Căn phòng thăm gặp của trại tạm giam số 1 lạnh lẽo một cách đáng sợ, cái lạnh không chỉ đến từ những bức tường bê tông xám xịt bong tróc sơn, mà còn từ bầu không khí đặc quánh mùi thuốc sát trùng và sự tuyệt vọng. Ánh sáng vàng vọt từ bóng đèn dây tóc lơ lửng trên trần nhà hắt xuống chiếc bàn sắt hoen rỉ, chia cắt không gian thành hai mảng sáng tối nhập nhoạng.
Luật sư Thành tháo cặp kính lão, lấy chiếc khăn tay từ túi áo vest chầm chậm lau tròng kính. Động tác của ông từ tốn, điềm đạm, trái ngược hẳn với sự bồn chồn của người thanh niên đang ngồi đối diện. Vinh – gã trai trẻ mới ngoài hai mươi lăm tuổi, khuôn mặt hốc hác, râu ria lởm chởm sau nhiều ngày bị tạm giam, đang run lên bần bật. Đôi tay bị còng của Vinh bấu chặt vào mép bàn, các khớp ngón tay trắng bệch.
Ông Thành đeo lại kính, ánh mắt sắc sảo nhìn sâu vào đôi mắt đỏ ngầu của thân chủ. Ông đã bào chữa cho hàng trăm vụ án, từ trộm cắp vặt đến những vụ đại án kinh tế, nhưng ánh mắt của những kẻ bị buộc tội giết người có dự mưu bao giờ cũng để lại cho ông những cảm xúc phức tạp nhất.
Vinh này, Giọng ông Thành trầm, vang, nhưng không gay gắt. Tôi thiết nghĩ, cậu nên thành thật khai báo. Chỉ khi cậu trút bỏ hết những gì đang giấu trong lòng, tôi mới có thể tìm ra kẽ hở pháp lý để bào chữa cho cậu được. Án mạng không phải chuyện đùa, nhất là khi nạn nhân lại là bà cụ Mẫn.
Vinh ngẩng phắt đầu lên, ánh mắt hoảng loạn như con thú bị dồn vào chân tường. Cậu ta lắp bắp, âm thanh nghẹn lại trong cổ họng:
Cháu... cháu biết nói thế nào bây giờ? Luật sư ơi, ông phải tin cháu. Cháu không thể bị buộc một cái tội tày đình mà cháu không hề làm. Giết người? Lại còn là bà Mẫn? Không! Cháu vô tội! Cháu thực sự vô tội! Ông phải hiểu điều đó, làm ơn...
Ông Thành thở dài, lật giở xấp hồ sơ dày cộp trước mặt. Những bức ảnh hiện trường, kết quả khám nghiệm tử thi, những dòng ghi chép lạnh lùng của cơ quan điều tra... tất cả đều như những mũi giáo chĩa thẳng vào chàng trai trẻ này.
Vinh ạ, tôi đang cố gắng hết sức để lo cho cậu được tại ngoại, hoặc ít nhất là giảm nhẹ tình tiết. Ông Thành gõ nhẹ ngón tay lên tập hồ sơ. Nhưng cậu nhìn xem, mọi bằng cớ đều đang chống lại cậu. Dấu vân tay trên cốc nước, thời gian tử vong trùng khớp với lúc cậu rời đi, và cả số tiền biến mất... Không phải cứ gào lên là mình vô tội thì quan tòa sẽ tin đâu. Pháp luật trọng chứng, không trọng cung.
Vinh rên lên một tiếng đau đớn, cậu gục đầu xuống bàn, trán đập mạnh vào mặt sắt lạnh ngắt.
Tôi xin thề... Cháu xin thề trước vong linh cha mẹ, xin thề trước Trời Phật, cháu bị nghi oan! – Giọng Vinh vỡ ra, nức nở. – Cháu đã rơi vào một cái bẫy, một cái lưới vô hình mà càng giãy giụa thì càng thít chặt lại. Cháu không thoát ra được nữa rồi...
Sự im lặng bao trùm căn phòng trong giây lát, chỉ còn nghe tiếng quạt trần quay kẽo kẹt phía trên. Ông Thành nhìn Vinh, trong lòng dấy lên một chút thương cảm pha lẫn nghi hoặc. Kinh nghiệm nghề nghiệp dạy ông không bao giờ tin hoàn toàn lời thề thốt của bị can, nhưng trực giác lại mách bảo ông rằng sự tuyệt vọng của Vinh có nét gì đó rất chân thật.
Cậu đừng thề thốt nữa, vô ích thôi. Ông Thành hạ giọng, chuyển sang tông điệu tâm tình hơn. Thay vào đó, hãy bình tĩnh và kể rõ ngọn ngành cho tôi nghe. Cậu và bà cụ Mẫn, rốt cuộc là quen nhau trong trường hợp nào? Đừng bỏ sót chi tiết nào, dù là nhỏ nhất.
Vinh hít một hơi sâu, cố nén cơn xúc động. Cậu nhắm mắt lại, để ký ức trôi ngược về cái ngày định mệnh ấy, cái ngày mà cậu ngỡ là khởi đầu của một tình bạn vong niên đẹp đẽ, nhưng hóa ra lại là chương mở đầu cho bi kịch hôm nay.
Hôm đó là chiều 23 tháng Chạp năm ngoái, trời Hà Nội mưa phùn gió bấc, lạnh thấu xương. Vinh bắt đầu kể, giọng khàn đặc. Cháu đang đứng đợi xe buýt ở trạm gần chợ Hàng Da. Đường phố đông nghẹt người đi sắm Tết, xe cộ chen chúc nhau bấm còi inh ỏi.
Vinh nuốt nước bọt, tiếp tục:
Lúc ấy, bà Mẫn đang khệ nệ xách hai túi đồ to tướng, có lẽ là đồ lễ cúng ông Công ông Táo. Bà ấy đang loay hoay băng qua đường thì một chiếc xe máy chở hàng cồng kềnh lao tới, quệt mạnh vào người bà. Bà ấy loạng choạng, ngã dúi dụi xuống lòng đường. Túi cam canh và mấy hộp bánh mứt văng tung tóe, lăn lóc khắp nơi dưới bánh xe cộ qua lại.
Rồi sao nữa? Ông Thành chăm chú ghi chép.
Người đi xe máy rồ ga chạy mất. Mọi người xung quanh chỉ đứng nhìn hoặc bấm còi giục giã. Cháu thấy vậy liền lao ra, đỡ bà ấy dậy đưa vào lề đường. Bà ấy hoảng hồn, mặt cắt không còn giọt máu, cứ run lên cầm cập. Cháu giúp bà nhặt lại từng quả cam, từng hộp bánh dính đầy bùn đất. Có mấy quả bị xe chèn nát bét, bà ấy cứ xuýt xoa tiếc rẻ mãi.
Vinh dừng lại một chút, ánh mắt xa xăm:
Cháu dìu bà ngồi nghỉ ở ghế chờ xe buýt, mua cho bà chai nước suối. Bà cứ nắm chặt lấy tay cháu, cảm ơn rối rít. Bà bảo con cái đi xa cả, Tết nhất có một mình đi sắm sửa, tủi thân lắm. Lúc ấy cháu thấy thương bà như thương mẹ cháu ở quê vậy. Sau đó cháu gọi xe ôm công nghệ đưa bà về tận cửa nhà. Bà dúi tiền cho cháu nhưng cháu kiên quyết không nhận. Cháu chỉ nghĩ đơn giản là làm việc tốt thôi.
Một sự khởi đầu khá "văn mẫu". Ông Thành nhận xét, giọng không giấu vẻ hoài nghi. Nhưng từ việc giúp người qua đường đến việc trở thành khách quen ra vào nhà bà ấy là một khoảng cách xa. Cậu gặp lại bà ấy thế nào?
Đó là sự tình cờ, thưa luật sư. Hoặc có lẽ là duyên số... hay là nghiệp chướng cũng nên. Vinh cười chua chát. Khoảng hai tuần sau, mùng 6 Tết, cháu đi dự tiệc tân niên tại nhà anh Hưng, một người bạn làm trong giới buôn đồ cổ. Nhà anh Hưng rộng, khách khứa đông đúc toàn người sang trọng. Cháu chỉ là thằng nhân viên quèn, đứng khép nép một góc.
Và bà Mẫn cũng ở đó?
Vâng. Bà ấy là khách VIP của anh Hưng. Bà nhận ra cháu ngay. Giữa đám đông xa lạ và hào nhoáng ấy, bà lại gần, vỗ vai cháu và cười rất tươi. Bà nói chuyện với cháu cực kỳ thân mật, kể cho mọi người nghe chuyện cháu đã giúp bà hôm 23 Tết như thế nào. Bà khen cháu là người tử tế, hiếm có trong cái xã hội xô bồ này.
Vinh cúi xuống nhìn đôi bàn tay chai sạn của mình:\ Lúc ra về, bà nắm tay cháu, khẩn khoản mời cháu ghé nhà chơi. Bà bảo nhà bà rộng lắm, nhưng lạnh lẽo lắm. Bà sống trong căn biệt thự cổ ở phố Phan Đình Phùng, một mình với chị giúp việc lầm lì và... tám con mèo.
Tám con mèo? Ông Thành nhướn mày.
Vâng, tám con mèo Ba Tư lông dài, đẹp nhưng nhìn cứ ma quái thế nào ấy. Bà coi chúng như con đẻ. Bạn cháu, anh Hưng ấy, rỉ tai bảo rằng bà Mẫn là "đại gia ngầm", buôn bán bất động sản và vàng bạc từ thời bao cấp, tiền tiêu ba đời không hết, nhưng tính tình cô độc, lập dị.
Luật sư Thành tháo kính ra lần nữa, day day sống mũi. Ông bắt đầu xâu chuỗi các sự kiện. Một chàng trai trẻ nghèo khó, một bà già giàu có cô đơn. Kịch bản này không mới, và thường kết thúc bằng bi kịch.
Vinh này, Ông Thành nhìn thẳng vào mặt cậu, giọng đanh lại. Chúng ta phải nhìn thẳng vào sự thật. Cậu đang túng thiếu. Hồ sơ cho thấy cậu đang nợ xã hội đen một khoản không nhỏ do thua cờ bạc online. Cậu thất nghiệp ba tháng nay, tiền nhà trọ còn nợ hai tháng.
Vinh giật thót người, mặt tái đi:
Cháu... cháu có nợ, nhưng cháu đang xoay xở...
Xoay xở bằng cách nào? Ông Thành ngắt lời, giọng sắc lạnh như dao. Bằng cách làm thân với một bà già giàu sụ? Cậu cố tình kéo dài sự liên hệ thân mật ấy. Cậu đến sửa bóng đèn cho bà ấy, cậu đến chải lông cho lũ mèo, cậu ngồi nghe bà ấy kể chuyện ngày xưa hàng giờ liền... Có phải cậu đang nuôi hy vọng bà ấy sẽ cho cậu tiền, hoặc thậm chí viết di chúc để lại tài sản cho cậu?
Không! Không phải thế! Vinh gào lên, nước mắt trào ra. Cháu đến vì cháu thấy bà ấy cô đơn! Cháu thấy bà ấy giống bà nội cháu đã mất. Cháu thề là cháu chưa bao giờ mở miệng xin bà ấy một đồng xu nào!
Nhưng người ngoài không nghĩ thế, Viện kiểm sát không nghĩ thế, và quan tòa cũng sẽ không nghĩ thế! Ông Thành đập mạnh tay xuống bàn, tiếng động vang lên chát chúa trong phòng giam. Nếu chúng ta muốn chứng minh cậu vô tội, chúng ta phải chứng minh được rằng cậu không hề biết bà Mẫn giàu đến mức nào, hoặc chứng minh rằng mối quan hệ của cậu hoàn toàn là sự kính trọng của người trẻ đối với người già, chứ không phải là sự toan tính của kẻ đào mỏ!
Vinh sững sờ nhìn luật sư. Cậu bắt đầu hiểu ra cái "lưới" mà mình mắc phải nó tinh vi và tàn nhẫn đến mức nào. Sự tử tế của cậu, đặt trong bối cảnh nghèo túng của cậu, bỗng chốc trở thành bằng chứng của động cơ đê hèn.
Nhưng... Vinh nghẹn ngào Làm sao chứng minh được hả luật sư? Chị giúp việc của bà ấy ghét cháu, chị ta khai với công an là cháu hay nhòm ngó két sắt. Mấy người hàng xóm thì bảo cháu là "phi công trẻ" đào mỏ. Không ai tin cháu cả...
Ông Thành thở dài, tựa lưng vào ghế. Ông nhìn chàng trai trẻ đang suy sụp trước mặt, lòng trĩu nặng. Vụ án này không chỉ là cuộc chiến pháp lý, mà là cuộc chiến với định kiến xã hội.
Cậu bình tĩnh nghe tôi nói đây. Ông Thành hạ giọng, trầm ngâm. – Đêm hôm xảy ra án mạng, đêm 30 Tết. Cậu đến nhà bà Mẫn làm gì vào giờ đó? Tại sao cậu lại rời đi trong hốt hoảng? Và quan trọng nhất, tại sao chiếc áo khoác của cậu lại dính máu?
Cháu đến để biếu bà cành đào... Vinh thì thào, ánh mắt thất thần nhớ lại đêm kinh hoàng ấy. Bà gọi điện bảo cháu đến gấp, bà có chuyện muốn nhờ. Khi cháu đến, cửa cổng không khóa. Cháu bước vào phòng khách... Đèn tắt tối om, chỉ có ánh sáng từ bàn thờ Phật hắt ra. Mùi máu tanh nồng nặc hơn cả mùi hương trầm... Và lũ mèo... lũ mèo kêu gào thảm thiết...
Vinh ôm đầu, toàn thân run rẩy dữ dội như đang lên cơn sốt rét. Ký ức về đêm giao thừa đẫm máu đang ùa về, bóp nghẹt lấy tâm trí cậu.
Cháu thấy bà nằm đó... ngay dưới chân cầu thang. Máu... máu chảy ra sàn gỗ lênh láng. Cháu hoảng quá, lao đến đỡ bà dậy... Bà vẫn còn thoi thóp... Bà cố nắm lấy tay áo cháu... Máu dính vào áo cháu là vì thế!
Bà ấy có nói gì không? – Ông Thành chồm người về phía trước, căng thẳng.
Bà ấy... bà ấy thều thào... – Vinh nhắm nghiền mắt, cố moi móc từng mảnh ký ức vụn vỡ. Bà nói... "Nó... nó về rồi...".
"Nó" là ai?
Cháu không biết! Lúc đó cháu sợ quá. Cháu định gọi cấp cứu thì nghe tiếng còi hú ầm ĩ bên ngoài. Cháu sợ bị nghi oan, sợ cái quá khứ nợ nần của mình sẽ khiến công an không tin cháu... nên cháu đã bỏ chạy. Đó là sai lầm lớn nhất đời cháu, luật sư ơi!
Ông Thành trầm ngâm suy nghĩ. Chi tiết "Nó về rồi" có thể là chìa khóa của vụ án, hoặc cũng có thể chỉ là lời mê sảng của người sắp chết. Nhưng ít nhất, nó mở ra một hướng đi khác: Có kẻ thứ ba. Một kẻ mà bà Mẫn quen biết, hoặc sợ hãi.
Được rồi, Vinh. Ông Thành đứng dậy, thu dọn hồ sơ. Hôm nay dừng ở đây. Cậu hãy cố gắng nhớ lại xem, trong những lần trò chuyện, bà Mẫn có bao giờ nhắc đến ai đó với thái độ lo sợ, hoặc căm ghét không? Một đứa con hoang đàng? Một người họ hàng tham lam? Hay một kẻ thù cũ?
Ông nhìn Vinh lần cuối trước khi rời đi, ánh mắt kiên định hơn:
Tôi sẽ không hứa trước kết quả, nhưng tôi hứa sẽ tìm ra sự thật. Cậu cứ giữ vững tinh thần. Ở đời, lưới trời tuy thưa nhưng khó lọt. Nếu cậu thực sự trong sạch, thì không ai có thể nhuộm đen cậu được. Nhưng cậu phải thành thật với tôi, tuyệt đối không được giấu giếm thêm bất cứ điều gì nữa.
Tiếng gõ cửa vang lên, người quản giáo bước vào báo hiệu hết giờ thăm gặp. Vinh nhìn theo bóng lưng vị luật sư già khuất sau cánh cửa sắt nặng nề, lòng nhen nhóm lên một tia hy vọng mong manh. Ngoài kia, trời vẫn đang mưa. Những hạt mưa xuân lất phất rơi xuống sân trại giam, lạnh buốt, nhưng đâu đó vẫn có mầm sống đang cựa mình chờ ngày nảy lộc. Liệu mùa xuân có thực sự đến với cuộc đời Vinh, hay sẽ mãi là một đêm đông tăm tối trong ngục tù? Câu trả lời vẫn còn nằm ở phía trước, trong những trang hồ sơ chưa được lật mở và trong những bí mật còn lẩn khuất nơi căn biệt thự cổ đầy mèo hoang kia.