Cây đa đầu làng tôi không chỉ là một cái cây. Nó là một thực thể già nua, một chứng nhân lịch sử có bộ rễ dài lòa xòa như râu của một vị tiên ông đang ngủ gật. Người lớn thường dừng chân dưới bóng mát của nó để quạt lấy quạt để những chiếc nón lá, than vãn về giá lúa hay thời tiết thất thường. Nhưng với chúng tôi, gốc cây đa là một "phủ nghị chính", nơi những quyết sách quan trọng nhất của vương quốc trẻ thơ được ban bố.
Một buổi chiều, khi nắng bắt đầu nhạt màu trên những ngọn tre, tôi, thằng Cuội và cái Tí đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp. Vấn đề nghị sự hôm đó vô cùng nghiêm trọng: Làm thế nào để ngăn chặn quá trình lớn lên đang lén lút tấn công chúng tôi từng ngày.
"Tớ phát hiện ra một điều kinh khủng," thằng Cuội mở đầu cuộc họp bằng một giọng trầm trọng, tay nó cầm một chiếc que củi vạch lên nền đất những hình thù kỳ quái. "Sáng nay, mẹ tớ bảo là cái quần đùi của tớ ngắn quá rồi, phải mua cái mới rộng hơn. Điều đó có nghĩa là tớ đang dài ra. Tớ đang bị biến thành người lớn mà không hề được hỏi ý kiến!"
Cái Tí lo lắng nhìn xuống gấu váy của mình. "Tớ cũng thế. Hôm qua bà nội bảo tớ không được trèo cây nữa vì 'con gái lớn rồi phải nết na'. Tại sao chúng ta lại phải nết na chỉ vì chúng ta cao thêm vài centimet nhỉ?"
Tôi ngồi dựa lưng vào thân cây đa xù xì, cảm nhận lớp vỏ khô ráp chạm vào da thịt. "Vấn đề không phải là cái quần hay cái váy. Vấn đề là khi lớn lên, người ta sẽ bị mất đi khả năng nhìn thấy những thứ quan trọng. Giống như bố tớ, ông ấy có thể nhìn thấy một vết xước nhỏ trên xe máy từ xa, nhưng lại không bao giờ thấy được con sâu xanh đang hóa nhộng dưới lá cây hồng."
Cuộc họp nóng lên với những tranh luận nảy lửa. Chúng tôi nhận thấy rằng "trưởng thành" là một căn bệnh lây lan qua thời gian mà chưa có loại thuốc nào chữa khỏi. Người lớn xung quanh chúng tôi chính là những bệnh nhân giai đoạn cuối: họ luôn vội vã, họ hay quên những lời hứa, và quan trọng nhất, họ không còn biết cách chơi đồ hàng bằng đất sét.
"Chúng ta phải lập ra một bản cam kết," tôi đề xuất, lấy từ trong túi ra một tờ giấy xé từ vở ô ly. "Bản cam kết không-bao-giờ-lớn."
"Nhưng nếu chúng ta cứ cao lên thì sao?" Tí thắc mắc. "Chúng ta không thể bắt xương cốt mình ngừng chạy đua được."
"Cơ thể có thể lớn, nhưng tâm hồn phải đứng yên," Cuội nói, câu nói nghe như một triết gia thực thụ. "Mật mã là đây: Chúng ta sẽ tiếp tục tin vào những điều vô lý. Khi nào còn tin rằng dưới gầm giường có quái vật và trong túi quần có kho báu, thì khi đó chúng ta vẫn còn là trẻ con."
Chúng tôi bắt đầu liệt kê những điều khoản của bản cam kết. Điều một: Không được coi tiền bạc quan trọng hơn những viên bi ve. Điều hai: Phải luôn nhìn thấy hình thù của các con vật trên những đám mây. Điều ba: Tuyệt đối không được ngủ trưa một cách tự nguyện.
"Còn một điều nữa," Tí thêm vào. "Phải luôn giữ được khả năng nói chuyện với loài vật. Nếu một ngày nào đó cậu nhìn thấy một con chó mà chỉ thấy đó là 'một con chó' chứ không phải là 'anh bạn bốn chân đang buồn vì mất xương', thì lúc đó cậu đã chính thức bị bệnh lớn lên rồi đấy."
Chúng tôi lần lượt ấn ngón tay cái vào tờ giấy (lần này là dùng mực tím từ những quả mồng tơi chín mọng). Dưới gốc cây đa già, chúng tôi cảm thấy mình vừa thực hiện một hành động anh hùng nhất thế gian: tuyên chiến với thời gian.
"Các cậu có nghe thấy tiếng cây đa cười không?" Tôi hỏi, tai áp vào thân gỗ.
"Có lẽ cụ đa đang cười vì cụ đã đứng đây hàng trăm năm mà vẫn chỉ là một cái cây," Cuội nói. "Cụ không cần phải đi làm, không cần đóng thuế, và cụ cho phép bất kỳ đứa trẻ nào trèo lên vai mình mà không bắt chúng phải nết na."
Chúng tôi ngồi đó, dưới bóng râm của "vị tiên ông" già cỗi, cảm nhận sự tĩnh lặng của buổi chiều. Người lớn đi ngang qua, nhìn lũ trẻ lấm lem mực tím ngồi xúm xít quanh một tờ giấy nát, họ chỉ tặc lưỡi: "Lại bày trò nghịch ngợm". Họ không biết rằng chúng tôi vừa mới cứu vãn cả một tương lai bằng một bản hiệp định thô sơ.
Nhưng cuộc họp thượng đỉnh bị gián đoạn bởi một âm thanh quen thuộc và đáng sợ: tiếng kẻng gọi trâu về chuồng. Đó cũng là lúc chúng tôi phải đối mặt với thực tế rằng, dù tâm hồn có đứng yên, thì bụng vẫn phải đói.
"Tan họp!" Tôi tuyên bố. "Bản cam kết này tớ sẽ giấu trong hốc cây đa. Đây sẽ là hầm bí mật của chúng ta."
Khi chạy về nhà, tôi cứ suy nghĩ mãi về lời của thằng Cuội. Có thật là chúng ta có thể chọn cách không lớn lên? Tôi nhìn thấy bác hàng xóm đang càu nhàu vì vợ nấu cơm muộn. Tôi nhìn thấy chị gái tôi đang mải mê soi gương và dặm phấn, không còn thiết tha gì đến việc đi bắt chuồn chuồn với tôi nữa. Những hình ảnh đó như những lời cảnh báo về một tương lai đang rình rập.
Tôi tự nhủ, nếu một ngày nào đó tôi bắt đầu thấy một đám mây chỉ là một khối hơi nước, tôi sẽ lập tức quay lại gốc cây đa này, đào bản cam kết lên và đọc lại thật to. Để nhắc nhở bản thân rằng, có một vương quốc mà ở đó, tôi từng là một vị vua sở hữu những quyền lực tối thượng của trí tưởng tượng.
Trưởng thành có lẽ không phải là một đích đến, mà là một quá trình đánh rơi dần những món đồ chơi trong tâm hồn. Và buổi chiều hôm đó, dưới gốc cây đa, chúng tôi đã thề sẽ nắm thật chặt những món đồ ấy, dù bàn chân có to ra hay cái áo có chật đi chăng nữa.