Trong thế giới của đám trẻ con xóm tôi, âm thanh có quyền năng định vị hạnh phúc rõ ràng hơn bất cứ bản đồ nào. Tiếng chuông xe kem "kính coong" mang đến sự mát lạnh, tiếng còi tàu mang đến sự xa xăm, nhưng âm thanh khiến mọi nhịp tim phải lỗi nhịp chính là tiếng loa rè rè phát ra những bản nhạc vàng cũ kỹ từ chiếc xe đạp của người bán kẹo kéo.
Người bán kẹo kéo không xuất hiện định kỳ. Chú ấy giống như một cơn mưa rào mùa hạ, đến bất chợt khi chúng tôi vừa mới gom đủ những mẩu đồng nát, những chiếc dép nhựa đứt quai hay vài vỏ lon bia của ba. Chú không chỉ bán kẹo, chú bán cả một sự huyền bí được bọc trong lớp đường dẻo quánh.
"Mày có thấy người bán kẹo kéo hôm nay có gì lạ không?" Tí triết gia hỏi khi cả bọn đang đứng đợi ở đầu ngõ, tay mỗi đứa cầm một chiến lợi phẩm để đổi kẹo.
"Lạ gì? Vẫn là chiếc xe đạp cà tàng với cái thùng gỗ sơn đỏ thôi mà," Hải còi đáp, mắt dán chặt vào đôi bàn tay gân guốc của chú đang bắt đầu kéo kẹo.
Tí lắc đầu, ra vẻ một thám tử đại tài:
"Không. Chú ấy không bao giờ nhìn thẳng vào mắt khách hàng. Chú ấy luôn nhìn về phía chân trời xa xăm, nơi có những đám mây màu mỡ gà. Tao nghi ngờ chú ấy không phải người của vùng này. Chú ấy là một sứ giả của 'Vương quốc Ngọt ngào', đi lạc vào thế giới đầy vị đắng của người lớn để cứu rỗi chúng mình."
Cuộc truy tìm tung tích bắt đầu từ sự tò mò của thằng Tí. Chúng tôi quyết định không ăn kẹo ngay mà sẽ âm thầm bám theo chiếc xe đạp đó sau khi chú rời xóm. Chúng tôi muốn biết khi hoàng hôn buông xuống, "sứ giả" đó sẽ biến mất vào hư không hay trở về một căn nhà bình thường nào đó.
Chú bán kẹo kéo hôm nay mặc một chiếc áo sơ mi bạc màu, đội nón lá sụp xuống che khuất nửa khuôn mặt. Đôi tay chú thoăn thoắt kéo dải kẹo từ trắng đục sang trắng tinh, quấn quanh một chiếc que tre nhỏ, rồi rắc thêm ít đậu phộng rang thơm lừng. Mỗi thanh kẹo là một công trình nghệ thuật mà chúng tôi nâng niu hơn cả những món đồ chơi đắt tiền.
"Chú ơi, chú ở đâu đến ạ?" Con bé Tủn ngây ngô hỏi khi nhận thanh kẹo.
Chú dừng lại một nhịp, nhìn Tủn bằng ánh mắt hiền từ nhưng buồn râm ran:
"Chú ở nơi mà gió mang theo mùi đường phổi, con ạ."
Câu trả lời đó càng củng cố thêm giả thuyết của thằng Tí.
"Nghe thấy chưa?" Tí thì thầm. "Mùi đường phổi! Đó chắc chắn là mật danh của một vùng đất ẩn dật. Toàn quân, chuẩn bị xuất kích!"
Chúng tôi bám theo chiếc xe đạp theo kiểu "du kích". Hải còi đi bên trái hàng rào, Tủn và tôi đi bên phải, còn Tí chỉ huy từ phía sau. Chiếc xe đạp lăn bánh chậm rãi, tiếng nhạc loa rè phát ra bài "Lâu đài tình ái" nghe như một bản nhạc dẫn đường vào mê cung. Chú bán kẹo không hề hay biết đang bị một đội quân thám tử nhí bao vây.
Con đường dẫn ra khỏi xóm trở nên vắng vẻ hơn. Nắng chiều hắt xuống những vũng nước sau cơn mưa, tạo thành những tấm gương lấp lánh. Chiếc xe đạp rẽ vào một con đường mòn nhỏ xíu, hai bên là những hàng rào hoa dâm bụt đỏ rực.
"Dừng lại! Chú ấy vào ngôi nhà tranh ở gốc đa rồi," Tí ra lệnh.
Ngôi nhà tranh trông nhỏ bé và cô độc, nằm nép mình dưới bóng cây đa già. Chúng tôi nấp sau bụi cây tầm xuân, nín thở quan sát. Chú bán kẹo kéo dựng xe bên vách đất, tháo chiếc nón lá ra. Dưới ánh chiều tà, mái tóc chú đã lốm đốm bạc, gương mặt hằn lên những nếp nhăn của sự nhọc nhằn.
Nhưng điều bất ngờ nhất là từ trong nhà, một cô bé nhỏ xíu, chân đi khập khiễng, chạy ra ôm chầm lấy chú.
"Ba đã về! Ba có mang kẹo cho con không?"
Chú bán kẹo kéo cười, một nụ cười rạng rỡ và ấm áp đến mức chúng tôi cảm thấy tất cả những bí mật về vương quốc huyền bí bỗng chốc tan biến. Chú rút từ trong thùng gỗ ra một thanh kẹo kéo được làm đặc biệt, to hơn và nhiều đậu phộng hơn thanh kẹo chú bán cho chúng tôi.
"Kẹo của con đây. Hôm nay ba bán được nhiều lắm, ngày mai ba sẽ mua cho con quyển vở mới."
Chúng tôi lặng đi sau bụi cây. Tí triết gia hạ chiếc kính xuống, đôi mắt nó không còn vẻ tò mò thám tử nữa mà trĩu nặng một nỗi niềm khó tả.
"Hóa ra 'Vương quốc Ngọt ngào' chỉ rộng bằng một mái nhà tranh thôi hả anh Tí?" Tủn khẽ hỏi, giọng nó hơi run.
Tí im lặng một lúc lâu, rồi nó trả lời bằng cái giọng già dặn hơn tuổi:
"Không, Tủn ạ. Vương quốc đó còn rộng lớn hơn thế. Nó nằm trong đôi bàn tay kéo kẹo của chú ấy. Chú ấy lấy đi những mẩu đồng nát, những thứ bỏ đi của chúng mình, để đổi lấy nụ cười của đứa con gái. Đó là một loại phép thuật chuyển hóa vĩ đại nhất mà tao từng thấy."
Tôi nhìn thanh kẹo kéo trong tay mình. Vị ngọt của nó lúc này không chỉ là đường, mà là vị của sự hy sinh. Mỗi lần chú kéo kẹo cho chúng tôi, chú đang kéo cả cuộc đời mình ra để dệt nên một ước mơ cho con nhỏ. Người lớn thường bảo chúng tôi là "lũ ăn hại", chỉ biết tiêu tiền vào những thứ quà vặt linh tinh. Nhưng họ không biết rằng, đằng sau mỗi thanh kẹo kéo là một câu chuyện về sự tồn tại.
Tôi chợt nhớ đến ba mình. Ba làm thợ máy, tay chân lúc nào cũng dính đầy dầu mỡ đen sì. Có đôi lần tôi thấy xấu hổ khi bạn bè nhìn thấy ba với bộ quần áo lấm lem. Nhưng giờ đây, nhìn chú bán kẹo kéo, tôi hiểu rằng dầu mỡ của ba hay nhựa đường của chú bán kẹo đều là những "màu vẽ" để tô điểm cho tương lai của chúng tôi.
"Mày có định báo cảnh sát về 'tung tích' này không Hải?" Tôi trêu Hải còi để xua tan bầu không khí trầm lắng.
Hải lắc đầu, nó cắn một miếng kẹo, nhai kỹ rồi nói:
"Không. Đây là bí mật quốc gia. Chúng ta phải bảo vệ vương quốc này. Từ mai, tao sẽ đi gom thêm nhiều dép đứt hơn để đổi kẹo."
Chúng tôi lặng lẽ rút lui, không để chú bán kẹo phát hiện. Trên đường về, xóm nhỏ bắt đầu lên đèn. Mùi khói bếp thoang thoảng trong gió, quyện với mùi hoa dạ lý hương tạo nên một cảm giác bình yên đến lạ kỳ.
Người lớn thường đi tìm kiếm sự ngọt ngào ở những nơi xa hoa, trong những lời nịnh nọt hay những thành công vang dội. Còn trẻ con chúng tôi tìm thấy nó trong một thanh kẹo kéo rẻ tiền. Chúng tôi may mắn hơn người lớn vì chúng tôi biết trân trọng những niềm vui nhỏ bé, và chúng tôi đủ nhạy cảm để nhận ra những điều phi thường bên trong những con người bình thường nhất.
"Tí này," tôi hỏi khi hai đứa đi ngang qua gốc khế. "Tại sao chú ấy lại nói chú ở nơi 'gió mang theo mùi đường phổi'?"
Tí đẩy kính, mắt nhìn lên những vì sao bắt đầu hiện rõ:
"Vì chú ấy muốn chúng mình giữ mãi cái ảo tưởng về sự kỳ diệu. Chú ấy không muốn chúng mình biết về sự vất vả của cuộc đời quá sớm. 'Mùi đường phổi' là cách chú ấy bảo vệ tâm hồn trẻ thơ của mình đấy. Chú ấy là một người kể chuyện bằng đường."
Tôi nhận ra một triết lý mới từ chuyến "vi hành" này: Sự thật đôi khi không đẹp bằng những câu chuyện tưởng tượng, nhưng khi ta biết được sự thật đằng sau những câu chuyện đó, ta sẽ thấy yêu cuộc đời này hơn. Nếu chú bán kẹo kéo thực sự là một sứ giả từ ngân hà, chú ấy chỉ là một nhân vật trong truyện. Nhưng khi chú ấy là một người cha nghèo đi bán kẹo để mua vở cho con, chú ấy là một vị anh hùng đời thực.
Trưởng thành có lẽ là quá trình ta đi tìm tung tích của những điều bí ẩn, để rồi nhận ra rằng bí ẩn lớn nhất chính là tình yêu thương giữa người với người. Chúng ta không cần những vương quốc xa xôi trên mây, chúng ta chỉ cần những mái nhà tranh nơi có tiếng cười của trẻ thơ và sự tận tụy của người lớn.
Sáng hôm sau, tiếng nhạc kẹo kéo lại vang lên đầu ngõ. Đám trẻ con lại ùa ra như ong vỡ tổ. Tôi nhìn thấy chú bán kẹo kéo vẫn cái áo bạc màu đó, vẫn cái nón lá sụp xuống. Chú vẫn kéo những dải kẹo trắng tinh khôi dưới ánh nắng.
Tôi tiến lại gần, đưa cho chú một chiếc lon sữa bò cũ mà tôi vừa xin được của mẹ.
"Chú ơi, chú kéo cho cháu thật nhiều đậu phộng nhé."
Chú cười, đôi tay gân guốc chuyển động nhịp nhàng.
"Được rồi, phần của cháu đặc biệt hơn vì cháu ngoan."
Tôi cầm thanh kẹo, không chỉ thấy vị ngọt lịm trên đầu lưỡi, mà còn thấy một cảm giác ấm áp lan tỏa trong lồng ngực. Tôi nhìn về phía gốc đa đầu xóm, nơi có một "vương quốc" nhỏ bé đang được nuôi dưỡng bằng từng thanh kẹo này.
Hải còi, Tủn và Tí cũng đứng đó, mỗi đứa cầm một thanh kẹo, ăn một cách chậm rãi và kính cẩn. Chúng tôi không còn tranh nhau xem ai nhiều kẹo hơn. Chúng tôi đang cùng nhau thưởng thức "mùi đường phổi" của tình người.
Cuộc truy tìm tung tích đã kết thúc, nhưng một chương mới trong nhận thức của tôi đã mở ra. Tôi sẽ không bao giờ nhìn người bán kẹo kéo, hay bác thợ rèn, hay cô bán ve chai theo cách cũ nữa. Họ không chỉ là những người lao động bình thường, họ là những người giữ lửa cho những giấc mơ nhỏ bé của chúng tôi.
Thế giới này vẫn sẽ vận hành theo cách của nó, người lớn vẫn sẽ bận rộn và đôi khi cộc cằn. Nhưng chỉ cần tiếng nhạc kẹo kéo còn vang lên, tôi biết rằng sự ngọt ngào vẫn luôn tồn tại, len lỏi qua từng con ngõ nhỏ, nhắc nhở chúng tôi rằng dù cuộc đời có đắng chát đến đâu, vẫn luôn có những "sứ giả" đang miệt mài kéo ra những sợi hy vọng trắng tinh.
Đêm nay, khi nằm ngủ, tôi không mơ về những hành tinh xa xôi hay những cuộc chiến vĩ đại nữa. Tôi mơ thấy mình lớn lên, tay cũng cầm một chiếc que tre, kéo ra những dải kẹo làm bằng niềm vui để chia sẻ cho tất cả những ai đang thấy đời mình nhạt nhẽo.
Và tôi biết, ở góc vườn kia, dưới gốc khế già, thằng Tí chắc cũng đang mỉm cười trong giấc ngủ. Vì nó đã tìm thấy một chân lý mới cho cuốn từ điển triết học của nó: Ngọt ngào không phải là mục đích, ngọt ngào là cách chúng ta đi qua những ngày vất vả cùng nhau.
Chào nhé, chú bán kẹo kéo bí ẩn. Chúc chú luôn có đủ đậu phộng và đủ sức khỏe để tiếp tục hành trình gieo rắc "mùi đường phổi" khắp thế gian này.