Thế giới của người lớn là một nơi đầy rẫy những sự nuối tiếc. Tôi thường xuyên nghe mẹ thở dài: "Giá như ngày xưa mẹ chăm học ngoại ngữ hơn", hay ba tôi chép miệng: "Hồi đó mà ba mua miếng đất sau đình thì giờ đã khác". Họ dường như luôn muốn quay lại quá khứ để sửa chữa một điều gì đó, hoặc nhảy vọt tới tương lai để xem kết quả của những tờ vé số. Nhưng khổ nỗi, người lớn chỉ biết ước mà không biết cách chế tạo công cụ. Họ có tiền, có xe hơi, có tivi màu, nhưng họ lại thiếu món linh kiện quan trọng nhất để du hành thời gian: một trí tưởng tượng không biết sợ hãi.
Mọi chuyện bắt đầu vào một buổi chiều thứ Bảy, khi ba tôi mang về một cái thùng giấy khổng lồ đựng chiếc tủ lạnh mới mua. Đối với ba mẹ, cái thùng đó là rác thải cần được tống khứ ra khỏi phòng khách ngay lập tức. Nhưng đối với Liên minh Đa Bang, đó là một kho báu kiến trúc, một kỳ quan công nghệ vượt xa mọi phát minh của nhân loại.
"Đây không phải là cái thùng các-tông," thằng Tý "Mắt Tròng" tuyên bố khi nó dùng một mẩu than vẽ những vòng tròn ngoằn ngoèo lên thân thùng. "Đây là Cỗ máy thời gian Model-01. Nó có thể đưa chúng ta về thời kỳ khủng long hoặc tới tương lai năm 3000, nơi mà trẻ con sẽ cai trị thế giới và kem là món ăn chính trong mỗi bữa cơm."
Thằng Hùng "Đô" nhìn cái thùng một cách nghi hoặc. Nó lấy tay gõ gõ vào lớp bìa: "Nhưng nó mỏng thế này, nhỡ đang bay mà bị khủng long bạo chúa dẫm phải thì sao? Với lại, tớ thấy nó giống cái hòm đựng xác trong phim kinh dị hơn."
Tý lắc đầu, vẻ mặt đầy sự kiên nhẫn của một giáo sư đang giảng bài cho sinh viên cá biệt: "Hùng ạ, độ bền của cỗ máy không nằm ở độ dày của bìa giấy, mà nằm ở độ 'liều' của người lái. Chỉ cần mày tin nó là thép vinh cửu, thì nó sẽ là thép vinh cửu. Còn nếu mày cứ nghĩ nó là giấy, thì ngay cả một con kiến bò qua cũng làm mày thấy rung rinh."
Chúng tôi bắt đầu công đoạn "lắp ráp" hệ thống điều khiển. Tôi phụ trách khâu "phần mềm", tức là dùng những cái nắp chai bia đục lỗ rồi xỏ dây thừng qua để làm các nút bấm. Cái Tí "Điệu" thì đảm nhận phần "nội thất". Nó mang ra những mảnh vải vụn, vài cái gối ôm cũ và một lọ nước hoa sắp hết của mẹ nó để "du hành thời gian cũng phải thơm tho".
Khi mọi thứ đã sẵn sàng, bốn đứa chúng tôi chen chúc chui vào trong cái thùng. Không gian chật chội, mùi giấy cũ quyện với mùi mồ hôi và mùi nước hoa của cái Tí tạo nên một bầu không khí cực kỳ... khoa học viễn tưởng.
"Mục tiêu đầu tiên: Quay về ngày hôm qua!" Thằng Tý ra lệnh.
"Ơ, tại sao lại là ngày hôm qua?" Tôi hỏi. "Ngày hôm qua chúng mình bị mẹ mắng vì tội nghịch nước mà, có gì vui đâu?"
Tý nháy mắt, một cái nháy mắt chứa đựng cả một bầu trời mưu mẹo: "Đó là lý do chúng ta phải về đó. Chúng ta sẽ lén đổ hết nước trong chậu đi trước khi mẹ nhìn thấy. Như thế, quá khứ sẽ bị thay đổi, và vết lằn trên mông của Hùng 'Đô' hiện tại sẽ tự động biến mất."
Lý thuyết của thằng Tý nghe cực kỳ logic. Chúng tôi nhắm mắt lại, tay nắm chặt những cái nắp chai bia, bắt đầu đồng thanh hô vang: "Uuuuuuuu... vút!". Cả cái thùng các-tông rung rinh bần bật do chúng tôi tự nhún nhảy. Trong bóng tối của cái thùng, tôi thực sự cảm thấy mình đang lao vút qua những đường hầm thời gian rực rỡ ánh sáng. Tôi thấy những ngày xưa cũ hiện ra: những buổi trưa tắm sông, những lần bị chó đuổi, và cả cái lần đầu tiên tôi biết buồn khi con sáo mỏ vàng của ông nội bay mất.
"Dừng lại!" Tý hô to.
Chúng tôi mở cửa thùng. Chúng tôi vẫn đang ở sân sau nhà tôi. Nắng vẫn vàng và con Lu vẫn đang gặm một cái xương khô.
"Thành công không?" Hùng "Đô" lo lắng kiểm tra mông mình. "Vết lằn còn không?"
"Vẫn còn nguyên Tý ơi," Hùng mếu máo. "Hình như cỗ máy này... bị lỗi phần mềm rồi."
Tý bước ra khỏi thùng, trầm ngâm quan sát bầu trời: "Không phải lỗi máy móc. Tớ hiểu rồi. Thời gian là một dòng sông chảy xiết, chúng ta không thể thay đổi những gì đã xảy ra vì những giọt nước đó đã trôi ra biển cả rồi. Quy luật của vũ trụ là: cái mông đã đau thì không thể hết đau bằng cách quay lại quá khứ, mà chỉ có thể hết đau bằng cách đợi đến ngày mai."
Thế là chuyến du hành về quá khứ thất bại thảm hại. Chúng tôi quyết định đổi hướng: Bay tới tương lai mười năm sau để xem chúng tôi sẽ trở thành ai.
"Mười năm sau chắc chúng mình cao hai mét hết rồi nhỉ?" Cái Tí mơ màng. "Lúc đó tớ sẽ là một công chúa, mặc váy dài và có mười chiếc tủ lạnh toàn kem."
"Mười năm sau tớ sẽ là một đại ca bắn bi!" Hùng "Đô" dõng dạc. "Tớ sẽ sở hữu tất cả các viên bi 'Thần Lửa' trên thế giới."
Chúng tôi lại chui vào thùng, lại hô vang và lại nhún nhảy. Lần này, tôi cố tưởng tượng mình ở tuổi mười tám. Tôi thấy mình mặc một cái áo sơ mi trắng phẳng phiu, đeo một cái đồng hồ thật to và trông rất... nghiêm túc như ba tôi. Tôi thấy mình không còn ngồi dưới gầm giường tìm kho báu nữa, mà ngồi trong một cái phòng toàn giấy tờ.
Cơn rùng mình chạy dọc sống lưng. Tôi đột ngột đẩy cửa thùng lao ra ngoài.
"Mùi! Sao thế? Chưa tới tương lai mà!" Thằng Tý gọi với theo.
"Tớ không muốn tới tương lai nữa đâu!" Tôi thở hổn hển. "Ở đó chán lắm. Tớ thấy mình biến thành một người lớn hay thở dài. Tớ thấy mình không còn là Hiệp sĩ bóng đêm nữa."
Tý im lặng một lúc lâu. Nó bước ra, ngồi xuống cạnh tôi trên thềm gạch. "Thật ra tớ cũng thấy vậy. Tớ thấy mình mười năm sau đang đứng thắt cà vạt trước gương. Trông tớ chuyên nghiệp đến mức tớ phát khiếp."
Cái Tí và Hùng cũng chui ra. Bốn đứa trẻ mười tuổi ngồi bệt dưới sân, nhìn cái cỗ máy thời gian bằng giấy đang bắt đầu bị bẹp một góc do chúng tôi nhún nhảy quá mạnh. Một nỗi buồn mơ hồ lan tỏa trong không gian. Hóa ra, tương lai không rực rỡ như chúng tôi tưởng. Tương lai là nơi mà những "vị vua không ngai" sẽ bị tước mất vương miện làm bằng lá đa để đổi lấy những trách nhiệm bằng sắt đá.
"Các cậu có thấy người lớn rất ngốc không?" Thằng Tý bỗng hỏi. "Họ có cả một cuộc đời phía trước, nhưng họ lại dành nó để lo lắng về những thứ chưa tới. Họ muốn quay về quá khứ nhưng lại sợ sự ngây thơ. Họ muốn tới tương lai nhưng lại sợ tuổi già."
"Thế tại sao chúng ta không ở lại hiện tại?" Cái Tí đề nghị. "Hiện tại của chúng mình có ổi găng, có con Lu, có những buổi trưa không ngủ. Hiện tại là thời gian duy nhất mà chúng mình thực sự có quyền lực."
Tôi nhìn vào cái thùng các-tông. Một ý tưởng mới nảy ra. "Đúng rồi! Cỗ máy này không nên dùng để bay đi đâu cả. Nó nên dùng để 'đóng băng' thời gian."
"Đóng băng bằng cách nào?"
"Chúng mình sẽ dùng nó để chứa đựng những thứ đại diện cho 'hiện tại' của chúng mình. Một trăm năm sau, nếu có ai đó tìm thấy cái thùng này, họ sẽ biết rằng đã từng có những đứa trẻ hạnh phúc đến thế nào ở cái xóm này."
Thế là Đại hội du hành thời gian chuyển sang thành Dự án Bảo tồn Ký ức. Chúng tôi đi gom góp những bảo vật của mình. Thằng Tý cho vào một chiếc ná cao su bị đứt dây (nó bảo đó là vũ khí huyền thoại). Cái Tí cho vào một chiếc nơ hồng. Thằng Hùng cho vào một quân bài lơ khơ vẽ hình siêu nhân. Còn tôi, tôi cho vào một mẩu sành màu xanh lơ – cái huân chương của sự hồn nhiên.
Chúng tôi dán kín cái thùng lại bằng băng dính, rồi đẩy nó vào sâu trong góc kho cũ. Chúng tôi gọi đó là "Trạm dừng chân của ký ức".
Khi bước ra khỏi kho, trời đã về chiều. Ba tôi đi làm về, thấy cái thùng các-tông biến mất khỏi sân, ba hỏi: "Mùi ơi, cái thùng đựng tủ lạnh đâu rồi? Ba định mang ra cho bác đồng nát."
Tôi nhìn ba, mỉm cười một cách đầy bí ẩn: "Cái đó không phải là thùng giấy đâu ba. Đó là một cỗ máy thời gian. Nó đang thực hiện một nhiệm vụ bí mật là bảo vệ tuổi thơ của con."
Ba tôi ngẩn người ra một lát, rồi ba bật cười, tiếng cười nghe nhẹ nhõm như vừa trút bỏ được một gánh nặng: "À, ra là vậy. Ba quên mất, hồi bằng tuổi con, ba cũng từng có một chiếc tàu vũ trụ làm bằng chậu nhôm đấy. Nó đã bay tận lên mặt trăng để tìm hằng nga."
Tôi ngạc nhiên: "Thế tàu của ba đâu rồi?"
Ánh mắt ba thoáng chút buồn: "Bà nội con đã bán nó cho ông đồng nát từ ba mươi năm trước rồi. Có lẽ vì thế mà ba không còn biết cách bay nữa."
Tôi tiến lại gần, cầm lấy tay ba. Bàn tay ba thô ráp và đầy vết chai, nhưng tôi thấy nó ấm áp lạ lùng. "Không sao đâu ba. Con đã cất giữ một ít 'nhiên liệu bay' trong cái thùng kia rồi. Khi nào ba thấy mệt quá, ba cứ vào kho, ngồi cạnh cái thùng một lúc, ba sẽ thấy mình lại cao một mét cho xem."
Ba tôi lặng đi. Ba ôm tôi vào lòng, mùi mồ hôi và mùi thuốc lá trên áo ba lúc này bỗng nhiên thơm một cách lạ kỳ. Đó là mùi của sự bảo bọc, mùi của một người lớn đang cố gắng hết sức để đứa trẻ của mình không phải sớm đối mặt với những cơn bão thời gian.
Tối hôm đó, tôi nằm trong màn, lắng nghe tiếng gió thổi qua rặng tre. Tôi biết rằng cái thùng các-tông kia thực chất chỉ là một cái thùng giấy, và nó sẽ sớm bị ẩm mốc hay bị chuột gặm nhấm. Nhưng điều đó không quan trọng. Quan trọng là trong tâm hồn mỗi chúng tôi, một cỗ máy thời gian thực sự đã được khởi động.
Đó là cỗ máy cho phép chúng tôi quay về với chính mình mỗi khi lạc lối. Đó là khả năng nhìn một vật bình thường và thấy được một điều kỳ diệu. Người lớn gọi đó là "sự viễn vông", nhưng chúng tôi gọi đó là "sự cứu rỗi".
Tôi chợt hiểu rằng, du hành thời gian không phải là di chuyển trong không gian vật lý, mà là di chuyển trong cảm xúc. Khi bạn cười một điệu cười thật sảng khoái, bạn đang ở tương lai rực rỡ. Khi bạn buồn một nỗi buồn trong trẻo, bạn đang ở quá khứ êm đềm. Và khi bạn biết yêu thương một cái thùng giấy cũ, bạn đang ở ngay trung tâm của hạnh phúc – đó là Hiện tại.
Thằng Tý "Mắt Tròng" có lẽ giờ này cũng đang nằm nhìn trần nhà và mơ về những chuyến du hành mới. Hẳn nó đang lên kế hoạch chế tạo một "Tàu ngầm xuyên địa tầng" từ một cái bồn tắm cũ hay một chiếc "Phi thuyền ánh sáng" từ những mảnh gương vỡ. Chừng nào chúng tôi còn tin, chừng đó thế giới còn rộng lớn. Chừng nào chúng tôi còn nghịch ngợm, chừng đó thời gian còn chưa thể bắt kịp và nhốt chúng tôi vào cái lồng của sự già nua.
Tôi nhắm mắt lại, thấy mình đang lơ lửng giữa những vì sao làm bằng nút chai bia. Dưới kia, trái đất nhỏ xíu và xanh ngắt, không có biên giới, không có hóa đơn, chỉ có những cánh đồng ổi chín và những tiếng cười không dứt của những đứa trẻ cao một mét.
Ngủ ngon nhé, cỗ máy thời gian bằng giấy của tôi. Ngủ ngon nhé, những phi hành gia tí hon của xóm nhỏ ven đê. Ngày mai, chúng ta không cần bay đi đâu cả, vì mỗi bước chân trên mặt đất này đã là một cuộc hành trình vĩ đại nhất của nhân gian rồi.
Người lớn có thể chiếm giữ đất đai, nhà cửa và những tài khoản ngân hàng. Nhưng trẻ con chúng tôi chiếm giữ Thời gian – một loại thời gian không có kim đồng hồ, chỉ có nhịp đập của những trái tim đang say mê khám phá.
Và ba tôi, tối nay chắc hẳn sẽ không còn mơ thấy những tờ hóa đơn nữa. Có lẽ ba sẽ mơ thấy mình đang ngồi trong cái chậu nhôm năm xưa, bay vút lên bầu trời, đuổi theo những cánh diều ký ức mà tôi vừa trả lại cho ba qua một câu chuyện kể. Bởi vì suy cho cùng, ai cũng xứng đáng có một tấm vé khứ hồi để quay về với đứa trẻ trong mình, dù là bằng một cỗ máy thời gian làm từ bìa các-tông hay bằng một tình yêu không vụ lợi.
Sáng mai, tôi sẽ rủ thằng Tý mở "Trạm dừng chân ký ức" ra để thêm vào đó một thứ quan trọng nữa: Một tờ giấy ghi lại tiếng cười của cả hội chiều nay. Để sau này, nếu thế giới có quá im lặng, chúng tôi chỉ cần mở nó ra là thấy cả một mùa hè sôi động hiện về.
Tuổi thơ, thực ra là một chuyến du hành mà chúng ta chỉ nhận ra mình đã đi xa đến thế nào khi nhìn lại từ vạch đích. Nhưng tôi, Cu Mùi, quyết định sẽ đi chậm thôi. Thật chậm. Để cái thùng các-tông kia mãi mãi là một vương quốc, và để ba tôi mãi mãi là người đồng đội của tôi trong những giấc mơ bay.