Trong vương quốc dưới gốc dừa, nếu tôi là vị vua tự phong nắm giữ quyền lực về chiến thuật đào dế, và thằng Tèo sún là tướng quân phụ trách kho vũ khí bi ve, thì cái Tí chính là một nữ quan chuyên trách về... tình yêu và gia đình. Đối với một đứa trẻ năm tuổi như em gái tôi, thế giới không vận hành bằng cơm áo gạo tiền hay những con số lớp 2 nhức đầu, mà vận hành bằng những đám cưới giả tưởng giữa những con búp bê rách và những lời thề nguyện chân thành đến mức người lớn cũng phải giật mình.
Buổi trưa hôm ấy, nắng len lỏi qua từng kẽ lá dừa, tạo thành những đốm sáng nhảy múa trên nền đất bùn đã khô nứt nẻ. Cái Tí đang bận rộn lạ thường. Nó lôi từ trong xó bếp ra một chiếc rổ tre rách, vài cái bát sành sứt mẻ và một nắm lá dừa khô đã được tết thành hình những chiếc nhẫn.
"Anh Măng, anh đứng dậy mau! Hôm nay là ngày trọng đại, anh không được ngồi lù lù một đống như cục đá thế kia."
Tôi đang mải mê dùng nhành cây vẽ sơ đồ trận chiến trên cát, ngẩng lên nhìn nó đầy vẻ kỳ thị:
"Ngày trọng đại gì? Mẹ bảo chiều nay mới có đám giỗ bên nhà bác cơ mà?"
Cái Tí chống nạnh, đôi môi nhỏ xíu chu lên:
"Không phải đám giỗ! Là đám cưới của em và anh Tèo. Chúng em đã quyết định rồi, từ nay chúng em sẽ về chung một gốc dừa."
Thằng Tèo sún đứng bên cạnh, mặt đỏ lựng như trái ớt hiểm, tay vân vê gấu áo đầy ngượng nghịu. Nó nhìn tôi, rồi lại nhìn cái Tí, lí nhí:
"Thì... tại con Tí nó bảo nếu tao không cưới nó, nó sẽ không cho tao mượn con gấu bông cụt tai của nó nữa. Mà con gấu đó làm gối kê tay bắn bi là nhất đấy Măng ạ."
Tôi thở dài, cảm thấy sự nghiệp đại sự của mình bị lung lay bởi những toan tính ái tình tầm thường của đám đàn em. Nhưng vốn là một vị vua bao dung, tôi quyết định đứng ra làm chủ hôn.
"Được rồi. Nhưng đám cưới phải có lễ vật. Tèo, mày có gì để rước dâu?"
Tèo hì hục móc trong túi quần ra ba viên bi ve bị mẻ cạnh, một chiếc nắp chai nước ngọt và một mẩu bút chì màu xanh. Cái Tí nhìn đống tài sản ấy với ánh mắt lấp lánh như thể đó là vàng ròng bạc nén. Nó cẩn thận đặt từng thứ vào chiếc rổ tre rồi dõng dạc tuyên bố:
"Thế là đủ rồi. Từ giờ anh Tèo phải có trách nhiệm bảo vệ em khỏi con chó Mực, và mỗi khi em khóc, anh phải cho em mượn cái răng sún để em... cười."
Chúng tôi bắt đầu buổi lễ dưới sự chứng kiến của vị thần đứng nghiêng. Cây dừa dường như cũng đang rướn mình xuống để quan sát "đôi trẻ". Tôi bắt chúng cầm tay nhau, rồi dõng dạc đọc những lời thề mà tôi học lỏm được từ chiếc radio cũ của nội:
"Nay trời xanh mây trắng, gốc dừa làm chứng, hai người từ nay là một. Có bánh in cùng ăn, có roi mây cùng chịu, tuyệt đối không được phản bội nhau để đi chơi với thằng Hùng còi."
Đám cưới trẻ con diễn ra trong sự hồn nhiên đến lạ kỳ. Với cái Tí, tình yêu đơn giản là một cuộc trao đổi sự an tâm. Nó cần một người để bảo vệ, còn thằng Tèo cần một người để... mượn đồ chơi. Định nghĩa về tình yêu của đứa trẻ năm tuổi vừa thực tế lại vừa trong trẻo như giọt sương sớm đậu trên tàu lá dừa.
"Tí này, tại sao mày lại thích anh Tèo? Anh ấy sún răng, lại còn hay ở bẩn nữa." Tôi tò mò hỏi khi buổi lễ kết thúc.
Cái Tí đang bận rộn "nấu cơm" bằng cát và lá dừa, trả lời không cần suy nghĩ:
"Vì mỗi khi em bị ngã đau, anh Tèo không cười em như anh. Anh Tèo sẽ thổi phù phù vào vết thương của em rồi bảo 'không sao đâu, tại cái đất nó hư đấy'. Tình yêu là khi mình thấy cái đất nó hư thay vì thấy mình hư, anh Măng hiểu không?"
Tôi đứng hình trước triết lý của em gái mình. Một đứa trẻ chưa biết đọc chữ lại có thể phát ngôn ra những điều sâu sắc về sự thấu cảm. Hóa ra, tình yêu trong mắt trẻ thơ không phải là những đóa hồng hay những lời hoa mỹ, mà là sự đồng lõa trong những nỗi đau nho nhỏ và sự bao che cho những lỗi lầm ngây ngô.
Quan sát từ gốc dừa nhìn vào hiên nhà, tôi thấy mẹ đang ngồi vá áo cho ba. Ánh nắng chiều đổ bóng mẹ dài dằng dặc trên nền gạch. Mẹ vừa làm vừa thỉnh thoảng liếc mắt nhìn ra phía gốc dừa, nơi ba đang hì hục bửa củi. Họ chẳng nói với nhau lời nào, nhưng nhịp điệu lao động của họ ăn ý một cách kỳ lạ. Khi ba vừa buông rìu xuống để lau mồ hôi, mẹ đã chuẩn bị sẵn gáo nước mát đặt trên thành giếng.
"Mẹ ơi, mẹ có yêu ba giống như cái Tí yêu anh Tèo không?" Tôi chạy vào hỏi, cắt ngang sự tĩnh lặng của buổi chiều.
Mẹ dừng kim khâu, nhìn tôi bằng ánh mắt đầy ngạc nhiên xen lẫn buồn cười:
"Cái Tí nó yêu anh Tèo hồi nào thế? Lại bày trò đám cưới đám hỏi dưới gốc dừa chứ gì?"
"Vâng, tụi nó cưới nhau rồi mẹ ạ. Lễ vật là ba viên bi mẻ đấy. Thế ba có tặng mẹ viên bi nào không mà mẹ lại ở với ba lâu thế?"
Mẹ bật cười, nụ cười làm những nếp nhăn nơi khóe mắt mẹ trở nên sống động. Mẹ kéo tôi lại gần, mùi trầu không và mùi bồ kết từ tóc mẹ tỏa ra thơm ngát:
"Ba con không có bi để tặng mẹ đâu. Ba tặng mẹ cả một đời gánh vác, tặng mẹ những đêm thức trắng khi con ốm, và tặng mẹ cái lưng còng để che chắn cho cái nhà này. Tình yêu của người lớn không phải là trò chơi dưới gốc dừa, Măng ạ. Nó là sự nhẫn nại dành cho nhau qua những mùa lúa thất bát."
Tôi nhìn mẹ, rồi nhìn sang ba. Ba vẫn đang bửa củi, những thớ gỗ chắc nịch tách đôi dưới lưỡi rìu sắc bén. Tôi chợt thấy tình yêu của người lớn sao mà nặng nề và gian khó thế. Nó không có nhẫn lá dừa, không có tiệc cưới bằng cát, mà nó đầy những mồ hôi và những tiếng thở dài kín đáo.
Nhưng rồi tôi lại nhớ đến cái Tí. Nó đang ríu rít bên cạnh thằng Tèo, chỉ cho Tèo cách thắt nơ cho con búp bê vải. Thằng Tèo vốn vụng về, bàn tay thô kệch lóng ngóng với những sợi dây ruy băng nhỏ xíu, nhưng nó vẫn kiên nhẫn làm theo lời cái Tí, chẳng một lời phàn nàn. Phải chăng, cái sự kiên nhẫn của thằng Tèo chính là mầm mống của sự "nhẫn nại" mà mẹ vừa nói?
Trong cái xóm nghèo ven sông này, tình yêu hiện diện ở khắp mọi nơi theo những cách giản dị nhất. Nó nằm trong bát canh chua cá linh mà bác gái hàng xóm mang sang cho nội tôi khi ông bị cảm. Nó nằm trong cách ông nội vuốt ve những vết sẹo trên thân cây dừa như thể đó là những vết thương trên da thịt mình. Nó nằm trong tiếng gọi nhau í ới của những người đi chợ sớm, hỏi han nhau về một đứa trẻ mới sinh hay một người già mới nằm xuống.
"Anh Tèo, nếu sau này em già đi, răng em cũng sún hết như anh, anh có còn yêu em không?" Cái Tí chợt hỏi một câu khiến thằng Tèo suýt ngã khỏi rễ dừa.
Tèo sún gãi đầu gãi tai, mặt nhăn tít lại suy nghĩ. Đối với một cậu bé tám tuổi, khái niệm "già đi" là một thứ gì đó cực kỳ trừu tượng và hơi đáng sợ. Nó nhìn cái Tí, rồi lại nhìn cây dừa lão trước mặt.
"Lúc đó tao cũng già rồi, tao đâu có thấy đường mà biết mày sún hay không. Nhưng tao chắc chắn là tao vẫn sẽ cho mày mượn gấu bông."
Cái Tí hài lòng với câu trả lời đó. Với nó, sự cam kết về "gấu bông" chính là lời thề sắt son nhất. Trẻ con dùng những vật phẩm hữu hình để bảo chứng cho những tình cảm vô hình. Chúng chưa biết cách dùng những lời hứa hão huyền, chúng chỉ biết dùng những gì quý giá nhất mình đang có để đổi lấy sự hiện diện của người kia.
Tôi ngồi đó, chứng kiến tất cả và bỗng thấy mình giống như một nhà hiền triết đang quan sát dòng chảy của thời gian. Dòng sông trước nhà vẫn lững lờ trôi, mang theo những cánh lục bình tím ngắt. Những cánh hoa ấy cứ bện vào nhau, trôi dạt cùng nhau qua những khúc quanh, những ghềnh thác, chẳng bao giờ tách rời. Phải chăng lục bình cũng đang "yêu" nhau theo cách của chúng?
Buổi trưa trôi qua, người lớn bắt đầu thức giấc. Tiếng mẹ gọi cái Tí vào rửa mặt, tiếng ba nhắc tôi đi xách nước tưới cây. Cuộc sống thực tại ập đến, phá vỡ cái không gian huyền ảo của "đám cưới gốc dừa".
Thằng Tèo vội vàng thu dọn "lễ vật" rồi chạy biến về nhà qua hàng rào dâm bụt. Cái Tí lạch bạch chạy vào sân, miệng vẫn không quên dặn dò:
"Tạm biệt anh Tèo nhé, mai nhớ mang thêm nhẫn đấy!"
Tôi nhìn theo cái dáng nhỏ xíu của em gái, lòng thầm nghĩ không biết khi nào thì nó mới nhận ra rằng trên đời này có những thứ không thể đổi bằng ba viên bi mẻ. Nhưng có lẽ, tôi cũng mong nó đừng bao giờ nhận ra điều đó. Tôi mong nó mãi mãi giữ được cái định nghĩa về tình yêu là sự "thổi phù phù vào vết thương" và sự cam kết về một "con gấu bông cụt tai".
Khi bóng tối bắt đầu phủ xuống cánh đồng, che mờ những rặng dừa xa tắp, tôi ngồi lại một mình dưới gốc dừa. Gió chiều thổi mạnh, làm những tàu lá dừa va vào nhau tạo thành những tiếng xào xạc như tiếng vỗ tay tán thưởng. Vị thần đứng nghiêng dường như cũng đang mỉm cười. Cây dừa đã chứng kiến biết bao đám cưới thật của làng, biết bao đôi lứa đã dắt tay nhau đi qua cuộc đời dưới bóng mát của nó. Và hôm nay, nó lại ghi thêm vào lớp vỏ nâu sần sùi của mình một kỷ niệm về một đám cưới trẻ con trong trẻo.
Tôi nhận ra, tình yêu chẳng có định nghĩa nào là duy nhất. Với người lớn, nó là trách nhiệm và hy sinh. Với trẻ con, nó là sự sẻ chia và tin cậy tuyệt đối. Và với tôi, lúc này, tình yêu đơn giản là cảm giác yên bình khi được ngồi dưới gốc dừa, nghe tiếng mẹ gọi cơm và biết rằng ngày mai, vương quốc của chúng tôi sẽ lại tiếp tục với những trò chơi mới.
Đêm đó, tôi nằm mơ thấy cái Tí và thằng Tèo thực sự lớn lên. Chúng không còn chơi dưới gốc dừa nữa mà cùng nhau chèo một chiếc xuồng nhỏ trên dòng sông mênh mông. Trên xuồng không có bi ve hay nắp chai, chỉ có những bao gạo và những lo toan như ba mẹ tôi. Nhưng trong giấc mơ ấy, thằng Tèo vẫn còn sún răng và cái Tí vẫn còn ôm con búp bê vải. Chúng nhìn nhau cười, và dòng sông bỗng nhiên nở đầy hoa lục bình.
Sáng hôm sau, tôi thấy cái Tí dậy sớm hơn thường lệ. Nó ra đứng trước gốc dừa, ngóng cổ nhìn sang nhà thằng Tèo.
"Anh Măng, anh có thấy 'chồng' em đâu không?"
Tôi phì cười, cốc nhẹ vào đầu nó:
"Chồng mày đang bận ăn cơm nguội để đi học rồi. Ở đó mà mơ với mộng!"
Cái Tí bĩu môi, nhưng đôi mắt nó vẫn lấp lánh niềm vui. Tuổi thơ là thế, những nỗi buồn chỉ ngắn như một hơi thở, còn niềm vui thì dài như cả một mùa hạ. Và dưới bóng cây dừa lão, những câu chuyện về tình yêu, về cuộc sống vẫn cứ tiếp tục được dệt nên bằng những tâm hồn ngây thơ, làm dịu đi cái khắc nghiệt của thực tại và sưởi ấm những trái tim đang dần lớn khôn.
Cây dừa trước nhà vẫn đứng đó, lặng lẽ và bao dung. Nó không chỉ là một cái cây, nó là nơi lưu giữ những lời thề ngây ngô nhất, những tình cảm thuần khiết nhất mà chúng tôi dành cho nhau trước khi bước vào thế giới đầy giông bão của người lớn. Và tôi biết, dù sau này chúng tôi có đi đâu, làm gì, thì định nghĩa về tình yêu bắt nguồn từ gốc dừa này sẽ mãi là cái neo giữ cho tâm hồn chúng tôi không bị cuốn trôi theo dòng đời bạc bẽo.