Thế giới của người lớn luôn bị vận hành bởi một thứ kim loại lạnh lẽo và vô hồn gọi là đồng hồ. Họ đeo nó trên cổ tay như một chiếc xiềng xích tự nguyện, chốc chốc lại đưa lên nhìn với vẻ mặt hớt hải như thể vừa đánh mất một báu vật. Trong thế giới ấy, thời gian là một đại lượng cố định: sáu mươi phút là một giờ, và một giờ thì bằng một quãng đường đi làm hoặc một cuộc họp tẻ nhạt. Nhưng ở xóm Cầu Vồng của chúng tôi, thời gian có độ co giãn kỳ diệu như một sợi dây thun mục, và chúng tôi – lũ trẻ con thất nghiệp – chính là những tay buôn lậu thời gian khét tiếng nhất.
"Thành ơi, mượn cái đồng hồ của bố cậu đi!"
Thằng Cuội đứng bên ngoài hàng rào dâm bụt, thầm thì như một điệp viên đang chuẩn bị thực hiện phi vụ đánh cắp tài liệu mật. Tôi nhìn vào trong nhà, thấy bố đang mải mê sửa cái đài cassette, chiếc đồng hồ Orient mặt vàng được tháo ra đặt trịnh trọng trên mặt bàn. Đối với bố, đó là vật bất ly thân, là thước đo của sự trưởng thành. Còn đối với chúng tôi, đó là một món đồ chơi có những bánh răng biết hát.
"Để làm gì? Cậu định bán nó à?" Tôi hỏi, mắt vẫn không rời khỏi mục tiêu.
"Không, tớ định dùng nó để 'mua' thêm buổi chiều. Cậu không thấy là dạo này trời tối nhanh hơn bình thường sao? Mẹ tớ cứ vừa mới bắt đầu nấu cơm là đã gọi tớ vào tắm rồi. Tớ nghi là người lớn đã bí mật vặn kim đồng hồ chạy nhanh lên để bắt chúng ta đi ngủ sớm."
Lý thuyết của thằng Cuội nghe có vẻ cực kỳ logic. Tôi cũng cảm thấy dạo này những trận đá bóng nhựa trên sân đình kết thúc một cách chóng vánh đến vô lý. Thế là, bằng một sự khéo léo mà chỉ những đứa trẻ có mục đích cao cả mới có được, tôi đã "mượn" được chiếc đồng hồ của bố mà không gây ra một tiếng động nào.
Chúng tôi rút lui về phía gốc cây đa đầu làng, nơi được coi là "trụ sở ngân hàng thời gian" của lũ trẻ. Ở đó, cái Tí đã đợi sẵn với một rổ đựng đầy những vỏ ốc, nắp chai và những chiếc lá đa vàng rực.
"Hôm nay chúng ta sẽ làm gì với thời gian?" Cái Tí hỏi, giọng đầy quyền lực của một thủ quỹ.
"Chúng ta sẽ điều chỉnh lại vũ trụ," Cuội tuyên bố. nó đặt chiếc đồng hồ của bố tôi lên một tảng đá phẳng. "Người lớn dùng cái này để bắt chúng ta nhanh lên, vậy thì chúng ta sẽ dùng nó để bắt thế giới chậm lại."
Chúng tôi bắt đầu một trò chơi mà sau này khi lớn lên, tôi mới biết người ta gọi đó là sự chiêm nghiệm, nhưng lúc đó chúng tôi gọi đơn giản là "mặc cả với ông Trời". Chúng tôi quy định rằng: mỗi lần kim giây nhảy một nhịp, chúng tôi phải kể được một điều hạnh phúc. Nếu kể không kịp, thời gian sẽ thắng. Nếu kể được nhiều hơn, chúng tôi sẽ tích trữ được thời gian dư thừa vào trong những cái nắp chai.
"Một!" Cuội hét lên khi kim giây nhích bước. "Tớ được ăn kem mút không phải trả tiền vì bác bán kem là họ hàng xa!"
"Hai!" Cái Tí tiếp nối. "Con mèo nhà tớ vừa đẻ ra một con mèo mướp có bốn cái chân trắng như đi tất!"
"Ba!" Tôi vội vàng. "Ông nội vừa cho tớ một đồng bạc lẻ mà bà nội không biết!"
Cuộc đua với kim đồng hồ diễn ra nghẹt thở. Chúng tôi nhận ra rằng, để chiến thắng thời gian, người ta phải lấp đầy nó bằng những chi tiết nhỏ nhặt nhất. Người lớn thất bại trước thời gian vì họ chỉ nhớ những dấu mốc lớn: ngày lĩnh lương, ngày đóng tiền điện, ngày họp phụ huynh. Họ bỏ qua những khoảng lặng giữa các nhịp tích tắc, nơi mà những niềm vui thực sự đang lẩn trốn.
"Này, các cậu có thấy không?" Tí chỉ vào mặt kính đồng hồ. "Hình như nó đang chạy chậm lại thật."
Trong trí tưởng tượng rực rỡ của tuổi lên mười, chúng tôi tin chắc rằng chiếc kim giây đang bắt đầu mệt mỏi trước sự tấn công dồn dập của những câu chuyện hạnh phúc. Chúng tôi bắt đầu "bán" những khoảng thời gian dư thừa đó cho nhau. Một nắp chai đầy ắp "phút giây vui vẻ" có thể đổi lấy một chiếc lá đa đẹp nhất, hoặc một lời hứa sẽ không mách lẻo khi đứa kia bị điểm kém.
"Tớ bán cho cậu năm phút trưa nay tớ không phải ngủ," Cuội nói với tôi, tay chìa ra một cái nắp chai đựng đầy cát mịn. "Đổi lại, cậu phải cho tớ mượn quyển truyện tranh 'Dũng sĩ Hesman' tập mới nhất."
"Năm phút thôi á? Ít quá. Mẹ tớ bắt ngủ tận hai tiếng cơ mà."
"Nhưng năm phút này là năm phút tớ nằm nhìn con thạch sùng săn mồi trên trần nhà. Nó kịch tính hơn phim hành động nhiều. Cậu mua không?"
Tôi tặc lưỡi đồng ý. Trong thị trường chứng khoán của chúng tôi, những phút giây quan sát sự sống luôn có giá trị cao hơn những giờ phút ngủ mê mệt. Chúng tôi say sưa giao dịch, tích trữ và tiêu xài thời gian như những triệu phú giàu có nhất hành tinh. Chúng tôi không cần vàng bạc, chúng tôi chỉ cần những khoảnh khắc mà chúng tôi cảm thấy mình thực sự là chủ nhân của bầu trời này.
Thế nhưng, trò chơi buôn bán thời gian luôn có một kẻ thù chung: đó là cái bụng đói. Khi mặt trời bắt đầu khuất sau dãy núi xa xa, rải lên mặt sông những vệt màu tím thẫm như màu mực Cửu Long, cái bụng của thằng Cuội bắt đầu phát ra những âm thanh biểu tình.
"Hình như chúng ta tiêu hết thời gian tích trữ rồi," Cuội thở dài, nhìn chiếc đồng hồ vẫn lạnh lùng nhích từng bước. "Dù chúng ta có vặn kim ngược lại, thì mặt trời vẫn cứ lặn xuống thôi."
Đó là bài học đầu tiên về sự bất lực. Chúng tôi có thể điều khiển trí tưởng tượng, nhưng không thể điều khiển được quy luật của tự nhiên. Chiếc đồng hồ của bố tôi vẫn chạy đúng nhịp của nó, không nhanh hơn cũng không chậm hơn một li nào. Nó chỉ đơn giản là đứng đó, chứng kiến chúng tôi cố gắng níu kéo những tia nắng cuối ngày bằng những nắp chai và lá đa.
"Về thôi, không thì mẹ tớ lại bán tớ cho mẹ mìn thật đấy," Tí đứng dậy, phủi bụi trên váy. "Nhưng tớ vẫn thấy vui. Ít ra hôm nay tớ đã sống lâu hơn mọi ngày một chút nhờ cái nắp chai của Cuội."
Tôi cầm chiếc đồng hồ trở về nhà, lòng nặng trĩu một nỗi buồn mơ hồ. Tôi lẻn vào phòng, đặt nó lại đúng vị trí trên bàn. Bố tôi vẫn đang loay hoay với cái đài, ông ngước lên nhìn tôi, mỉm cười:
"Con đi đâu mà mồ hôi nhễ nhại thế kia? Lại vừa đi đánh trận giả về à?"
Tôi nhìn vào cổ tay bố khi ông đeo đồng hồ vào. "Bố ơi, bố có bao giờ cảm thấy đồng hồ của bố chạy quá nhanh không?"
Bố dừng lại một chút, ánh mắt ông bỗng trở nên dịu dàng nhưng cũng đầy ưu tư. Ông kéo tôi lại gần, xoa đầu tôi: "Có chứ con. Đôi khi bố ước gì mình có thể tháo pin của cả thế giới này ra, để con mãi mãi bé thế này, và bố thì không già đi thêm nữa."
Tôi giật mình. Hóa ra người lớn cũng biết buôn bán thời gian, chỉ là họ không dùng nắp chai hay lá đa. Họ dùng những lời ước. Nhưng lời ước của họ thường đi kèm với tiếng thở dài, còn lời ước của chúng tôi đi kèm với tiếng cười.
"Bố đừng lo," tôi thì thầm. "Con còn giữ mấy nắp chai thời gian ở gốc cây đa. Khi nào bố cần, con sẽ cho bố mượn."
Bố cười to, nụ cười làm những nếp nhăn nơi khóe mắt ông xô lại với nhau như những luống cày. Ông không biết rằng, lúc đó, tôi đã thực sự tin rằng mình có thể cứu bố khỏi sự già nua bằng những chiếc nắp chai đựng cát.
Đêm đó, nằm trong màn, nghe tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường, tôi chợt hiểu ra một điều: Thời gian không phải là thứ để mua bán hay tích trữ. Nó giống như một dòng sông, chúng ta chỉ có thể ngụp lặn trong đó, cảm nhận cái mát lạnh của nó trên da thịt, chứ không bao giờ có thể múc nó vào hũ để dành cho ngày mai. Người lớn đau khổ vì họ luôn muốn giữ lấy dòng sông, còn trẻ con hạnh phúc vì chúng chỉ quan tâm đến việc hôm nay mình đã bơi được bao xa.
Tôi nhắm mắt lại, tưởng tượng về một ngày nào đó, khi tôi cũng đeo một chiếc đồng hồ trên tay và hối hả chạy theo những cuộc họp. Liệu lúc đó, tôi có còn nhớ đường về gốc cây đa để tìm lại những nắp chai thời gian cũ kỹ của mình? Hay tôi cũng sẽ đứng nhìn con mình rồi thở dài, cầu mong kim đồng hồ ngừng quay?
Cơn mơ kéo đến, và trong mơ, tôi thấy mình đang mặc cả với ông Mặt Trời. Tôi đưa cho ông một viên bi ve đẹp nhất, và ông đồng ý đứng yên ở đỉnh đầu tôi thêm một ngàn năm nữa, chỉ để tôi có thể kết thúc trận đá bóng mà không bao giờ phải nghe thấy tiếng gọi về đi tắm của mẹ