Tôi luôn có một thắc mắc cực kỳ nghiêm túc: Tại sao người lớn lại thích làm khổ mình đến thế? Họ thức dậy với khuôn mặt nhăn nhó như thể vừa ăn phải một quả chanh muối, vội vàng uống một ly cà phê đen đắng ngắt mà họ gọi là "tỉnh táo", rồi sau đó lao ra đường như những mũi tên bắn nhầm đích.
Thằng Tí triết gia bảo tôi rằng, thực ra người lớn không phải là một giống loài khác. Họ chỉ là những đứa trẻ bị "hỏng" trong quá trình vận hành.
"Mày cứ tưởng tượng một cái đồng hồ ấy," Tí vừa nói vừa dùng một chiếc que củi vạch lên cát. "Hồi nhỏ, cái đồng hồ của mình chạy bằng pin mặt trời, chỉ cần có nắng và kẹo là nó chạy ro ro. Nhưng khi lớn lên, người ta thay pin bằng những bánh răng bằng sắt, gọi là 'trách nhiệm'. Những bánh răng này nặng lắm, lâu ngày nó rỉ sét, làm cho người lớn không còn quay nhanh được nữa, và thế là họ bắt đầu hỏng."
Tôi nhìn ba tôi đang ngồi ở bàn làm việc, ánh đèn tuýp soi rõ những sợi tóc bạc mới nhú và cái trán nhăn lại vì những bản vẽ kỹ thuật. Ba đang lẩm bẩm về một con số nào đó, tay bấm máy tính liên hồi.
"Ba ơi, ba có đang bị hỏng không?" Tôi tiến lại gần, hỏi một câu mà tôi cho là đầy sự quan tâm.
Ba khựng lại, nhìn tôi bằng ánh mắt ngơ ngác mất vài giây, rồi ba bật cười, một điệu cười có chút mệt mỏi nhưng vẫn rất yêu chiều.
"Sao con lại hỏi thế? Ba vẫn chạy tốt mà, chưa cần mang đi sửa đâu."
"Nhưng con thấy ba không cười. Thằng Tí bảo người lớn bị hỏng bánh răng nên mới không cười được."
Ba kéo tôi lại gần, đặt tôi ngồi lên đùi. Mùi mồ hôi trộn lẫn mùi giấy vẽ và mùi thuốc lá nhàn nhạt từ ba vây lấy tôi.
"Bánh răng của ba chỉ hơi rít một chút thôi, Mận ạ. Đôi khi thế giới của người lớn không cho phép họ cười quá nhiều, vì họ còn bận lo cho những nụ cười của con đấy."
Câu trả lời của ba làm tôi thấy hơi hối hận. Hóa ra cái sự "hỏng" của người lớn có một phần lỗi của tôi. Nếu tôi không đòi mua một bộ xếp hình mới, hay nếu tôi không ăn quá nhiều khiến mẹ phải lo tiền chợ, có lẽ bánh răng của ba mẹ sẽ trơn tru hơn một chút.
Tôi đem tâm sự này kể cho đám bạn ở gốc cây trứng cá. Con bé Tủn sau khi nghe xong thì sụt sùi, nó bảo nó sẽ không đòi ăn kem nữa để mẹ nó bớt "hỏng". Nhưng thằng Tí thì lắc đầu, nó có một góc nhìn khác hẳn.
"Mày sai rồi Mận. Người lớn bị hỏng không phải vì mình, mà vì họ quên mất cách chơi. Mày nhìn xem, họ có bao nhiêu là đồ chơi xịn: xe hơi thật này, điện thoại thật này, nhà thật này... Nhưng họ chẳng bao giờ ngồi xuống đất để đua xe hay xây lâu đài. Họ chỉ dùng những thứ đó để so sánh với nhau. Đó là một kiểu chơi rất dở hơi."
Để kiểm chứng lý thuyết của thằng Tí, chúng tôi quyết định mở một "Bệnh viện phục hồi trẻ thơ". Đối tượng thực nghiệm đầu tiên là chú Năm – người mà chúng tôi cho là đã hỏng khá nặng sau khi cô Hiền đi làm xa.
Chúng tôi đột nhập vào sân nhà chú Năm. Chú đang ngồi thẫn thờ nhìn cái xích đu cũ bỏ không ở góc vườn.
"Chào chú Năm! Bệnh viện chúng cháu đến để bảo trì bánh răng cho chú đây!" Tí tuyên bố dõng dạc.
Chú Năm ngước lên, đôi mắt đỏ vẩn đục vì thiếu ngủ:
"Tụi bay lại bày trò gì nữa đây? Chú không có tâm trạng đâu."
"Đây chính là triệu chứng nặng nhất của bệnh 'người lớn'," Tí không bỏ cuộc. "Chú phải chơi với chúng cháu. Nếu chú thắng, chúng cháu sẽ không làm phiền chú nữa. Nếu chú thua, chú phải cười một cái thật to."
Trò chơi mà Tí chọn là "Ô ăn quan". Chúng tôi vẽ một bàn cờ ngay trên nền gạch tàu đỏ au của sân nhà chú. Những viên sỏi trắng được chia đều vào các ô. Ban đầu, chú Năm chỉ chơi cho có lệ, gương mặt vẫn treo một vẻ u sầu khó tả. Nhưng trẻ con chúng tôi có một năng lực đặc biệt: sự nhiệt huyết có tính lây lan.
Khi tôi lỡ tay đi sai một nước và để thằng Tí "ăn" sạch cả hàng quân, tôi đã gào lên vì tiếc rẻ. Con bé Tủn thì ra sức cổ vũ cho chú Năm bằng những câu vè tự chế. Dần dần, đôi tay thô ráp của chú Năm bắt đầu di chuyển nhanh hơn. Ánh mắt chú không còn nhìn vào hư vô nữa mà tập trung vào những viên sỏi.
"Này, tụi bay coi chừng, chú sẽ thu quan đấy nhé!" Chú Năm đột nhiên lên tiếng, giọng nói có chút hào hứng mà tôi chưa từng nghe thấy trong suốt một tháng qua.
Và chú thắng thật. Chú "quét" sạch bàn cờ trong sự ngỡ ngàng của "Giám đốc bệnh viện" Tí triết gia. Chú Năm đứng dậy, chống tay vào hông và cười ha hả. Một điệu cười sảng khoái, vang động cả khu vườn, làm mấy con chim sẻ trên cành khế giật mình bay vút lên.
"Ha ha! Thấy chưa? Gừng già vẫn cay lắm!"
Chúng tôi nhìn nhau, tự hào vì ca phẫu thuật đã thành công rực rỡ. Trong khoảnh khắc đó, chú Năm không còn là người đàn ông cô đơn hay uống rượu và khóc thầm nữa. Chú trông giống hệt như một đứa trẻ vừa mới chiếm được một pháo đài.
"Mày thấy chưa?" Tí thì thầm với tôi khi chúng tôi rời nhà chú Năm. "Bánh răng của chú ấy chỉ cần một chút sỏi và một chút ganh đua là lại chạy tốt ngay."
Nhưng "bệnh viện" của chúng tôi gặp thử thách lớn nhất khi đối diện với mẹ tôi. Mẹ không phải là kiểu người sẽ ngồi xuống chơi ô ăn quan. Mẹ bận rộn từ lúc gà chưa gáy đến khi trăng đã lên cao. Mẹ dọn dẹp, nấu nướng, giặt giũ và cằn nhằn. Sự cằn nhằn của mẹ giống như một bản nhạc nền quen thuộc của nhà tôi, đến mức nếu một ngày mẹ không mắng tôi chuyện đi chân đất, tôi sẽ thấy lo lắng vô cùng.
Tôi quan sát mẹ rất kỹ. Khi mẹ thái hành, mẹ luôn nhìn vào thớt. Khi mẹ quét nhà, mẹ luôn nhìn xuống đất. Mẹ dường như chưa bao giờ nhìn lên bầu trời hay nhìn vào những đám mây mà chúng tôi đã "bán" cho chú Năm hôm trước.
"Mẹ ơi, mẹ có muốn chơi trốn tìm không?" Tôi lân la lại gần khi mẹ đang phơi đồ.
"Trốn với tìm cái gì! Đống bát đĩa chưa rửa kia kìa, con không giúp mẹ thì thôi còn bày trò."
"Chỉ năm phút thôi mẹ. Con sẽ trốn, mẹ đi tìm. Nếu mẹ tìm thấy con, con sẽ rửa bát cả tuần luôn!"
Mẹ dừng tay, nhìn tôi với vẻ hoài nghi. Cái "hợp đồng" rửa bát cả tuần rõ ràng là một món hời quá lớn đối với một người nội trợ mệt mỏi như mẹ.
"Thật nhé? Không được nuốt lời đâu đấy."
Mẹ nhắm mắt lại, bắt đầu đếm: "Một... hai... ba..."
Tôi chạy biến đi. Tôi không trốn dưới gầm giường hay sau tủ áo như mọi khi. Tôi trốn vào một nơi mà tôi biết mẹ sẽ không bao giờ nghĩ tới: trong đống chăn màn thơm mùi nắng mẹ vừa mới gấp xong trên phản.
Tôi nằm im, nín thở. Qua kẽ hở của những lớp vải, tôi thấy mẹ đi vòng quanh nhà. Mẹ vừa đi vừa cười thầm, một nụ cười rất lạ, không phải nụ cười xã giao với hàng xóm, cũng không phải nụ cười mệt mỏi khi thấy tôi ăn hết bát cơm. Đó là nụ cười của một cô bé đang tham gia vào một cuộc phiêu lưu bí mật.
"Mận đâu rồi nhỉ? Chui vào thùng gạo à? Hay là trèo lên mái nhà rồi?"
Mẹ giả vờ tìm kiếm ở những chỗ ngớ ngẩn nhất. Mẹ lật cái rổ đại lên, mẹ nhìn vào trong cái ấm trà. Tôi biết mẹ đang "diễn", nhưng mẹ diễn rất nhiệt tình. Cuối cùng, mẹ tiến về phía đống chăn. Mẹ nhẹ nhàng lật góc chăn lên và hét to:
"A! Tìm thấy 'con chuột' này rồi nhé!"
Mẹ ôm chầm lấy tôi, hai mẹ con lăn lộn trên đống chăn mềm mại. Tôi nghe thấy nhịp tim của mẹ đập nhanh, và tôi thấy mắt mẹ lấp lánh như những viên bi ve của tôi.
"Mẹ thua rồi nhé mẹ! Mẹ tìm thấy con là mẹ thắng, nhưng mẹ cười là con thắng!" tôi lý luận kiểu trẻ con.
Mẹ thở hổn hển, vuốt lại mái tóc rối:
"Sư bố anh! Lừa mẹ già này chơi trò con nít."
Nhưng chiều hôm đó, mẹ không còn mắng tôi khi tôi lỡ làm rơi vãi cơm ra bàn. Mẹ còn vừa rửa bát vừa hát một bài đồng dao cũ rích mà bà ngoại thường hát cho tôi nghe.
Tôi nhận ra rằng, người lớn thực ra không hề bị hỏng. Họ chỉ bị "bụi thời gian" phủ dày quá mức. Họ bị những lo toan che khuất đi đứa trẻ bên trong họ. Và nhiệm vụ của chúng tôi – những đứa trẻ thực thụ – không phải là lớn lên thật nhanh để giúp họ, mà là thỉnh thoảng kéo họ về lại với thế giới của chúng tôi để họ được "thở".
Tối đó, tôi hỏi thằng Tí một câu hỏi cuối cùng trước khi chia tay về nhà:
"Tí này, nếu sau này mình lớn lên, mình cũng bị 'hỏng' như họ thì sao?"
Tí im lặng một hồi lâu, nó nhìn lên những vì sao đang lấp lánh trên cao, rồi nó nói bằng một giọng trầm ngâm như một vị hiền triết thực sự:
"Cách duy nhất để không bị hỏng là đừng bao giờ quên cái cảm giác khi mày va đầu vào gầm bàn. Cái đau đó nhắc mày nhớ rằng mày từng nhỏ bé. Và đừng bao giờ quên mùi của quả ổi xanh hay tiếng cười của chú Năm chiều nay. Những ký ức đó chính là 'dầu máy' để bôi trơn bánh răng sau này đấy."
Tôi gật đầu, dù chẳng hiểu hết những gì nó nói. Tôi chỉ biết rằng, hôm nay tôi đã cứu được ba mẹ và chú Năm khỏi một ngày "bị hỏng". Đó là một chiến công vĩ đại hơn bất cứ việc giải cứu thế giới nào trong những bộ phim siêu nhân mà tôi từng xem.
Khi bước vào nhà, tôi thấy ba và mẹ đang ngồi cạnh nhau bên bàn trà. Ba không còn bấm máy tính, mẹ không còn cầm chổi. Họ đang nói về một chuyện gì đó từ hồi họ còn đi học, và họ cười rất nhiều. Ánh đèn vàng ấm áp lan tỏa khắp gian phòng, biến căn nhà nhỏ của chúng tôi thành một bến đỗ bình yên, nơi những "đứa trẻ lớn tuổi" đang được chữa lành.
Tôi chui vào lòng ba, cảm nhận sự vững chãi của đôi vai ấy. Tôi biết ngày mai có thể ba lại nhăn nhó, mẹ lại cằn nhằn, vì "bánh răng trách nhiệm" vẫn còn đó. Nhưng không sao cả, vì tôi đã biết cách để "sửa" họ rồi. Chỉ cần một trò chơi, một câu hỏi ngô nghê, hay một cái ôm thật chặt, đứa trẻ trong họ sẽ lại thức giấc.
Người lớn thật đáng thương, vì họ phải giả vờ làm người lớn suốt hai mươi bốn giờ một ngày. Còn chúng tôi thì thật may mắn, vì chúng tôi được phép sống thật với sự ngây ngô của mình.
Tôi nhắm mắt lại, thầm hứa với chính mình: "Sau này lớn lên, mình sẽ là một người lớn... ít bị hỏng nhất có thể."
Tiếng côn trùng rỉ rả ngoài vườn như đang cổ vũ cho lời thề của tôi. Đêm nay, cả xóm nhỏ dường như đều đang ngủ một giấc thật ngon, vì những bánh răng trong lòng mỗi người đã được tra thêm một chút "dầu của niềm vui" từ những bàn tay nhỏ xíu.
Thế giới này, dù chật chội hay rộng lớn, dù bẩn thỉu hay sạch sẽ, thì vẫn luôn cần những đứa trẻ để nhắc nhở người lớn rằng: Hạnh phúc không phải là một đích đến, mà là một trò chơi mà chúng ta lỡ quên mất cách chơi dọc đường.