Nếu có một nơi nào đó trong làng có thể cạnh tranh với sự huyền bí của bãi sông, thì đó chính là rặng phi lao chạy dọc theo con đê ven làng. Cây phi lao không giống cây khế hay cây bàng; lá của nó là những sợi kim xanh thẫm, dài và mảnh, luôn xào xạc kể chuyện ngay cả khi trời lặng gió nhất. Người lớn bảo phi lao là để chắn cát, nhưng chúng tôi bảo phi lao là những chiếc lược khổng lồ dùng để chải tóc cho gió.
Sáng hôm nay, rặng phi lao không chỉ xào xạc. Nó rộn ràng một cách bất thường bởi sự xuất hiện của một "đoàn đại biểu" đến từ phương xa: những con chim có bộ lông màu xanh biếc, cái mỏ nhọn và tiếng hót nghe như tiếng nước đổ vào bình gốm.
"Mùi này, tao đồ rằng đây là chim đưa thư từ vương quốc của những đám mây." – Thằng Tí Sứt thì thầm, tay nó siết chặt cái ná thun mới toanh nhưng chưa hề đặt một viên sỏi nào vào miếng da.
"Chim đưa thư mà không thấy mang theo phong bì nhỉ?" – Tôi nheo mắt nhìn lên những tán lá mảnh khảnh, nơi những đốm xanh biếc đang nhảy nhót – "Hay là chúng nó viết thư lên mây rồi?"
Cuộc thám hiểm rặng phi lao của chúng tôi lần này có thêm một "thiết bị công nghệ cao": chiếc ống dòm làm từ hai vỏ lon sữa bò được dán lại bằng băng dính điện của ba. Tuy nhìn vào chỉ thấy một màu tối om và thỉnh thoảng là hình ảnh lộn ngược của thế giới, nhưng nó mang lại cho chúng tôi cảm giác của những nhà thám hiểm thực thụ.
"Để tao quan sát cho." – Tí Sứt áp hai cái lon vào mắt – "Ối giời, tao thấy một con chim đang nhìn tao! Nó có vẻ như đang phê bình cái mũ lá chuối của tao mày ạ."
Cái Tí Điệu đi theo sau, tay nó không cầm ná, cũng chẳng cầm ống dòm, nó cầm một cái rổ nhỏ đựng đầy... bánh đa kê. Nó bảo chim khách đường xa đến chơi nhà, phải có quà bánh tiếp đãi thì chúng mới kể chuyện cho nghe.
"Tụi mày đừng có bắn. Chim này hiền lắm." – Tí Điệu nhắc nhở – "Mẹ tao bảo chim xanh về làng là điềm lành, năm nay nhà mình chắc chắn sẽ hết nợ ngân hàng."
Chúng tôi ngồi bệt xuống lớp lá phi lao khô rụng đầy dưới đất. Lá phi lao khô dẫm lên nghe "lạo xạo", tạo thành một lớp đệm êm ái hơn bất kỳ tấm thảm nào trong phòng khách. Gió từ sông thổi vào, đi qua rặng phi lao tạo thành một âm thanh "u u" trầm đục, hòa cùng tiếng hót của đàn chim lạ tạo nên một bản giao hưởng mà không một dàn nhạc nào có thể mô phỏng được.
"Mày có bao giờ tự hỏi chim nó hót cái gì không Mùi?" – Tí Sứt bỏ ống dòm xuống, nhìn lên trời xanh.
"Tao nghĩ nó đang báo cáo tình hình thời tiết phía bên kia dãy núi. Hoặc đơn giản là nó đang khoe với bạn bè về việc nó vừa tìm thấy một rặng phi lao có những đứa trẻ trông rất... ngốc nghếch đang nhìn nó dưới này."
Tí Sứt cười, nó lấy một viên sỏi nhỏ ra khỏi túi, nhưng thay vì đặt vào ná, nó lại dùng viên sỏi vẽ lên cát một hình thù kỳ quái:
"Tao thì nghĩ tụi nó đang hót về sự tự do. Chim không có ngăn kéo, không có hũ đường, cũng chẳng có hóa đơn. Chúng nó chỉ có đôi cánh và bầu trời. Tao ước gì mình cũng có lông vũ, tao sẽ bay qua hàng rào trường học của cô Nguyệt mà không cần xin phép."
Tôi nhìn thằng bạn thân của mình. Trong ánh sáng lốm đốm xuyên qua tán lá, gương mặt sứt sẹo của nó trông thật nghiêm túc. Có lẽ mỗi đứa trẻ đều có một đôi cánh bí mật trong lòng, chỉ là người lớn cứ mải mê may cho chúng tôi những bộ đồng phục chật chội khiến đôi cánh ấy không có chỗ để bung ra.
Đúng lúc đó, đàn chim bỗng đồng loạt vỗ cánh bay vút lên. Một màu xanh biếc rực rỡ choán ngợp không gian. Chúng không bay đi mất mà bay thành những vòng tròn lớn trên đỉnh rặng phi lao, rồi sau đó mới từ từ bay về phía bãi sông.
"Kìa! Tụi nó đi tìm Long Vương rồi!" – Cái Tí Điệu reo lên.
Chúng tôi đuổi theo đàn chim dọc theo bờ đê. Gió thổi tung mái tóc, thổi bay cả chiếc mũ lá chuối của Tí Sứt nhưng nó chẳng thèm nhặt. Cảm giác chạy đua cùng những đôi cánh tự do thật là tuyệt vời. Đó là lúc chúng tôi thấy mình không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ điều gì, kể cả trọng lực mà Tí Sứt từng nhắc đến.
Nhưng cuộc viễn chinh bị chặn lại bởi một cảnh tượng không mấy vui vẻ ở cuối rặng phi lao. Một nhóm thiếu niên lớn tuổi hơn chúng tôi, có lẽ là học sinh lớp năm hoặc lớp sáu ở xóm trên, đang cầm những chiếc ná thun thật, loại bằng gỗ xịn và dây cao su đỏ au. Họ đang nhắm vào những con chim vừa đậu xuống một gốc cây đơn độc.
"Này! Đừng bắn!" – Tôi hét lên, dù giọng tôi hơi run vì bọn kia trông to con hơn hẳn.
Một đứa trong nhóm đó quay lại, lườm chúng tôi bằng đôi mắt sắc lạnh:
"Việc gì đến tụi mày? Chim trời cá nước, ai bắt được thì là của người đó. Tụi tao đang định làm món chim nướng đây."
Thằng Tí Sứt bước lên phía trước, nó cầm cái ná thun bằng nhựa của nó lên, trông chẳng có chút đe dọa nào nhưng khí thế của nó thì như một vị tướng thực thụ:
"Đàn chim này là khách của làng tôi. Các anh không được động vào tụi nó. Bà ngoại cái Tí bảo tụi nó là điềm lành, ai động vào sẽ bị... Long Vương hỏi tội đấy!"
Lũ trẻ lớn kia phá lên cười. Một đứa tiến lại gần, giật lấy cái ống dòm bằng lon sữa bò của tôi:
"Dùng cái này để thám hiểm mặt trăng à? Đồ con nít ranh!"
Cảm giác bị sỉ nhục bùng lên trong lòng tôi. Đó không chỉ là sự sỉ nhục cá nhân, đó là sự tấn công vào cả một thế giới tưởng tượng mà chúng tôi đã dày công xây dựng. Những lon sữa bò đó có thể là rác đối với họ, nhưng đối với tôi, nó là con tàu thám hiểm, là niềm tự hào của một kỹ sư tí hon.
"Trả lại cho nó!" – Tí Sứt hét lên, nó vung tay đấm một cái vào vai thằng kia.
Một trận ẩu đả nhỏ diễn ra giữa rặng phi lao. Chúng tôi tuy nhỏ hơn nhưng lại có lợi thế là "thông thuộc địa hình" và sự liều mạng của những kẻ bảo vệ công lý. Tôi lao vào ôm lấy chân thằng đang cầm ống dòm, cái Tí Điệu thì đứng ngoài hét to "Có người lớn đến kìa! Công an đến kìa!" dù chẳng có ai ở đó cả.
Kết quả là nhóm thiếu niên kia, phần vì thấy phiền phức, phần vì tiếng hét của cái Tí quá chói tai, đã ném lại chiếc ống dòm rồi bỏ đi, không quên để lại vài câu chửi thề.
Chúng tôi ngồi bệt xuống đất, thở hổn hển. Chiếc ống dòm lon sữa bò giờ đã móp méo một bên. Tí Sứt bị trầy một miếng ở khuỷu tay, còn tôi thì mất một chiếc cúc áo.
"Tụi nó đi rồi..." – Cái Tí Điệu sụt sịt, nó lấy một nắm lá phi lao khô lau vết máu cho Tí Sứt – "Đàn chim cũng bay mất rồi."
Tôi nhìn lên bầu trời. Đàn chim xanh đã biến mất vào những đám mây trắng xóa ở phía chân trời. Rặng phi lao lại trở về với tiếng xào xạc đều đặn của nó. Một nỗi buồn man mác len lỏi vào lòng tôi. Tại sao thế giới này lại có những người muốn phá hủy vẻ đẹp của sự tự do chỉ để đổi lấy một bữa chim nướng?
"Mùi này, đừng buồn." – Tí Sứt nói, nó dùng tay nắn lại cái lon sữa bò bị móp – "Chim nó bay đi là tốt. Ở đây không an toàn cho tụi nó nữa. Tụi nó sẽ tìm thấy một rặng phi lao khác, nơi không có ná thun và không có những đứa trẻ xấu tính."
Chúng tôi đi bộ về làng khi nắng chiều đã tắt. Chiếc ống dòm móp méo giờ trông càng giống một món đồ cũ kỹ, nhưng đối với tôi, nó đã mang thêm một giá trị mới: nó đã cùng chúng tôi chiến đấu.
Về đến nhà, ba tôi thấy tôi mất một chiếc cúc áo và tay chân lấm bẩn. Ba không mắng, ba chỉ hỏi:
"Hôm nay thám hiểm đến đâu rồi mà tả tơi thế này?"
"Dạ, con đi bảo vệ đàn chim xanh, ba ạ. Nhưng tụi nó bay đi mất rồi."
Ba kéo tôi lại, khéo léo dùng kim chỉ để đính lại chiếc cúc áo cho tôi. Đôi bàn tay thô ráp của ba di chuyển thật nhẹ nhàng.
"Chim xanh không bao giờ mất đi đâu con ạ." – Ba nói, giọng trầm ấm – "Tụi nó chỉ chuyển từ rặng phi lao này sang rặng phi lao khác trong lòng mình thôi. Chừng nào con còn dám đứng ra bảo vệ những gì con yêu quý, thì đàn chim đó vẫn đang hót trong tim con đấy."
Tôi nhìn ba, bỗng thấy ba không còn là "quản ngục" nữa. Ba giống như một vị thông thái đã đi qua hàng ngàn rặng phi lao và biết hết bí mật của gió.
Tối hôm đó, tôi chui vào ngăn kéo kỉ niệm. Tôi đặt chiếc ống dòm móp méo vào vị trí trung tâm. Bên cạnh đó, tôi để một sợi lá phi lao xanh mà tôi đã nhặt được.
"Chào các bạn chim xanh." – Tôi thầm thì – "Hãy bay thật xa nhé. Ở đây có tôi canh giữ rặng phi lao cho các bạn rồi."
Tôi nhận ra rằng, sự trưởng thành đôi khi không phải là việc bạn học được thêm bao nhiêu phép nhân, mà là việc bạn sẵn sàng nhận lấy một vài vết trầy xước để bảo vệ niềm tin của mình. Thế giới người lớn có thể khô khan, nhưng chừng nào tôi còn nhớ được tiếng hót của đàn chim chiều nay, tôi sẽ không bao giờ trở thành một người chỉ biết dùng ná thun để bắn hạ những giấc mơ.
Ngày mai, tôi sẽ rủ thằng Tí Sứt và cái Tí Điệu ra rặng phi lao để trồng thêm vài cây nhỏ. Chúng tôi sẽ xây dựng một "Khu bảo tồn thiên nhiên Gốc Phi Lao", nơi không ai được phép mang ná thun vào. Chúng tôi sẽ treo những vỏ lon sữa bò lên cành cây, không phải để làm ống dòm, mà để gió thổi vào tạo thành những tiếng chuông, báo hiệu cho đàn chim rằng: "Nơi đây bình yên, các bạn hãy quay lại nhé."
Cuộc đời của một đứa trẻ là một chuỗi những trận chiến nhỏ bé nhưng đầy kiêu hùng. Và tôi, Hiệp sĩ Mùi, sẽ luôn đứng ở đó, giữa rặng phi lao xào xạc, để chải tóc cho gió và để giữ lại màu xanh biếc của những đôi cánh tự do trong chiếc ngăn kéo tâm hồn mình.
Tôi nhắm mắt lại, và trong giấc mơ, tôi thấy chiếc ống dòm móp méo của mình bỗng hóa thành một chiếc kính viễn vọng thần kỳ. Qua đó, tôi không thấy hình ảnh lộn ngược nữa, mà thấy cả một vương quốc chim xanh đang nhảy múa trên những đám mây, và thằng Tí Sứt đang ngồi trên đỉnh một cây phi lao cao nhất, thổi một bản sáo bằng lá để gọi mùa hè quay trở lại.
Mùa hè của chúng tôi, giống như tiếng gió phi lao, sẽ không bao giờ kết thúc chừng nào chúng tôi còn biết yêu thương những vị khách phương xa.