Tiếng quạt trần trong hội trường thi quay gỉ sét, phát ra những âm thanh kẽo kẹt như tiếng rên rỉ của một bộ não đang quá tải. Hoàng nhìn chằm chằm vào tờ đề thi "Kinh tế lượng" vẫn còn thơm mùi mực in mới. Xung quanh cậu, tiếng bút sột soạt vang lên gấp gáp. Có người vò đầu bứt tai, có người bấm máy tính như thể đang gõ code giải cứu thế giới.
Hoàng vẫn ngồi im. Cậu đang thực hiện một phép tính, nhưng không phải tính chỉ số R-squared hay sai số ngẫu nhiên. Cậu đang tính xem, nếu bây giờ mình giải quyết sạch sẽ cái đống tích phân phức tạp này, rồi ra trường với tấm bằng loại Giỏi, sau đó đi làm ở một tòa nhà kính lấp lánh nào đó tại quận 1, liệu cậu có thực sự... vui không?
Câu trả lời hiện lên trong đầu cậu nhanh hơn cả một cú click chuột: "Không".
Nó trống rỗng. Trống rỗng y như cái cách cậu nhìn vào bảng điểm mỗi kỳ. Hoàng là kiểu sinh viên "con nhà người ta" điển hình: đi học đúng giờ, ngồi bàn đầu, vẻ mặt nghiêm nghị như thể đang thẩm định một dự án hàng triệu đô. Nhưng chẳng ai biết, bên dưới cái vẻ đạo mạo ấy, tâm hồn cậu đang gào thét vì sự vô định. Cậu thuộc lòng định nghĩa về "lợi nhuận biên", nhưng lại chẳng biết làm sao để quản lý nỗi buồn biên độ lớn đang dâng trào trong lòng mình.
Hoàng cầm bút lên. Nhưng thay vì ghi công thức, cậu chỉ viết đúng ba chữ vào góc tờ giấy thi: "Con xin lỗi".
Cậu đứng dậy. Tiếng ghế gỗ ma sát với sàn xi măng vang lên chói tai giữa không gian im lặng. Giám thị nhìn cậu ngạc nhiên:
Em xong rồi à? Vẫn còn 60 phút nữa mà?
Hoàng hít một hơi thật sâu, cảm nhận mùi vôi vữa cũ kỹ của trường đại học lần cuối. Cậu mỉm cười, một nụ cười mà sau này cậu mới nhận ra là nó mang theo cả sự tự do lẫn sự dại khờ:
Dạ, em xong rồi ạ. Em trả lại bài toán này cho cuộc đời.
Cậu bước ra khỏi phòng thi, bước qua những dãy hành lang dài dằng dặc đầy rẫy những bảng thông báo về học bổng và thực tập. Mỗi bước chân của Hoàng nhẹ bẫng, như thể cậu vừa trút bỏ được một bộ giáp nặng nề đã mặc suốt 21 năm qua.
Dưới gốc cây phượng vĩ già cỗi ở sân trường, Hoàng lấy điện thoại ra. Ngón tay cậu hơi run khi soạn tin nhắn gửi vào nhóm chat gia đình. Ở đó có bố - một công chức về hưu thích sự ổn định, và mẹ - người luôn tự hào đi khoe khắp xóm về đứa con trai học Kinh tế quốc tế.
“Bố, mẹ. Con quyết định nghỉ học. Con không thể sống tiếp trong một công thức có sẵn được nữa. Con sẽ tự đi tìm bản thân mình. Đừng tìm con, khi nào thành người (hoặc thành cái gì đó ổn hơn), con sẽ về. Con yêu bố mẹ.”
Ấn nút "Gửi". Một cảm giác tê tái chạy dọc sống lưng. Hoàng nhanh chóng tắt nguồn điện thoại, ném nó vào sâu trong ba lô. Cậu không muốn nghe tiếng chuông điện thoại cháy máy của mẹ, cũng không muốn nghe giọng trầm đặc đầy thất vọng của bố. Ngay lúc này, cậu cần được im lặng.
Cậu hiên ngang bước về phía cổng trường. Ánh nắng buổi trưa vàng rực đổ xuống vai, biến Hoàng thành một nhân vật chính trong bộ phim điện ảnh về tuổi trẻ nổi loạn. Cậu cảm thấy mình thật ngầu, thật lãng tử. Cậu vừa thực hiện một "cú nhảy" khỏi tháp ngà, phá bỏ xiềng xích xã hội để dấn thân vào biển đời mênh mông.
"Tự do muôn năm!" - Hoàng lẩm bẩm, tay thọc vào túi quần để chuẩn bị lấy ví ra mua một ly trà đào thật to ăn mừng.
Nhưng... cái túi bên phải rỗng tuếch. Cậu sờ sang túi trái. Chỉ có một mảnh giấy lộn và vài hạt bụi. Hoàng khựng lại giữa cổng trường, mặt tái mét. Cậu lục tung cái ba lô, từ ngăn bí mật đến ngăn đựng laptop. Không có ví.
Cái ví da màu đen chứa toàn bộ tiền sinh hoạt tháng này, thẻ ATM, và quan trọng nhất là căn cước công dân của cậu, đã biến mất. Có lẽ nó đã rơi ra lúc cậu loay hoay nộp bài hoặc bị "móc" lúc nào không hay.
Hoàng đứng chôn chân giữa dòng người qua lại. Khí thế "ngầu lòi" lúc nãy tan biến như bong bóng xà phòng. Cậu hốt hoảng lục soát túi áo khoác. Thật may, ở ngăn ngực áo, cậu tìm thấy một vật cứng cứng.
Cậu lôi ra. Đó là một tờ 20.000 đồng nhăn nhúm bị bỏ quên từ mùa đông năm ngoái và một cái thẻ sinh viên màu xanh. Cái thẻ sinh viên có tấm hình Hoàng mặc áo sơ mi trắng, nhìn vào ống kính với vẻ mặt nghiêm túc, đĩnh đạc và đầy tương lai.
Hoàng nhìn tờ 20k, rồi nhìn cái thẻ sinh viên - thứ duy nhất chứng minh cậu là "ai đó" trên cuộc đời này, nhưng cũng là thứ cậu vừa mới tuyên bố từ bỏ cách đây 10 phút.
Đùa à? - Hoàng thốt lên, giọng mếu máo.
Đúng lúc đó, một chiếc xe bus chạy ngang qua, tạt một làn khói bụi mù mịt vào mặt cậu. Hoàng ho sặc sụa. Tầm nhìn của cậu bây giờ không còn là những tòa nhà kính quận 1 lấp lánh nữa, mà là một quán cơm tấm bình dân đối diện cổng trường với tấm biển: "Cơm thêm miễn phí".
Kế hoạch "đi tìm bản thân" của Hoàng bắt đầu bằng một cú tát đầy thực tế: Cậu có một tâm hồn tự do, nhưng cái dạ dày của cậu thì vẫn chịu sự chi phối khắc nghiệt của quy luật cung cầu. Với 20.000 đồng, cậu không thể đi tìm ý nghĩa cuộc sống, cậu chỉ có thể mua được một ổ bánh mì không thịt và một chai nước lọc loại rẻ tiền nhất.
Hoàng nhìn quanh, cảm thấy cả thế giới đang cười nhạo mình. Những sinh viên khác bắt đầu ra khỏi phòng thi, họ hào hứng bàn luận về đề bài, về những dự định đi du lịch hè. Còn cậu, kẻ vừa nộp giấy trắng, giờ đây ngay cả tiền đi xe ôm về phòng trọ cũng không có.
Cậu lầm lũi đi bộ về phía trạm xe buýt, đôi giày sneaker trắng tinh giờ đã lấm lem bụi đất. Trong đầu cậu bắt đầu hiện lên những câu hỏi thực tế hơn cả kinh tế học: Tối nay ăn gì? Làm sao để không bị chủ trọ đuổi cổ khi chưa đóng tiền nhà tháng tới? Và quan trọng nhất, làm thế nào để tồn tại khi cái giá của sự "tự do" lại đắt đến mức 20.000 đồng cũng không trả nổi?
Hoàng thở dài, nắm chặt tờ tiền lẻ trong tay. Cuộc đời không phải là một bộ phim nghệ thuật, nó là một bài kiểm tra thực hành mà ở đó, Hoàng – một thiên tài lý thuyết – vừa chính thức nhận điểm 0 đầu tiên.
Ngay phía sau trạm xe buýt, một con chó Husky trắng xám đang bị xích vào cột điện. Nó nhìn Hoàng, cái lưỡi hồng thè ra, đôi mắt xanh lơ toát lên vẻ ngáo ngơ đến lạ kỳ. Nó sủa lên một tiếng "Gâu!" thật to, rồi đột nhiên cúi xuống gặm nát chiếc dép của một người khách đang đứng chờ xe.
Hoàng nhìn con chó, con chó nhìn Hoàng. Trong một giây phút nào đó, cậu cảm thấy giữa mình và sinh vật ngớ ngẩn kia có một sự đồng cảm sâu sắc: Cả hai đều đang lạc lối, và cả hai đều sắp sửa làm những chuyện chẳng giống ai.
"Mày cũng đang nợ đời một tấm bằng à?" - Hoàng lẩm bẩm, rồi lững thững bước lên chuyến xe buýt cuối cùng bằng số tiền lẻ duy nhất còn sót lại.
Hành trình nghỉ học của cậu chính thức bắt đầu, không bằng một tiếng pháo tay, mà bằng một cái bụng đói cồn cào và bóng dáng của một con chó ngáo ở phía sau lưng.