Thế giới của tôi bắt đầu từ bốn cái chân gỗ bóng loáng của chiếc bàn đại sảnh trong nhà ông nội. Đó là một chiếc bàn gỗ trắc già nua, đen kịt và nặng trịch, loại bàn mà nếu người lớn muốn di chuyển nó, họ phải tụ tập dăm ba thanh niên lực lưỡng, mặt mày đỏ gay, hò dô ta như thể đang đẩy một chiếc xe tải mắc lầy. Nhưng với tôi, chiếc bàn ấy không phải là món đồ nội thất. Nó là trần nhà, là bầu trời, là biên giới của một quốc gia độc lập mà ở đó, tôi là vị vua không vương miện, nhưng sở hữu quyền lực tuyệt đối trên những hạt bụi và những mẩu kẹo lạc rơi vãi.
Tôi thường bò vào đó vào những buổi trưa hè oi ả, khi mà tiếng ve ngoài vườn kêu ran như một dàn đồng ca bị hỏng nút âm lượng, và người lớn thì đang bận rộn với một nghi thức kỳ lạ gọi là "ngủ trưa". Tôi chưa bao giờ hiểu tại sao người lớn lại cần ngủ trưa. Họ dành cả buổi sáng để than phiền rằng mình không có đủ thời gian để làm việc, rồi sau đó họ lại tự nguyện vứt bỏ một hai tiếng đồng hồ quý giá chỉ để nằm im và phát ra những tiếng ngáy khò khè như động cơ xe máy cũ.
"Thành ơi, vào ngủ đi con, không là con mẹ mìn bắt đấy!"
Tiếng mẹ tôi vọng ra từ trong buồng, giọng ngái ngủ và đầy tính đe dọa. Tôi thầm nghĩ, bà mẹ mìn này chắc hẳn phải là một người rất chăm chỉ và có khả năng quản lý thời gian cực tốt, vì bà ta có mặt ở khắp mọi nơi, trong mọi câu chuyện của các bà mẹ, chỉ để đi bắt những đứa trẻ không chịu nhắm mắt vào lúc mười hai giờ trưa. Nhưng ở dưới gầm bàn này, mẹ mìn sẽ không bao giờ tìm thấy tôi. Bốn cái chân bàn là bốn pháo đài vững chãi, và tấm khăn trải bàn thêu hoa hồng rủ xuống bốn bên chính là những bức rèm nhung ngăn cách tôi với thế giới đầy rẫy những quy tắc phi lý của người lớn.
Dưới gầm bàn, không khí luôn mát hơn bên ngoài khoảng hai độ C – theo tính toán của trí tưởng tượng của tôi. Tôi nằm ngửa trên nền gạch hoa mát lạnh, ngắm nhìn những đường vân gỗ chằng chịt trên mặt dưới của bàn. Những đường vân ấy, nếu nhìn kỹ, sẽ thấy chúng giống như những con sông, những dãy núi hay những con đường mòn dẫn đến một xứ sở nào đó xa xôi.
"Này, cậu có mang theo 'vũ khí' không?"
Một cái đầu xù xì thò vào qua bức màn khăn trải bàn. Đó là thằng Cuội. Cuội là hàng xóm của tôi, một đứa trẻ mà theo lời bà nội tôi là "nghịch như quỷ sứ nhà trời". Nó luôn có mặt vào những lúc tôi cần đồng minh nhất, và nó cũng là kẻ duy nhất biết mật mã để vào vương quốc gầm bàn của tôi.
Tôi lôi từ trong túi quần ra một nắm những viên bi ve trong vắt, bên trong có những cánh hoa bằng thủy tinh đủ màu sắc.
"Đây, toàn hàng tuyển. Viên xanh này là đại bác, viên đỏ này là thuốc nổ."
Cuội bò hẳn vào trong, ngồi khoanh chân đối diện với tôi. Không gian dưới gầm bàn trở nên chật chội hơn một chút, nhưng lại ấm áp hơn hẳn. Chúng tôi bày trận giả trên nền gạch hoa. Những đường chỉ gạch biến thành những ranh giới quốc gia. Một cuộc chiến không tiếng súng nhưng đầy kịch tính bắt đầu diễn ra.
"Tớ nghĩ người lớn thật tội nghiệp," Cuội vừa búng một viên bi vào góc chân bàn vừa nói, giọng nó trầm ngâm như một triết gia nhí. "Họ cao quá, nên họ chẳng bao giờ thấy được cái vương quốc đẹp thế này. Họ chỉ thấy cái mặt bàn để bày ấm chén thôi."
Tôi gật đầu tán thưởng: "Đúng thế. Họ cứ mải nhìn lên cao để tìm cái gì đó, trong khi những thứ hay ho nhất toàn nằm ở dưới thấp. Như cái kẹo mút tớ đánh rơi hôm qua chẳng hạn, tớ tìm thấy nó dưới này, vẫn còn nguyên một nửa, chỉ hơi dính tí bụi."
"Và cậu đã ăn nó?" Cuội tròn mắt hỏi.
"Tất nhiên. Bụi là gia vị của thời gian mà ông nội tớ hay nói đấy thôi."
Chúng tôi cùng cười khúc khích, cố gắng giữ âm thanh không vượt quá giới hạn của gầm bàn để tránh đánh thức "con quái vật ngủ trưa" đang nằm trong buồng.
Thế giới của người lớn, trong mắt tôi lúc bấy giờ, là một tập hợp của những điều mâu thuẫn. Họ dạy chúng tôi phải trung thực, nhưng khi có khách đến nhà và hỏi "Bố cháu có nhà không?", bố tôi thường ra hiệu bằng tay bảo tôi nói rằng "Bố cháu đi vắng rồi". Họ bảo chúng tôi phải tiết kiệm, nhưng lại sẵn sàng bỏ ra một đống tiền để mua một cái lọ hoa mà tôi thấy nó chẳng khác gì cái xô nhựa của tôi, ngoại trừ việc nó dễ vỡ hơn nhiều.
"Này Thành, cậu có định lớn lên không?" Cuội hỏi, tay nó mân mê viên bi đại bác của tôi.
Câu hỏi của nó khiến tôi lặng đi một chút. Lớn lên? Đó là một khái niệm vừa lấp lánh vừa đáng sợ. Lớn lên nghĩa là tôi sẽ được đi đôi giày da bóng lộn của bố, được tự do đi ra đường vào buổi tối, nhưng cũng có nghĩa là tôi phải chia tay với vương quốc gầm bàn này. Tôi sẽ không còn vừa vặn để chui vào đây nữa. Cái lưng của tôi sẽ dài ra, cái đầu của tôi sẽ đụng vào mặt gỗ, và có lẽ tôi cũng sẽ bắt đầu thích ngủ trưa và than phiền về việc đau lưng.
"Tớ sẽ lớn lên, nhưng tớ sẽ không bao giờ quên mật mã của gầm bàn," tôi khẳng định chắc nịch.
"Mật mã là gì nhỉ?"
"Là sự ngớ ngẩn. Người lớn nào còn giữ được sự ngớ ngẩn, người đó mới là người lớn hạnh phúc nhất."
Cuội nhìn tôi như thể tôi vừa phát minh ra một loại bánh kẹo mới. Nó gật đầu lia lịa rồi đề nghị chúng tôi làm một nghi lễ thề nguyền. Chúng tôi không cắt máu ăn thề vì cả hai đều sợ đau và sợ bị nhiễm trùng (mẹ tôi vẫn thường dọa về vi khuẩn như những con quái vật nhỏ xíu có răng nhọn). Thay vào đó, chúng tôi dùng hai chiếc kẹo cao su đã nhai nát, dính chúng lại với nhau rồi dán vào một góc kín đáo dưới mặt bàn.
"Đây là ấn dấu của chúng ta," tôi tuyên bố. "Chừng nào cái kẹo này còn dính ở đây, vương quốc này vẫn còn tồn tại."
Trong bóng tối lờ mờ của gầm bàn, tôi chợt thấy ông nội đi ngang qua. Đôi bàn chân gầy guộc của ông, với những kẽ chân hằn rõ dấu vết của thời gian và bùn đất, dừng lại ngay sát bức màn khăn trải bàn. Tôi và Cuội nín thở, tim đập thình thịch như thể sắp bị bắt quả tang đang đánh cắp bí mật quốc gia.
Nhưng ông nội không lật khăn bàn lên. Ông chỉ đứng đó một hồi lâu, rồi tôi nghe thấy tiếng thở dài đặc trưng của ông – một tiếng thở dài không phải vì buồn, mà giống như một tiếng thở phào sau khi trút bỏ được gánh nặng. Rồi ông nói thầm, như thể nói với chính chiếc bàn:
"Thế giới dưới kia chắc là vui lắm hả lũ quỷ?"
Chúng tôi đóng băng. Ông biết sao? Ông biết chúng tôi ở đây?
Tiếng bước chân của ông xa dần, chậm chạp và đều đặn. Tôi nhận ra rằng, có lẽ ông nội cũng từng có một vương quốc gầm bàn của riêng mình. Có lẽ tất cả người lớn đều từng là những vị vua, những nữ hoàng dưới những gầm bàn, gầm giường hay sau những bụi cây. Chỉ là trong quá trình vươn cao để chạm tới những thứ gọi là "thành đạt" và "trách nhiệm", họ đã vô tình đánh rơi chiếc chìa khóa để chui vào lại nơi này.
Buổi trưa trôi qua chậm chạp như một con ốc sên đang bò trên lá. Ánh nắng từ cửa sổ hắt vào, xuyên qua những sợi vải của khăn trải bàn, tạo nên những luồng sáng lấp lánh như những hạt kim cương nhỏ bay lơ lửng trong không trung. Tôi nằm đó, tay gối lên đầu, cảm thấy mình giàu có vô cùng. Tôi có một nắm bi ve, một người bạn thân, một vương quốc bất khả xâm phạm và một bí mật chung với ông nội.
"Cuội này, cậu có thấy nắng có mùi gì không?" tôi hỏi.
"Mùi gì? Nắng làm gì có mùi. Nó chỉ nóng thôi."
"Không đâu. Nắng dưới gầm bàn có mùi của gỗ cũ, mùi của hơi đất, và cả mùi của những giấc mơ chưa kịp thực hiện của ông nội tớ nữa."
Cuội im lặng một lúc rồi hít hà thật sâu. "Ừ, hình như có cả mùi kẹo lạc nữa."
Chúng tôi cùng cười. Tiếng cười trẻ thơ trong trẻo, không lẫn một chút tạp âm của sự lo toan, vang vọng dưới không gian chật hẹp của gầm bàn rồi tan biến vào bầu không khí tĩnh lặng của căn nhà cổ.
Khi mặt trời bắt đầu lặn xuống sau rặng tre, ánh nắng đổi sang màu vàng cam đậm đặc như mật ong, đó cũng là lúc "giờ giới nghiêm" kết thúc. Người lớn bắt đầu thức dậy, tiếng dép lê lẹt xẹt trên sàn nhà, tiếng vòi nước chảy, tiếng bát đũa khua vào nhau chuẩn bị cho bữa cơm chiều.
"Thành ơi! Ra rửa mặt đi con, rồi đi mua cho mẹ gói muối!"
Tiếng mẹ gọi báo hiệu một ngày làm "thường dân" lại bắt đầu. Tôi và Cuội luyến tiếc bò ra khỏi gầm bàn. Ánh sáng bên ngoài làm chúng tôi hơi nheo mắt. Tôi phủi phủi bụi trên quần áo, cố gắng trông thật bình thường như chưa từng có một cuộc viễn chinh nào vừa diễn ra.
Cuội chào tôi rồi chạy biến về nhà, cái bóng của nó đổ dài trên sân gạch, trông giống như một gã khổng lồ đang sải bước. Tôi đứng lại bên chiếc bàn gỗ trắc, đưa tay chạm nhẹ vào mặt gỗ bóng loáng. Ở trên kia, chiếc bàn gánh vác những bộ ấm chén đắt tiền, những tờ báo cũ và cả những nỗi lo của người lớn. Nhưng ở dưới kia, nó vẫn đang trung thành che chở cho một vương quốc bí mật, nơi mà thời gian không hề tồn tại và những viên bi ve vẫn là tài sản giá trị nhất thế gian.
Tôi chợt nhận ra, thế giới của người lớn thật ra chỉ là một cái vỏ bọc khô khan bao lấy lõi bên trong là tâm hồn của những đứa trẻ đã quên mất cách chơi. Họ đi lại, nói năng trịnh trọng, tranh cãi về những con số và những khái niệm trừu tượng, nhưng sâu thẳm trong họ, có lẽ vẫn có một góc nhỏ đang khao khát được chui vào gầm bàn, nằm ngửa ra và ngắm nhìn những đường vân gỗ.
Bữa cơm chiều hôm đó, tôi ngồi cạnh ông nội. Ông gắp cho tôi một miếng đậu phụ, mắt nheo lại cười, cái nhìn đầy ẩn ý. Tôi cũng nháy mắt lại với ông. Đó là một thỏa thuận ngầm giữa những người cùng biết một bí mật.
"Hôm nay vương quốc có gì mới không con?" Ông hỏi nhỏ, chỉ đủ cho tôi nghe thấy.
Tôi mỉm cười, miệng còn đang nhai nhồm nhoàm: "Dạ, chúng con vừa mới ký hiệp ước hòa bình bằng kẹo cao su ạ."
Ông nội cười khà khà, tiếng cười rung cả lồng ngực gầy. Bố mẹ tôi nhìn hai ông cháu với vẻ ngạc nhiên, không hiểu họ đang nói về chuyện gì. Mẹ tôi bảo: "Hai ông cháu lại lẩm bẩm cái gì thế không biết. Ăn nhanh đi con kẻo nguội."
Tôi cúi xuống bát cơm, lòng thầm nghĩ: Mẹ sẽ không bao giờ hiểu được. Mẹ đã quá cao để có thể nhìn thấy hiệp ước của chúng con. Nhưng không sao, tôi sẽ giữ hộ mẹ phần ký ức đó. Tôi sẽ viết lại tất cả những điều này, để một ngày nào đó, khi tôi cũng trở nên cao lớn và vụng về, tôi có thể đọc lại và tìm thấy con đường quay trở về gầm bàn của chính mình.
Đêm đó, tôi nằm mơ thấy mình biến thành một hạt bụi nhỏ, bay lơ lửng dưới gầm bàn gỗ trắc. Trong giấc mơ, những đường vân gỗ biến thành những con rồng vàng uốn lượn, và những viên bi ve của tôi trở thành những vì sao lấp lánh treo lơ lửng giữa trần nhà bằng gỗ. Tôi không còn sợ mẹ mìn, không còn sợ những bài kiểm tra toán, và cũng không còn sợ việc phải lớn lên.
Vì tôi biết, dù thế giới ngoài kia có thay đổi thế nào, dù tôi có phải mặc những bộ vest gò bó hay phải lo toan về cơm áo gạo tiền, thì vương quốc dưới gầm bàn vẫn luôn ở đó, kiên nhẫn chờ đợi tôi trở về. Chỉ cần tôi nhớ mật mã. Chỉ cần tôi không đánh mất sự ngớ ngẩn thiêng liêng của mình.
Tuổi thơ, suy cho cùng, không phải là một quãng thời gian. Nó là một trạng thái của tâm hồn. Và tôi, một đứa trẻ mười tuổi với nắm bi ve trong túi, đã bắt đầu hành trình ghi chép lại những mảnh vỡ của thiên đường ấy, bắt đầu từ một buổi trưa hè nắng đọng thành mưa dưới mái hiên nhà ông nội.