Thằng Tí triết gia luôn có những ý tưởng mà theo lời nó là "mang tính thời đại", còn theo lời mẹ tôi là "rảnh rỗi sinh nông nổi". Một buổi chiều, khi mặt trời bắt đầu lười biếng đổ những vệt màu cam cháy lên những ngọn cau cao vút, Tí gọi tôi và con bé Tủn ra sau hè. Nó trịnh trọng lôi từ trong túi quần ra một mẩu giấy nát bấy và một mẩu bút chì cụt lủn.
"Hôm nay, tao quyết định sẽ làm một cuộc cách mạng kinh tế," Tí tuyên bố, mắt sáng quắc sau gọng kính quấn băng keo. "Người lớn mua bán gạo, mắm, muối, thậm chí mua bán cả đất đai. Nhưng họ đã bỏ quên một thứ tài sản vô giá mà mỗi ngày đều hiện ra miễn phí."
Tôi nhìn quanh, chẳng thấy gì ngoài mấy con gà đang bới đất và đống củi khô của bà ngoại.
"Cái gì hả Tí? Mày định bán phân gà cho mấy ông vườn kiểng à?"
Tí lườm tôi một cái sắc lẹm:
"Tầm thường! Mận, mày thật tầm thường. Thứ tao muốn bán là... Hoàng Hôn."
Tôi và con bé Tủn ngớ người. Con bé Tủn đang mải mê bện một chiếc nhẫn bằng cỏ gà, ngước lên hỏi bằng giọng ngây thơ nhất thế giới:
"Hoàng hôn là của ông Trời mà anh Tí? Anh bán của ông Trời lỡ ông đánh thiên lôi thì sao?"
"Ông Trời bận lắm, không rảnh quản mấy việc vặt này đâu," Tí xua tay. "Vấn đề là người lớn. Mày nhìn ba mẹ mày xem, chiều nào về cũng mặt mày u ám, than vãn về tiền lương và hóa đơn. Đó là vì họ không có hoàng hôn trong lòng. Tao sẽ bán cho họ mỗi chiều một ít màu hồng, một ít màu tím để họ thấy đời bớt khổ. Và tất nhiên, phí dịch vụ là bi ve hoặc kẹo mạch nha."
Thế là, cái "Hợp đồng mua bán hoàng hôn" đầu tiên trong lịch sử xóm tôi ra đời. Theo quy định của Tí, mỗi người sẽ sở hữu một phân khúc bầu trời khác nhau. Tôi được chia phần bầu trời phía trên rặng tre, nơi có những đám mây hình con rồng lửa. Tủn sở hữu phần bầu trời phía sau nhà thờ, nơi có những tia sáng xuyên qua kẽ lá trông như những sợi tơ vàng. Còn Tí, với tư cách là "Giám đốc điều hành", nó sở hữu toàn bộ phần còn lại và giữ quyền thu thuế.
"Khách hàng đầu tiên của chúng ta sẽ là chú Năm," Tí thì thầm. "Chú Năm dạo này hay nhậu xỉn rồi ngồi khóc một mình vì nhớ cô Hiền đi làm xa. Chú ấy thiếu trầm trọng màu tím hy vọng."
Ba đứa chúng tôi rón rén đi về phía nhà chú Năm. Chú đang ngồi trên chiếc ghế bố cũ kỹ, đôi mắt lờ đờ nhìn vào khoảng không. Thằng Tí hắng giọng, bước tới với vẻ mặt của một doanh nhân thành đạt:
"Chú Năm ơi, chú có muốn mua một gói 'Hoàng hôn lãng mạn' không? Chỉ mất một viên kẹo đồng tiền thôi, chú sẽ thấy cô Hiền hiện ra trong đám mây kia kìa."
Chú Năm nhìn thằng Tí, rồi nhìn chúng tôi. Tôi cứ ngỡ chú sẽ mắng cả bọn là lũ hâm, nhưng không, chú bỗng bật cười, một điệu cười khàn khàn và buồn bã.
"Bán cho chú thật à? Thế mây của tụi bay có biết nói lời yêu thương không?"
"Dạ không biết nói, nhưng nó biết nhảy múa," Tí nhanh nhảu đáp. "Chú nhìn kìa, cái dải mây hồng kia giống hệt tà áo dài của cô Hiền lúc đi chợ đúng không?"
Chú Năm nhìn theo tay Tí chỉ. Ánh mặt trời lúc này đã lặn xuống dưới đường chân trời, chỉ còn lại những vệt sáng cuối ngày hắt ngược lên, tạo nên một khung cảnh huy hoàng và diễm lệ đến mức nghẹt thở. Chú nhìn chăm chú, thật lâu, rồi chậm rãi rút trong túi áo ra ba viên kẹo gừng đưa cho chúng tôi.
"Được, chú mua. Coi như chiều nay chú mua được một ít bình yên."
Chúng tôi rời nhà chú Năm với niềm hân hoan của những kẻ vừa thực hiện được một vụ làm ăn lớn. Nhưng khi bóng tối dần buông xuống, nuốt chửng những màu sắc rực rỡ mà chúng tôi vừa "bán", một cảm giác hụt hẫng kỳ lạ xâm chiếm tâm trí tôi.
"Này Tí," tôi hỏi khi cả bọn đi bộ về phía cổng làng. "Nếu mình bán hết hoàng hôn rồi, thì ngày mai mình lấy gì mà bán tiếp?"
Tí dừng lại, nhìn tôi với ánh mắt chiêm nghiệm:
"Hoàng hôn là thứ kỳ lạ nhất trên đời, Mận ạ. Nó không bao giờ hết. Mỗi ngày nó lại tái bản một lần, với một bìa màu khác nhau. Vấn đề không phải là còn hay hết, mà là người ta có còn tâm trí để nhìn nó hay không."
"Thế tại sao người lớn lại không tự nhìn mà phải mua của mình?" Tủn thắc mắc.
"Vì họ bị 'mù sắc màu' bởi những con số," Tí thở dài, điệu bộ như một nhà xã hội học lỗi lạc. "Khi người ta bắt đầu tính toán xem một mét vuông đất đáng giá bao nhiêu tiền, họ sẽ không còn thấy màu tím của mây là vô giá nữa. Họ cần những đứa con nít như mình nhắc nhở rằng thế giới này vẫn còn đẹp, dù chỉ là trong vài phút ngắn ngủi trước khi đêm về."
Chiều hôm đó, tôi mang một "phần" hoàng hôn về nhà. Tôi không bán cho ba mẹ, tôi quyết định tặng không. Khi thấy ba đang cặm cụi sửa cái xe đạp dưới ánh đèn tuýp lờ mờ, tôi kéo tay ba ra sân.
"Ba nhìn kìa, mây hôm nay đẹp như tranh vẽ của con vậy!"
Ba dừng tay, lau mồ hôi trên trán, rồi nhìn theo hướng tôi chỉ. Một màu đỏ ối đang bao phủ lên những mái nhà. Ba đứng im lìm một lúc lâu, rồi ba xoa đầu tôi, bàn tay vẫn còn vương mùi dầu mỡ của xích xe.
"Ừ, đẹp thật. Lâu lắm rồi ba mới để ý thấy trời chiều đẹp thế này."
"Thế ba có thấy giàu hơn không?"
Ba cười, nụ cười hiền lành và ấm áp:
"Có chứ. Có một thằng con biết yêu mây trời thì ba là người giàu nhất thế gian rồi."
Câu nói của ba làm tôi chợt nhận ra một sự thật khác về cái hợp đồng mua bán của thằng Tí. Thực ra, chúng tôi chẳng bán cái gì cả. Chúng tôi chỉ đang cố gắng níu kéo một thứ vốn thuộc về tất cả mọi người nhưng lại bị đánh rơi dọc đường trưởng thành.
Người lớn có những hợp đồng quan trọng hơn, những hợp đồng về nhà cửa, về sự nghiệp, về tương lai. Nhưng trong những bản hợp đồng đó, hiếm khi nào họ ghi thêm điều khoản về việc được phép dừng lại để ngắm mặt trời lặn. Họ tự giam mình trong những cam kết và nghĩa vụ, đến mức quên mất rằng bầu trời là một rạp chiếu phim miễn phí luôn trình chiếu những tác phẩm vĩ đại nhất của thiên nhiên.
Sáng hôm sau, "Công ty Hoàng hôn" của chúng tôi gặp phải một đối thủ cạnh tranh đáng gờm: mưa.
Mưa tầm tã từ sáng đến chiều. Bầu trời một màu xám xịt như cái chảo cũ của bà ngoại. Chẳng có màu hồng, không có màu tím, cũng chẳng có sợi tơ vàng nào cả.
"Phá sản rồi," Tí ngồi bệt trên hiên nhà, nhìn những giọt nước rơi lộp độp trên sân. "Hôm nay không có hàng để giao."
"Hay mình bán mưa đi?" Tủn gợi ý.
Tí lắc đầu:
"Mưa khó bán lắm. Người lớn ghét mưa vì nó làm bẩn quần áo, làm kẹt xe và làm họ đau đầu. Mưa là một loại hàng hóa bị định giá thấp trong thế giới người lớn."
Nhưng tôi không nghĩ thế. Tôi nhìn những hạt mưa nhảy múa trên những tàu lá chuối, nghe âm thanh rầm rì như một bản nhạc giao hưởng của đất trời. Mưa không có màu sắc rực rỡ, nhưng mưa có mùi hương của đất ẩm, có vị mát lạnh của sự gột rửa.
Tôi chạy ra giữa sân, mặc cho nước mưa xối xả vào người. Tôi dang tay ra như muốn ôm cả bầu trời xám xịt vào lòng.
"Này, nhìn xem! Mưa cũng đẹp mà!" tôi hét lên giữa tiếng sấm rền vang.
Tí và Tủn cũng không chịu nổi sự cám dỗ, cả bọn cùng lao ra sân. Chúng tôi không còn là những doanh nhân đi bán hoàng hôn nữa, mà trở thành những kẻ say sưa trong "đại tiệc" của thiên nhiên. Chúng tôi nhảy nhót, hò hét và cảm nhận từng giọt nước mát lạnh thấm vào da thịt.
Trong khoảnh khắc đó, tôi hiểu rằng cái hợp đồng của thằng Tí thực ra chỉ là một trò chơi ngây ngô. Chúng ta không thể sở hữu hay mua bán bất cứ mảnh trời nào. Bầu trời là của chung, và vẻ đẹp của nó nằm ở việc nó luôn thay đổi. Hôm nay là hoàng hôn rực rỡ, ngày mai là cơn mưa dông trắng trời. Điều quan trọng không phải là chiếm hữu, mà là tận hưởng.
Người lớn thường nói "thời gian là vàng bạc". Nhưng đối với tôi lúc đó, thời gian là những hạt mưa, là những vệt nắng, là tiếng cười của đám bạn thân. Vàng bạc thì có thể cất trong tủ kính, nhưng những khoảnh khắc này thì chỉ có thể cất trong tim.
Đến khi mẹ tôi phát hiện ra và cầm cây chổi đuổi cả bọn vào nhà để tránh cảm lạnh, "hợp đồng" chính thức bị hủy bỏ.
"Mấy cái đứa này! Trời mưa thế này mà còn bày đặt kinh doanh với chả kinh tế! Vào tắm nước nóng ngay không là mẹ cho mỗi đứa một trận hoàng hôn trên mông bây giờ!"
Chúng tôi vừa chạy vừa cười khúc khích. Có vẻ như mẹ cũng biết dùng từ "hoàng hôn" theo cách của riêng mẹ, dù nó không lãng mạn cho lắm.
Tối hôm đó, tôi nằm nghe tiếng mưa rơi đều đặn trên mái nhà. Tôi chợt nghĩ về chú Năm. Không biết chiều nay không có hoàng hôn tím, chú có thấy buồn không? Nhưng rồi tôi lại nghĩ, có lẽ chú đang ngồi nhìn mưa và nhớ về những kỷ niệm khác. Vì trong lòng mỗi người đều có một bầu trời riêng, nơi hoàng hôn không bao giờ tắt nếu họ vẫn còn biết mơ mộng.
Thằng Tí có thể thất bại trong việc khởi nghiệp, nhưng nó đã thành công trong việc dạy cho tôi một bài học lớn: Cuộc đời này có rất nhiều thứ miễn phí nhưng cực kỳ đắt giá. Một nụ cười, một cơn gió mát, hay một buổi chiều ngồi nhìn mây bay... đó là những thứ không ai có thể mua được bằng tiền, nhưng lại có thể sở hữu được bằng sự hồn nhiên.
Tôi chìm vào giấc ngủ, mơ về một ngày mai nắng ráo, nơi tôi sẽ lại cùng thằng Tí đi "định giá" những hòn đá cuội dưới suối. Có lẽ chúng tôi sẽ bán chúng cho những người lớn đã quên mất cách nhặt những niềm vui vụn vặt ven đường.
Bởi vì, nếu thế giới này chỉ toàn những con số khô khan, thì nó sẽ chật chội biết bao nhiêu. May mắn thay, vẫn còn có những đứa trẻ như chúng tôi, luôn sẵn sàng thảo ra những bản hợp đồng kỳ quặc để nhắc nhở thế gian rằng: Đừng mải nhìn xuống ví tiền mà quên mất rằng phía trên đầu mình là cả một kho báu diệu kỳ đang rực cháy mỗi lúc chiều tà.
Và hoàng hôn, dù có được bán hay không, thì nó vẫn sẽ luôn ở đó, kiên nhẫn chờ đợi một ánh mắt biết rung động quay trở về.