng tôi thu thập những mẩu vụn của niềm hạnh phúc bị lãng quên. Những viên sỏi màu tượng trưng cho niềm vui bắt đầu đầy dần trong những chiếc giỏ tre.
Tuy nhiên, "cơn bão" lớn nhất lại nằm ngay trong chính ngôi nhà của tôi. Mẹ tôi dạo này dường như quên mất cách cười. Mẹ cứ đi ra đi vào, miệng lẩm bẩm về việc dọn dẹp nhà cửa, về tiền tiêu Tết, về đủ thứ áp lực không tên.
Tối đó, khi mẹ đang ngồi thở dài bên đống bát đĩa chưa rửa, tôi không chìa giỏ tre ra. Tôi làm một việc khác. Tôi mang ra "Chiếc mỏ neo tình thâm" mà ba đứa chúng tôi đã hì hục làm cả chiều: Đó là một khung ảnh bằng gỗ cũ, bên trong không có ảnh, mà là một lớp cát mịn lấy từ bờ sông, trên cát chúng tôi đặt ba hòn đá cuội có khắc tên: BỐ, MẸ, CUỐN.
“Mẹ ơi, mẹ nhìn này,” tôi khẽ nói, đặt cái khung gỗ lên bàn. “Mỗi khi mẹ thấy mệt, mẹ hãy cầm hòn đá có tên con lên nhé. Đây là mỏ neo của gia đình mình. Dù bão than vãn có thổi mạnh đến đâu, chỉ cần mình cầm chắc những hòn đá này, nhà mình sẽ không bị bay mất đâu mẹ ạ.”
Mẹ tôi sững người. Đôi bàn tay gầy gụi của mẹ chạm vào hòn đá mang tên "CUỐN". Hòn đá nhẵn nhụi và ấm áp lạ kỳ. Mẹ cầm nó lên, nắm chặt trong lòng bàn tay. Tôi thấy vai mẹ rung lên nhẹ nhàng. Những giọt nước mắt rơi xuống lớp cát mịn, làm cho những hạt cát kết lại chắc chắn hơn.
“Mẹ xin lỗi Cuốn,” mẹ thầm thì. “Mẹ bận than vãn về những thứ phù phiếm mà quên mất là mẹ đang nắm giữ cả một kho báu trong tay.”
Mẹ đứng dậy, không còn vẻ nặng nề. Mẹ không rửa bát ngay mà kéo tôi lại gần, ôm tôi vào lòng. Mùi gừng thơm từ hơi thở của mẹ, mùi xà phòng nồng nàn từ áo mẹ hòa quyện lại. Cơn bão trong nhà tôi đã chính thức tan biến, nhường chỗ cho một bầu không khí tĩnh lặng và đầy yêu thương.
Nhưng chiến dịch của chúng tôi không dừng lại ở đó. Chúng tôi nhận ra rằng người lớn cần một nơi để "đổ" những lời than vãn một cách chính thống, thay vì để chúng bay lung tung làm ô nhiễm bầu không khí. Chúng tôi tạo ra một "Cái hố tiêu hủy phiền muộn" ở dưới gốc cây đa.
“Mọi người ơi!” – Hùng “Sứt” loa tay hét lớn. “Ai có lời than vãn nào chưa trả thuế, hãy đến đây và hét vào cái hố này. Đất mẹ sẽ giữ chúng lại và biến chúng thành phân bón cho cây!”
Thật kỳ lạ, những người khổng lồ bắt đầu hưởng ứng một cách hào hứng. Họ đến trước cái hố nhỏ, ban đầu còn ngần ngại, sau đó bắt đầu trút bỏ những gánh nặng. Bác Tư Cụt than về cái chân, cô Thắm than về việc không có người yêu, chú Hạnh than về cái máy nén khí hỏng. Sau khi hét xong, họ đều thở phào một cái, như thể vừa trút bỏ được một bộ áo giáp nặng nề.
Tiệm sửa chữa của chúng tôi đã nhận ra một bài học vĩ đại: Lời than vãn giống như một loại rác thải tâm hồn. Nếu ta không xử lý nó kịp thời, nó sẽ tích tụ lại và bốc mùi chua chát. Nhưng nếu ta biết cách biến nó thành một trò chơi, hoặc đối trọng nó bằng những điều tốt đẹp nhỏ bé, nó sẽ mất đi sức mạnh tàn phá.
Ông Giáo già đứng quan sát chúng tôi từ xa. Ông tiến lại gần, tay cầm một nắm hạt hướng dương.
“Các cháu có biết vì sao cơn bão lại tan không?” – Ông hỏi.
“Vì chúng cháu đã thu thuế ạ!” – Hùng “Sứt” nhanh nhảu.
Ông Giáo cười, đôi mắt nheo lại đầy thông thái. “Không chỉ thế đâu. Cơn bão tan vì các cháu đã dạy cho người lớn cách ‘định vị’ lại hạnh phúc. Họ cứ tưởng hạnh phúc là khi mọi thứ hoàn hảo, nhưng thực ra hạnh phúc là khi giữa những sóng gió, ta vẫn tìm thấy một hòn đá cuội ấm áp để nắm lấy.”
Bầu trời xóm Cầu Vồng chiều hôm đó đẹp một cách khó tin. Những đám mây đen của lời than vãn đã bị gió thổi bay đi mất, nhường chỗ cho một dải lụa màu tím hồng mềm mại của buổi hoàng hôn.
Bác Ba bánh mì dạo này đi ngang qua không còn than nữa. Thay vào đó, mỗi khi gặp chúng tôi, bác lại khoe một "điều tốt đẹp": "Nay có một bà lão khen bánh của bác giòn nhất vùng các cháu ạ!". Chú Hạnh sửa xe thì bắt đầu dạy Hùng “Sứt” cách nhận biết âm thanh của động cơ, chú bảo tiếng máy nổ cũng là một loại âm nhạc nếu mình biết lắng nghe.
Tiệm sửa chữa giấc mơ của chúng tôi đã trở thành một "Trạm quan trắc khí tượng tâm hồn". Chúng tôi theo dõi từng biểu cảm của người lớn. Nếu thấy ai đó bắt đầu nhíu mày quá lâu, Tí “Điệu” sẽ dùng gương phản chiếu ánh sáng để đánh lạc hướng. Nếu nghe thấy tiếng thở dài phát ra từ một ô cửa sổ, tôi sẽ chạy đến và kể một câu chuyện về chiếc răng mới đang mọc của mình.
Người lớn là những sinh vật phức tạp. Họ có thể xây dựng những tòa nhà chọc trời nhưng lại không biết cách dựng lại một nụ cười vừa sụp đổ. Họ có thể điều khiển những cỗ máy khổng lồ nhưng lại để cho một lời than vãn điều khiển tâm trạng cả ngày. Chúng tôi, những đứa trẻ, tuy chẳng có máy móc gì ngoài những chiếc giỏ tre và những hòn đá cuội, lại có thể làm được điều mà họ không làm được.
“Cuốn này,” Tí “Điệu” hỏi khi chúng tôi đang thu dọn những giỏ thuế vào cuối ngày. “Sau này lớn lên, tớ sợ tớ cũng sẽ trở thành một người khổng lồ hay than vãn.”
Tôi nhìn vào mắt Tí, rồi nhìn xuống hòn đá cuội trong tay. “Nếu lúc đó cậu bắt đầu than, tớ sẽ cầm cái giỏ tre này đến tìm cậu. Tớ sẽ đòi thu thuế niềm vui của cậu cho đến khi cậu phải bật cười thì thôi.”
“Tớ cũng vậy!” – Hùng “Sứt” hăng hái. “Tớ sẽ dùng cái muôi thủng gõ vào đầu cậu để đuổi bóng ma Bận Rộn và con quỷ Than Vãn đi.”
Ba đứa chúng tôi ôm nhau cười, tiếng cười giòn tan vang vọng cả xóm nhỏ. Đó chính là loại âm thanh có thể đánh bật mọi cơn bão, phá tan mọi sương mù.
Tối nay, xóm Cầu Vồng yên bình lạ thường. Những ngôi nhà bắt đầu sáng đèn, chuẩn bị cho những ngày cuối năm bận rộn nhưng không còn nặng nề. Mẹ tôi đang ngồi thêu một đóa hoa trên vạt áo mới của tôi, đôi tay mẹ lướt đi nhẹ nhàng theo nhịp điệu của sự bình yên. Bố tôi đang ngồi sửa lại cái hàng rào dâm bụt, thỉnh thoảng bố lại nhìn vào nhà và mỉm cười với hai mẹ con.
Chiếc mỏ neo của gia đình tôi đã được thả xuống thật sâu vào lòng đất của sự thấu hiểu. Cho dù ngày mai có thêm những áp lực mới, những lo toan mới, chúng tôi cũng không sợ nữa. Vì chúng tôi đã biết cách biến những lời than vãn thành những bông hoa, và biến sự khó khăn thành một cơ hội để yêu thương nhau nhiều hơn.
Tôi nằm nghe tiếng chuông gió đồng ngân vang. Nó như đang nói với tôi rằng: Đừng sợ bóng tối, vì chỉ có trong bóng tối, con mới thấy được vẻ đẹp của những đốm lửa nhỏ.
Tiệm sửa chữa những giấc mơ thủng tối nay có một ghi chú mới: Cách tốt nhất để vá một tâm hồn đang tan nát vì phàn nàn là tặng cho họ một hòn đá cuội và bảo họ rằng: ‘Bạn không cô đơn, và thế giới này vẫn đẹp dù có những vết sứt sẹo’.
Ngày mai, tôi sẽ xin mẹ một ít sơn màu hồng. Tôi muốn sơn lại những hòn đá cuội trong giỏ thuế. Tôi muốn xóm Cầu Vồng không chỉ xanh mà còn rực rỡ sắc màu của những niềm vui nhỏ bé được thu hoạch mỗi ngày.
Và tôi, Cuốn, sẽ luôn là người thợ gác cổng cho sự lạc quan của xóm nhỏ này.
Chiêm nghiệm của một triết gia 8 tuổi: Lời than vãn giống như một cái lỗ đen, nó hút hết ánh sáng quanh bạn. Còn nụ cười giống như một mặt trời nhỏ, nó có thể sưởi ấm cả một gian phòng lạnh lẽo. Nếu bạn đang cảm thấy muốn than thở, hãy thử dừng lại và tìm một "điều tốt đẹp thuế" trong ngày hôm nay. Có thể đó chỉ là một ly cà phê ngon, một lời chào của người lạ, hay đơn giản là việc bạn vẫn còn đủ hơi thở để... than. Hãy trân trọng những gì mình có, vì mỏ neo chắc chắn nhất không nằm ở tiền bạc, mà nằm ở những người luôn sẵn sàng chìa giỏ tre ra để hứng lấy nỗi buồn của bạn.
Ngày mai, tôi sẽ mang chiếc giỏ tre sang nhà bác Tư Cụt. Tôi nghe nói vết thương của bác lại đau khi gió mùa về. Tôi sẽ không chỉ thu thuế, tôi sẽ tặng bác một hòn đá cuội mang tên "SỨC MẠNH".
Xóm Cầu Vồng vẫn cứ quay, và chúng tôi vẫn cứ là những thợ vá nhí hạnh phúc nhất thế gian.