Sau khi ánh điện về làng, mọi thứ dường như đều vận hành nhanh hơn một nhịp. Tiếng loa phóng thanh treo trên ngọn đa bắt đầu phát đi những bản tin thời sự, những bài hát rộn rã át cả tiếng xào xạc của lá khô. Nhưng khi tháng Chạp chạm ngõ, khi những cơn gió bấc thổi về mang theo hơi lạnh tê tái và cái nắng hanh vàng đặc trưng của mùa đông, người làng tôi lại tạm gác những ồn ào mới mẻ để quay về với một phong tục cũ: Hội làng.
Hội làng năm nay đặc biệt hơn vì sân đình vừa được tôn tạo và những ngọn đèn cao áp đã được lắp quanh hồ sen. Thế nhưng, trong cái rực rỡ của đèn điện, hội làng vẫn giữ cho mình một màu sắc riêng, một thứ "màu nắng" trầm mặc và tôn nghiêm mà không ánh đèn nào thay thế được.
Từ tờ mờ sáng, khi nắng còn chưa kịp tan sương, tôi đã thấy bà nội và mẹ dậy chuẩn bị những mâm cỗ xôi gấc đỏ ối. Màu đỏ của gấc quyện với màu vàng của nắng sớm tạo nên một sự ấm áp kỳ lạ giữa cái rét mướt.
"Tí ơi, dậy mau con! Ra đình xem các cụ rước kiệu, rồi còn đi xem múa lân nữa," mẹ giục, tay vội vã thắt lại dải yếm cho gọn gàng.
Tôi chạy sang nhà cái Bình, thấy nó đã diện bộ áo dài màu xanh ngọc bích mà mẹ nó mới may cho. Hai đứa trẻ dắt tay nhau hòa vào dòng người đổ về phía đình làng. Khói hương nghi ngút, quyện với mùi trầm thơm nồng và cả mùi của đất mới sau mưa. Trong không gian ấy, những bộ trang phục truyền thống của các cụ cao niên — áo thụng xanh, thụng đỏ — hiện lên rực rỡ như những bông hoa nở muộn giữa ngày đông.
"Nhìn kìa Tí! Các cụ đang chuẩn bị trò chơi đập niêu đấy!" Cái Bình chỉ tay về phía khoảng sân rộng dưới gốc đa.
Trò chơi đập niêu luôn là tâm điểm của hội làng. Những chiếc niêu đất nhỏ xíu được treo lủng lẳng trên một sợi dây thừng. Người chơi phải bịt mắt, cầm một chiếc gậy tre rồi theo sự chỉ dẫn của người xem mà tiến tới để đập trúng niêu.
Thằng Cò đã đứng đó từ lúc nào, mặt nó đỏ bừng vì phấn khích. "Tí, vào thử một ván không? Tớ vừa đập trúng được một chiếc, được thưởng một gói chè lam đấy!"
Tôi lắc đầu cười, nhường chỗ cho những đứa trẻ khác. Tôi thích đứng từ xa quan sát hơn. Dưới ánh nắng hanh vàng của mùa đông, hình ảnh những người dân quê chất phác, môi nở nụ cười rạng rỡ, hò reo cổ vũ cho nhau giữa sân đình tạo nên một khung cảnh tuyệt đẹp. Đó là lúc tôi thấy cái "màu nắng" của cộng đồng, của sự gắn kết xóm giềng bền chặt qua hàng trăm năm.
Buổi chiều, hội làng diễn ra cuộc thi thả diều. Mặc dù làng đã có điện, nhưng bầu trời vẫn là của gió và của những cánh diều. Thằng Cò mang con phượng hoàng cũ ra, nhưng lần này nó có thêm một bộ sáo mới mà bố nó vừa mới đục xong.
Khi cánh diều vút lên, tiếng sáo lại vang lên u u, trầm bổng. Nhưng có một điều khiến tôi chạnh lòng. Trên bầu trời bây giờ không chỉ có những cánh diều, mà còn có những đường dây điện chằng chịt vắt ngang. Những người thả diều phải khéo léo lắm mới không để dây diều vướng vào cột điện.
"Hồi xưa trời rộng lắm cậu nhỉ," cái Bình khẽ nói khi nhìn con diều của thằng Cò đang phải "lách" qua những sợi dây đen kịt.
"Ừ, nhưng sáo diều nghe vẫn thế," tôi an ủi bạn.
Khi trời sẩm tối, đèn cao áp quanh sân đình đồng loạt bật sáng. Hội làng chuyển sang phần hát giao duyên. Những làn điệu dân ca ngọt ngào vang lên giữa không gian hiện đại. Tôi thấy bà nội ngồi ở hàng ghế đầu, mắt lim dim theo nhịp trống phách. Dù ánh điện rực rỡ đến đâu, tôi vẫn thấy bà mang theo chiếc đèn dầu nhỏ đặt bên cạnh chân ghế, như một người bạn tri kỷ không thể tách rời.
Kết thúc hội làng, ba đứa chúng tôi đi dạo quanh hồ sen. Những đóm nắng cuối cùng của ngày hội dường như vẫn còn vương lại trên những mái đao cong vút của ngôi đình cổ.
"Năm sau chúng mình lại đi hội nhé," cái Bình hứa hẹn.
Tôi gật đầu, nhưng trong lòng trào dâng một cảm giác bâng khuâng. Hội làng vẫn thế, tình bạn vẫn thế, nhưng dường như tuổi thơ tôi đang bắt đầu rẽ sang một lối khác — một lối đi mà sự hồn nhiên bắt đầu pha chút ưu tư của tuổi trưởng thành, của những sự đổi thay không thể cưỡng lại.
Tôi sờ vào túi áo, mảnh giấy điểm mười hôm nọ vẫn còn đó, phẳng phiu và ấm sực. Tôi biết rằng, dù làng có đổi thay đến đâu, dù đèn điện có thay thế đèn dầu, thì những mảnh nắng mà tôi thu lượm được từ hội làng, từ nụ cười của mẹ và ánh mắt của bà sẽ mãi là kho báu mà tôi mang theo suốt cuộc đời.