Tôi tin chắc rằng thế giới này có một âm mưu bí mật chống lại trẻ con. Đó là một âm mưu về chiều cao. Bạn cứ thử tưởng tượng xem, vào một buổi sáng đẹp trời, khi bạn thức dậy và phát hiện ra cái nắm cửa — thứ mà hôm qua bạn vẫn còn chạm tới được bằng cách kiễng chân hết cỡ — bỗng nhiên nhảy phắt lên cao thêm vài xăng-ti-mét. Hoặc chiếc ghế đẩu trong bếp bỗng dưng trở nên vạm vỡ như một ngọn núi đá vôi mà bạn phải dùng cả kỹ năng leo núi điêu luyện của một con khỉ mới có thể chinh phục được.
Người lớn thường nói: "Lớn nhanh như thổi!". Đó là một lời nói dối trắng trợn nhất lịch sử nhân loại. Thực tế là chúng tôi chẳng lớn lên chút nào, chỉ có thế giới là cứ cao vổng lên để trêu ngươi chúng tôi. Bố tôi, một "kẻ khổng lồ" thực thụ với cái bụng phệ và giọng cười rung cả mái tôn, thường đứng trên cao nhìn xuống đỉnh đầu tôi và phán một câu xanh rờn:
"Mùi à, con phải ăn nhiều hành vào thì mới cao bằng cái gương kia được."
Tôi nhìn bát canh đầy những cọng hành xanh mướt đang trôi lềnh bềnh như những con sâu béo, rồi nhìn lên cái gương treo lửng lơ trên tường. Cái gương đó là một kẻ kiêu ngạo. Nó chỉ soi được đúng cái chỏm tóc rối bù của tôi và một phần trán đầy mồ hôi. Tôi thầm nghĩ, nếu để cao bằng cái gương mà phải đánh đổi bằng việc nhai đống hành đáng sợ kia, thì thà tôi cứ đứng thấp thế này để ngắm nhìn thế giới từ thắt lưng của mọi người còn hơn. Ở dưới thấp thực ra có nhiều thứ thú vị lắm, ví dụ như tôi có thể biết đôi giày của chú khách đến chơi nhà có bị thủng một lỗ ở ngón chân cái hay không, hoặc con kiến đang khiêng một mẩu bánh vụn đi về đâu.
Thế giới của người lớn là một thế giới của những tầm mắt xa xăm. Họ nhìn đi đâu đâu ấy, qua khỏi những ngọn cây, qua khỏi những đám mây, trong khi tôi chỉ quan tâm đến việc tại sao con chuồn chuồn ớt lại thích đậu trên hàng rào kẽm gai hơn là đậu trên cành hoa hồng thơm ngát.
Một lần, tôi hỏi thằng Tý "Cận" — một đứa bạn có cặp kính dày như đáy chai bia và một bộ óc luôn chứa đầy những thắc mắc kỳ quặc:
"Này Tý, mày có thấy người lớn họ rất cô đơn không?"
Tý Cận đẩy gọng kính, trông nó giống hệt một ông giáo sư đang chuẩn bị thuyết giảng về thuyết tương đối, nó đáp:
"Sao mày lại bảo họ cô đơn?"
"Thì mày nhìn xem, họ ở cao quá. Họ chẳng bao giờ thấy được những gì diễn ra dưới đất cả. Họ không thấy được quân đoàn kiến đang hành quân, cũng không thấy được cái kẹo oishi tao đánh rơi dưới gầm bàn. Họ chỉ thấy những thứ to tát, mà những thứ to tát thì thường... nhạt nhẽo."
Tý gật gù như thể tôi vừa phát minh ra bóng đèn điện:
"Mày nói đúng đấy Mùi. Bố tao suốt ngày than thở về 'giá xăng' với 'chứng khoán'. Tao chẳng biết chứng khoán là con gì, nhưng chắc nó phải đáng sợ lắm vì lần nào nhắc đến nó, mặt bố tao cũng nhăn như khỉ ăn gừng."
Tôi và Tý quyết định thực hiện một cuộc thí nghiệm vĩ đại để tìm hiểu xem cảm giác của những kẻ khổng lồ là như thế nào. Chúng tôi chồng ba chiếc ghế gỗ lên nhau dưới gốc cây mận sau nhà. Kế hoạch là tôi sẽ trèo lên đỉnh ngọn tháp ghế đó để chạm vào "bầu trời của người lớn".
Khi tôi đứng trên chiếc ghế thứ ba, đôi chân tôi bắt đầu run lẩy bẩy như đôi cánh của một con chim non lần đầu tập bay. Từ độ cao này — thực ra chỉ cách mặt đất khoảng một mét rưỡi — tôi thấy cái sân nhà mình bỗng dưng nhỏ lại. Tôi thấy đỉnh đầu của thằng Tý với cái xoáy tóc đen thui. Tôi thấy cả cái tổ chim sẻ giấu kín trong tán lá mà bình thường tôi chỉ có thể nghe tiếng chíp chíp.
"Mùi ơi, mày thấy gì trên đó? Có thấy chứng khoán không?" Tý dưới đất gọi vọng lên, giọng nó nghe xa xăm lạ lùng.
"Không thấy chứng khoán, nhưng tao thấy... tao thấy mình sắp ngã!"
Và tôi ngã thật. Một cú ngã huy hoàng kéo theo sự sụp đổ của ngọn tháp ghế. Tôi nằm sóng soài trên cỏ, đầu gối trầy một miếng lớn, máu bắt đầu rịn ra đỏ hỏn. Cảm giác đau điếng chạy dọc sống lưng, nhưng lạ thay, khi nằm ở vị trí thấp nhất này, sát với mặt đất, tôi lại cảm thấy bình yên. Mùi cỏ gấu ngai ngái, mùi đất ẩm sau cơn mưa bóng mây lúc nãy bốc lên, bao bọc lấy tôi.
Mẹ tôi chạy ra, hốt hoảng bế thốc tôi lên. Mẹ vừa xót xa vừa mắng:
"Cái thằng này, nghịch gì mà nghịch dại thế! Trèo cao để làm gì?"
Tôi mếu máo, nước mắt dàn dụa nhưng vẫn cố trả lời:
"Con muốn xem người lớn nhìn thấy gì mà lúc nào cũng cau mày..."
Mẹ sững lại một chút, bàn tay đang xoa thuốc cho tôi chợt nhẹ nhàng hơn. Mẹ không mắng nữa, chỉ thở dài một tiếng thật khẽ. Tiếng thở dài đó giống như tiếng gió thổi qua những kẽ lá, mang theo một nỗi niềm mà đứa trẻ tám tuổi như tôi chưa thể gọi tên.
Tối hôm đó, bố đi làm về, mang theo một túi cam sành. Bố ngồi bên giường, nhìn cái đầu gối băng trắng toát của tôi rồi cười khà khà:
"Muốn làm người lớn thì không cần trèo ghế đâu Mùi ạ. Chỉ cần con biết đau mà không khóc nhè là con đã cao thêm một chút rồi."
Tôi nhìn bố, thấy đôi mắt bố đầy những vết chân chim. Có lẽ việc phải sống ở trên cao quá lâu đã khiến những kẻ khổng lồ mệt mỏi. Họ phải chống chọi với gió to, với nắng gắt, với những lo toan mà tầm mắt của chúng tôi chưa vươn tới được.
Tôi chợt nhận ra, thế giới cao vổng lên không phải để trêu tức trẻ con, mà là để bảo vệ chúng tôi. Những kẻ khổng lồ đứng đó, như những bức tường thành vững chãi, hứng chịu hết mọi giông bão ở trên cao để bên dưới mái hiên, chúng tôi vẫn có thể thong dong đi săn dế và mơ về những kho báu giấu dưới gầm giường.
"Bố ơi," tôi gọi khẽ.
"Gì thế con trai?"
"Bố có muốn con chia cho bố một ít kẹo không? Kẹo này ngọt lắm, không đắng như chứng khoán đâu."
Bố bật cười, nụ cười làm những nếp nhăn trên mặt bố giãn ra, trông bố bỗng nhiên giống một đứa trẻ to xác. Bố bóc viên kẹo, bỏ vào miệng và gật gù:
"Ừ, ngọt thật. Ngọt hơn cả tiền lương của bố."
Đêm đó, tôi nằm mơ thấy mình biến thành một người khổng lồ. Tôi cao đến mức có thể chạm tay vào mặt trăng, nhưng chân tôi vẫn đặt vững chãi trên bãi cỏ sau nhà. Tôi thấy mình đang che ô cho thằng Tý và cái Tí Điệu chơi đồ hàng ở bên dưới. Trong giấc mơ, tôi không còn sợ chiều cao nữa, vì tôi biết rằng dù thế giới có cao đến đâu, chỉ cần trái tim mình vẫn giữ được mùi vị của viên kẹo ngọt, thì chúng ta sẽ chẳng bao giờ bị lạc lõng giữa những tầng mây.
Nhưng đó chỉ là giấc mơ thôi. Sáng hôm sau tỉnh dậy, tôi vẫn phải dùng ghế để với tới bàn chải đánh răng. Và tôi lại tiếp tục cuộc hành trình của một "triết gia nhí" dưới mái hiên của những kẻ khổng lồ, nơi những điều vĩ đại nhất đôi khi chỉ nằm trong một hòn bi ve màu xanh lục.