Khu tập thể C4 không chỉ là một khối bê tông, nó còn là một cái màng lọc âm thanh khổng lồ. Nếu bạn áp tai vào bức tường tróc lở ở hành lang tầng hai vào lúc mười giờ sáng, bạn sẽ nghe thấy một bản giao hưởng kỳ quái: tiếng tivi rè rè từ nhà bà cụ Giáo, tiếng băm thớt lạch cạch của nhà bác Nam, và tiếng thở dài của những người đàn ông đang ngồi uống trà đá dưới chân cầu thang. Nhưng âm thanh quyền năng nhất, thứ âm thanh có thể khiến mọi "thần dân" của vương quốc gác mái phải bật dậy như bị điện giật, chính là tiếng kèn bóp của ông bán kẹo mạch nha.
"Píp... píp... píp!"
Cái âm thanh bóp từ quả bóng cao su cũ kỹ ấy có một ma lực khủng khiếp. Nó len lỏi qua những khe cửa, bay vút lên gác mái, và ngay lập tức, bản tuyên ngôn độc lập của chúng tôi bị dẹp sang một bên. Đối với trẻ con, kẹo mạch nha không đơn thuần là đồ ăn, nó là một loại "ngoại tệ" dùng để thanh toán cho mọi nỗi buồn trong ngày.
"Bin! Có đồ đồng nát không?"
Thằng Bi "Béo" hớt hải chạy lên, hơi thở nồng nặc mùi mồ hôi và xôi xéo. Nó cầm trên tay một chiếc dép nhựa đứt quai, vẻ mặt như vừa tìm thấy một thỏi vàng ròng giữa sa mạc.
"Chỉ có một chiếc dép thôi à?" – Tôi nhíu mày, đóng vai một nhà kinh tế học lỗi lạc – "Một chiếc thì ông ấy chỉ cho một mẩu kẹo bằng ngón tay út thôi. Phải có thêm sắt vụn hoặc vỏ lon bia."
Con Mây lúc này đã xuất hiện từ sau đống báo cũ, tay nó cầm một xấp giấy khen loại khá từ năm ngoái. Tôi hoảng hốt:
"Mây! Cậu điên à? Đó là giấy khen mà!"
Mây thản nhiên nhìn xấp giấy, ánh mắt trong veo như mặt hồ không gợn sóng:
"Giấy khen thì cũng là giấy thôi Bin. Năm ngoái mẹ tớ nhìn nó rồi cười được năm phút, sau đó mẹ lại mắng tớ vì tội làm đổ lọ mực. Năm nay nó chỉ làm tổ cho gián. Tớ thà đổi nó lấy một chút ngọt ngào còn hơn để gián ăn mất sự ngọt ngào ấy."
Tôi lặng người. Triết lý của Mây bao giờ cũng giống như một gáo nước lạnh dội vào cái đầu đầy rẫy những quy tắc của tôi. Phải rồi, người lớn giữ lại giấy khen, bằng cấp và những tấm huy chương để nhắc nhở về hào quang quá khứ, nhưng họ lại quên mất rằng chúng chẳng thể lấp đầy cái bụng đang biểu tình vào buổi xế chiều.
Chúng tôi bắt đầu một cuộc "tổng động viên" toàn gác mái. Thằng Bi lôi ra một cái lõi đồng từ cái quạt hỏng (thứ mà nó đã âm thầm tháo ra từ tuần trước), con Mây hy sinh xấp giấy khen, còn tôi đóng góp một đống vỏ lon Coca mà tôi đã dày công tích trữ dưới gầm giường. Chúng tôi hành quân xuống sân tập thể với tư thế của những thương nhân giàu có nhất khu C4.
Ông bán kẹo mạch nha là một người đàn ông có làn da màu đồng hun, gương mặt nhăn nheo như một quả táo tàu khô, và đôi mắt thì luôn lấp lánh một vẻ tinh quái. Ông không bán kẹo bằng tiền, ông bán bằng "ký ức phế thải".
"Nào, lũ nhỏ, hôm nay có gì đổi lấy niềm vui không?" – Ông cười, để lộ vài chiếc răng khuyết.
Chúng tôi đổ đống "tài sản" lên cái khay gỗ sau xe đạp của ông. Ông cầm chiếc dép đứt quai của thằng Bi lên, ngắm nghía như một chuyên gia đồ cổ:
"Dép này đi nhiều quá, mòn hết cả kỷ niệm rồi. Thôi được, tính cho cậu một vòng kẹo."
Đoạn, ông lấy chiếc que tre, khéo léo quết vào hũ nhựa. Những sợi mạch nha vàng óng, dẻo quánh bắt đầu quấn vòng quanh chiếc que, kéo theo những sợi tơ trong suốt như hổ phách dưới ánh nắng. Ông rắc thêm vài hạt đậu phộng rang giã nhỏ, rồi trao cho thằng Bi. Nhìn cái cách Bi nhận lấy que kẹo, tôi cứ ngỡ ông vừa trao cho nó chìa khóa để mở ra kho báu của vua Solomon.
Đến lượt xấp giấy khen của Mây, ông bán kẹo bỗng khựng lại. Ông đọc kỹ từng dòng chữ, rồi nhìn con bé:
"Cháu chắc chứ? Cái này mai sau làm hồ sơ đi làm đấy."
Mây lắc đầu, mái tóc đuôi ngựa đung đưa:
"Sau này cháu sẽ làm người bán kẹo giống bác. Lúc đó cháu sẽ tự làm kẹo, không cần giấy khen để xin ai việc gì cả."
Ông lão bật cười khà khà, một điệu cười sảng khoái đến mức khiến mấy bác cán bộ hưu trí đang đánh cờ gần đó cũng phải ngước nhìn.
"Giỏi! Một câu trả lời đáng giá hai vòng kẹo và thêm một nhúm dừa nạo!"
Trong lúc chờ ông quết kẹo cho mình, tôi quan sát những người lớn xung quanh. Bác Nam đang đứng ở ban công tầng hai, nhìn xuống với vẻ mặt khinh khỉnh. Bác bảo với vợ: "Toàn đồ mất vệ sinh, thế mà lũ trẻ cứ đâm đầu vào. Chả hiểu chúng nó nghĩ gì."
Tôi chợt thấy thương bác Nam. Bác có một đôi giày da rất bóng, bác có một chiếc xe máy Dream mới tinh, nhưng bác lại không có cái quyền được liếm một que kẹo dẻo dính răng giữa thanh thiên bạch nhật mà không sợ bị người ta đánh giá. Người lớn đã đánh đổi sự tự do của vị giác để lấy cái vẻ đạo mạo giả tạo. Họ ăn những thứ đắt tiền trong các nhà hàng sang trọng, nhưng lại phải dùng dao nĩa để cắt nhỏ niềm vui ra thành từng miếng vừa vặn với phép lịch sự.
Chúng tôi quay trở lại vương quốc gác mái với chiến lợi phẩm trên tay. Ba đứa ngồi vòng tròn, say sưa thưởng thức "vị ngọt của phế thải".
"Ngon quá..." – Thằng Bi lầm bầm, môi dính đầy mạch nha – "Ước gì trên đời này cái gì cũng đổi được bằng đồ cũ nhỉ."
"Nếu vậy thì tuyệt." – Tôi tiếp lời – "Tớ sẽ đổi nỗi buồn của mẹ tớ lấy một xe kẹo. Mẹ tớ hay buồn vì những thứ vớ vẩn lắm. Ví dụ như hôm qua mẹ buồn vì bà hàng xóm có cái áo mới đẹp hơn của mẹ."
Mây nhìn que kẹo đã vơi một nửa, trầm ngâm:
"Cậu biết không Bin, thực ra người lớn cũng đang đi đổi đồ đấy. Nhưng họ không đổi đồ hỏng lấy kẹo. Họ đổi thời gian lấy những tờ giấy bạc, rồi lại dùng tờ giấy bạc đó để mua thuốc ngủ vì họ quá lo lắng về việc làm sao để có thêm nhiều tờ giấy bạc hơn."
Tôi nhìn Mây, thực sự ngưỡng mộ cái cách bộ não của nó vận hành. Nó giống như một chiếc máy lọc, luôn tách được những điều cốt lõi ra khỏi đống tạp âm của cuộc sống.
"Vậy sao mình không mở một cái tiệm tạp hóa trên gác mái này?" – Tôi nảy ra ý kiến – "Nhưng chúng ta không bán kẹo. Chúng ta bán sự lắng nghe. Người lớn ở khu này ai cũng có quá nhiều chuyện để nói nhưng chẳng ai chịu nghe ai cả."
"Ý hay đấy!" – Thằng Bi hào hứng – "Phí dịch vụ là một viên kẹo hoặc một viên bi ve."
"Không được." – Mây gạt đi – "Người lớn không có bi ve đâu. Họ chỉ có những nỗi thở dài thôi. Chúng ta sẽ thu thập những nỗi thở dài của họ, đem cất vào những cái lọ thủy tinh cũ kia, rồi khi nào trời nắng, chúng ta mang ra sân thượng phơi. Biết đâu nắng sẽ biến nỗi buồn thành những đám mây trắng."
Chiều hôm đó, chúng tôi bắt đầu thực hiện "Dự án Thu gom Nỗi buồn". Thằng Bi có nhiệm vụ đi la cà ở các chiếu nghỉ cầu thang để nghe lỏm. Con Mây chuẩn bị những chiếc lọ thủy tinh rửa sạch. Còn tôi, tôi chịu trách nhiệm ghi chép vào "Nhật ký vương quốc".
Trường hợp đầu tiên là chị Lan ở tầng ba. Chị Lan rất đẹp, nhưng mắt chị lúc nào cũng quầng thâm. Chị hay đứng ngoài hành lang nhìn về phía xa xăm, nơi có những tòa nhà cao tầng đang mọc lên như những cái măng đá. Thằng Bi đi ngang qua, giả vờ buộc dây giày rồi hỏi:
"Chị Lan ơi, sao chị không cười? Mẹ em bảo con gái không cười là sẽ bị cũ đi đấy."
Chị Lan hơi bất ngờ, nhìn thằng bé béo tròn rồi thở hắt ra một hơi:
"Chị đang lo không biết tháng sau có đủ tiền trả tiền nhà không em ạ. Công ty chị vừa cắt giảm nhân sự."
Bi gãi đầu, rồi nó rút trong túi ra một miếng kẹo mạch nha còn sót lại (thật kỳ tích vì nó chưa ăn hết):
"Chị ăn cái này đi. Ông bán kẹo bảo đây là thuốc tiên đấy. Ăn vào là thấy tháng sau vẫn còn xa lắm."
Chị Lan nhìn miếng kẹo dính đầy bụi đường, rồi nhìn gương mặt ngây ngô của thằng Bi, bỗng nhiên chị bật cười. Đó là một nụ cười thật sự, nó khiến khuôn mặt chị sáng bừng lên như có ai vừa bật đèn.
"Cảm ơn em nhé, nhóc."
Thằng Bi chạy biến lên gác mái, mặt đỏ gay vì hãnh diện:
"Tớ vừa thu được một nỗi buồn to bằng cái nhà, nhưng tớ đã đổi nó lấy một nụ cười rồi!"
Mây gật đầu tán thưởng, cẩn thận dán một nhãn giấy lên cái lọ thủy tinh nhỏ: "Nỗi lo tiền nhà của chị Lan - Đã giải mã bằng kẹo".
Nhưng không phải nỗi buồn nào cũng dễ giải quyết như thế. Có những nỗi buồn của người lớn sâu hoắm và đen kịt như cái giếng bỏ hoang sau đình. Như nỗi buồn của bác Nam "Giày bóng". Bác không lo thiếu tiền, bác lo rằng mình không đủ "quan trọng". Bác luôn quát tháo những người đưa thư hoặc những đứa trẻ chạy nhảy ngoài hành lang chỉ để chứng tỏ bác là chủ của không gian này.
Tôi quan sát bác từ trên gác mái. Bác ngồi một mình ở ban công, tay cầm tờ báo nhưng mắt lại nhìn chăm chầm vào khoảng không. Bác trông cô đơn một cách lộng lẫy. Người lớn thường nhầm tưởng rằng quyền lực và sự kính nể sẽ lấp đầy sự trống rỗng, nhưng thực ra nó chỉ làm cái hố đó rộng thêm ra mà thôi.
"Mây này, cậu có nghĩ bác Nam cần kẹo không?" – Tôi hỏi.
Mây lắc đầu:
"Bác Nam không cần kẹo. Bác cần một người nói với bác rằng bác không cần phải tỏ ra quan trọng thì mọi người mới yêu quý bác. Nhưng người lớn thì không bao giờ tin vào những điều đơn giản như thế."
Thế giới của chúng tôi và thế giới của họ giống như hai đường thẳng song song trong cuốn sách toán lớp ba: nhìn thì gần nhau đấy, nhưng chẳng bao giờ chạm nhau trừ khi có một biến cố nào đó bẻ cong thực tại. Chúng tôi dùng kẹo mạch nha để kết nối, còn họ dùng những định kiến để ngăn cách.
Càng về chiều, gác mái càng trở nên yên tĩnh. Mùi mạch nha vẫn còn vương vấn đâu đó, hòa quyện với mùi giấy cũ tạo nên một hương vị đặc trưng của ký ức. Tôi chợt nhận ra, ông bán kẹo mạch nha thực chất là một vị phù thủy giấu mặt. Ông đi khắp các ngõ ngách, thu mua những thứ phế thải của cuộc sống để đổi lấy những giây phút ngọt ngào ngắn ngủi cho lũ trẻ. Và khi lũ trẻ lớn lên, chúng lại bắt đầu vứt bỏ những món đồ chơi, những mảnh gương, những xấp giấy khen... để ông lại đến thu gom và mang niềm vui ấy cho một thế hệ khác. Đó là một vòng tuần hoàn vĩnh cửu của sự hồn nhiên.
"Bin, Mây, nhìn kìa!" – Thằng Bi chỉ tay ra cửa sổ.
Dưới sân, chị Lan đang vừa đi vừa ăn miếng kẹo của thằng Bi. Chị không còn nhìn xuống đất nữa, chị đang ngước lên nhìn đám mây hình con voi mà lúc chiều bố tôi đã bỏ lỡ. Có lẽ miếng kẹo mạch nha rẻ tiền đó đã cho chị một "tấm vé" tạm thời để thoát khỏi mê cung của những hóa đơn.
Tôi mở cuốn sổ tay vương quốc, lật sang trang mới và viết: Điều 3: Không có nỗi buồn nào to đến mức không thể đổi được bằng một que kẹo mạch nha, miễn là bạn chịu mở lòng ra như một đứa trẻ.
Mây nhìn dòng chữ tôi viết, khẽ mỉm cười:
"Cậu bắt đầu giống ông giáo già rồi đấy, Bin ạ. Nhưng đừng viết dài quá, người lớn không đọc đâu, còn trẻ con thì mải ăn kẹo mất rồi."
Chúng tôi phá lên cười. Tiếng cười bay qua kẽ ngói, rơi xuống sân tập thể, lẫn vào tiếng còi xe và tiếng loa phường. Ở dưới kia, người lớn vẫn đang hối hả trở về nhà với những chiếc cà vạt thắt chặt. Họ không biết rằng ngay trên đầu họ, có ba đứa trẻ vừa mới hoàn thành một giao dịch vĩ đại nhất trong ngày: Đổi một đống phế thải lấy một buổi chiều ngập tràn vị ngọt và những triết lý không tên.
Khi hoàng hôn tắt hẳn, trả lại cho khu tập thể C4 vẻ trầm mặc của màn đêm, tôi nằm dài trên đống báo cũ, cảm thấy mình thật giàu có. Sự giàu có của tôi không nằm trong ví tiền của bố, mà nằm trong cái lọ thủy tinh chứa nỗi buồn đã được phơi nắng của Mây, nằm trong cái bụng no nê kẹo của thằng Bi, và nằm trong niềm tin rằng: Dù mai này có lớn lên, tôi sẽ vẫn giữ lại một que kẹo mạch nha trong tim, để thỉnh thoảng lại đổi một chút "người lớn" lấy một chút "trẻ con".
Tiếng kèn bóp của ông bán kẹo xa dần, xa dần rồi mất hút ở cuối con ngõ, nhưng vị ngọt của nó thì dường như đã kịp thấm vào từng viên gạch của khu tập thể, khiến cho đêm nay, những giấc mơ của cư dân nơi đây có lẽ sẽ bớt đi vài phần cay đắng.