Sau một đêm "tu thiền" dưới gầm cầu và màn chia khoai lang đầy cảm động, Hoàng nhận ra rằng muốn trụ lại quán cà phê "Bụi" thì phải có vốn lưu động. Sáng sớm, cậu quyết định quay lại với con ngựa sắt cà tàng, đăng ký chạy shipper bán thời gian cho một ứng dụng giao đồ ăn với mục tiêu duy nhất: Tích lũy tư bản trước giờ vào ca chiều.
Dựa trên mớ lý thuyết về Quản trị chuỗi cung ứng, Hoàng ngồi bệt xuống vỉa hè, dùng một mẩu phấn vẽ lên nền gạch biểu đồ "Dòng chảy hàng hóa".
"Biến số quan trọng nhất là Thời gian thực," Hoàng lẩm bẩm, chỉnh lại cặp kính cận. "Nếu mình duy trì vận tốc $v$ không đổi trên quãng đường $s$, bỏ qua ma sát của không khí và lực cản của tâm lý đám đông, mình sẽ đạt mức thu nhập cận biên tối ưu trong vòng 3 tiếng."
Vừa lúc đó, điện thoại nổ đơn: Một suất bún đậu mắm tôm cần giao gấp từ Quận 10 sang Quận 1. Hoàng nổ máy xe, khí thế ngút trời như một vị tướng ra trận. Cậu không dùng Google Maps theo cách thông thường. Cậu dùng tư duy của một nhà quy hoạch đô thị, chọn những con hẻm nhỏ mà cậu cho là "đường tắt mang tính chiến lược" để tránh các nút thắt cổ chai về giao thông.
Nhưng thực tế đã tát cho Hoàng một cú tỉnh người ngay tại con hẻm đầu tiên. Một chiếc xe tang đang làm lễ, chắn ngang toàn bộ lối đi.
"Xét về mặt xác suất thống kê, xác suất gặp xe tang trong hẻm nhỏ vào giờ cao điểm là 0.05%, tại sao mình lại rơi vào nhóm thiểu số này?" Hoàng toát mồ hôi hột, nhìn đồng hồ đếm ngược trên app đang nhấp nháy đỏ rực.
Cậu quyết định quay xe, phóng ra đại lộ. Và ở đó, "quái vật" thực sự hiện hình: Tắc đường. Hàng ngàn chiếc xe máy đan cài vào nhau như những dải ruy băng hỗn loạn. Khói xe mù mịt, tiếng còi inh ỏi. Hoàng cảm thấy công thức tính vận tốc trung bình của mình vừa bị bóp nát và ném vào sọt rác.
Chú ơi, chú cho con lách qua tí, con đang có đơn hàng 'nhạy cảm với thời gian'! - Hoàng hét lên với một bác tài xế xe tải phía trước.
Bác tài thò đầu ra, nhổ một bãi bã trầu rồi thủng thỉnh:
Nhạy cái gì mà nhạy? Giờ này đến cả kiến còn không bò qua được, nói gì đến cái xe của mày. Đứng yên đấy mà hưởng thụ 'đặc sản' thành phố đi con.
Hoàng nhìn túi bún đậu treo trên xe. Mùi mắm tôm bắt đầu lan tỏa dưới cái nắng gắt, tạo ra một vùng "ô nhiễm khứu giác" cục bộ. Cậu hoảng loạn. Nếu giao trễ, khách sẽ đánh giá 1 sao. Mà 1 sao thì tỷ lệ nhận đơn của cậu sẽ giảm theo hàm số mũ.
"Phải dùng biện pháp cực đoan," Hoàng cắn răng. Cậu dắt xe lên vỉa hè, lách qua những gánh hàng rong, vượt qua những chậu hoa mười giờ đang nở rộ mà ban sáng cậu vừa mới khen đẹp. Cậu vừa đi vừa lẩm bẩm lời xin lỗi các tiểu thương: "Thành thật xin lỗi quý bà con, đây là hành vi chiếm dụng không gian công cộng tạm thời nhằm cứu vãn chỉ số uy tín tín dụng trên nền tảng kỹ thuật số!"
Cuối cùng, sau 45 phút vật lộn, Hoàng cũng đến được địa chỉ giao hàng – một tòa nhà văn phòng cao cấp. Cậu chạy như bay vào sảnh, mồ hôi nhễ nhại, quần áo ám đặc mùi mắm tôm.
Khách hàng là một cô nàng công sở sành điệu, vừa nhìn thấy Hoàng đã bịt mũi, mặt nhăn nhó:
Sao lâu thế em? Bún đậu mà nguội thế này thì ăn gì nữa? Với lại cái mùi... ôi trời ơi!
Hoàng đứng thẳng lưng, cố lấy lại phong thái của một sinh viên Kinh tế quốc tế:
Dạ thưa chị, theo báo cáo về Hạ tầng giao thông đô thị, chỉ số tắc nghẽn hôm nay đã vượt ngưỡng 40%. Việc con đưa được hàng đến đây trong trạng thái bao bì còn nguyên vẹn đã là một kỳ tích về mặt Logistics. Còn về mùi hương, mắm tôm vốn có đặc tính bay hơi mạnh theo nhiệt độ môi trường, đây là một phản ứng hóa lý tự nhiên, không nằm trong phạm vi kiểm soát của đơn vị vận chuyển.
Cô gái nhìn Hoàng trân trối, đôi mắt chớp chớp như gặp sinh vật lạ:
Cậu... cậu đang tụng kinh đấy à? Tôi hỏi sao giao trễ, cậu lại giải trình về hóa lý với chả hạ tầng? Thôi, trả tiền thừa đây, tôi không tip đâu nhé!
Hoàng bắt đầu mở ví. Tổng tiền đơn hàng là 72 ngàn. Cô gái đưa tờ 200 ngàn.
"200 trừ 72 bằng..." - Não bộ Hoàng bắt đầu quay cuồng.
Chị chờ con tí... 200 trừ 70 là 130, trừ thêm 2 là 128... nhưng con không có tiền lẻ 2 ngàn... nếu con lấy 130 trừ đi... - Hoàng lúng túng, tay chân luống cuống đếm từng tờ 1 ngàn, 2 ngàn nhăn nhúm trong ví.
Cô gái thở dài, giật lấy tờ 100 ngàn và 20 ngàn từ tay Hoàng:
Thôi khỏi, tôi bớt cho cậu 8 ngàn đấy. Đi giao hàng mà tính tiền chậm hơn cả bà bán rau đầu ngõ. Cất cái mớ lý thuyết của cậu đi mà học cách thối tiền cho nhanh hộ cái!
Hoàng đứng lặng người giữa sảnh tòa nhà sang trọng. Tiếng giày cao gót của cô gái xa dần, để lại cậu với mùi mắm tôm vương vất và nỗi ê chề của một kẻ "giỏi việc nước, đảm việc nhà" nhưng lại thua một phép tính trừ của học sinh tiểu học.
Cậu dắt xe ra về, bụng dạ cồn cào. Tổng kết buổi sáng: Chạy được 3 đơn, trừ tiền xăng, tiền khấu hao xe và sự tổn thương lòng tự trọng, lợi nhuận ròng của cậu chỉ đủ mua một ổ bánh mì không nhân.
Hoàng ngồi xuống một băng ghế đá ở công viên gần đó. Cậu nhìn dòng người vẫn hối hả ngược xuôi. Cậu nhận ra rằng, công thức vận tốc có thể đúng trong phòng thí nghiệm, nhưng trên đường phố Sài Gòn, chỉ có "công thức kiên nhẫn" và "phép tính nhanh" là có giá trị thực tiễn.
"Lý thuyết giúp mình hiểu tại sao thế giới vận hành, nhưng thực tế mới là thứ dạy mình cách sống sót trong cái sự vận hành đó," Hoàng viết vào cuốn sổ tay, nét chữ hơi rung vì đói.
Cậu cắn một miếng bánh mì khô khốc, nhìn một con kiến đang tha một mẩu vụn lớn hơn cơ thể nó gấp nhiều lần. Con kiến không dùng thuật ngữ chuyên ngành để than vãn, nó cứ thế bò qua những vết nứt của vỉa hè. Hoàng mỉm cười, dẹp cuốn sổ lại. Cậu còn 30 phút trước khi vào ca làm tại quán "Bụi". Trận chiến chiều nay chắc chắn sẽ còn khốc liệt hơn, nhưng ít nhất, cậu đã biết rằng mắm tôm và lý thuyết kinh tế là hai thứ không nên hòa quyện vào nhau.