Khi những cơn gió khô bắt đầu thổi thốc từ phía triền đê, mang theo cái vị nồng của rơm rạ khô và cái se lạnh của mùa thu vừa chớm, bầu trời phía trên ngôi làng của chúng tôi bỗng chốc trở thành một đấu trường rực rỡ. Người lớn nhìn lên trời để xem hướng gió đoán mùa vụ, còn chúng tôi nhìn lên trời để thấy những giấc mơ của mình đang bay lượn. Đó là mùa diều – mùa mà những đứa trẻ bỗng chốc biến thành những kỹ sư hàng không, những nhà thiết kế đại tài với nguyên liệu chỉ là vài nan tre già, một xấp giấy báo cũ và một bát hồ dán được nấu từ bột sắn đặc quánh.
Chế tạo một "gã khổng lồ" không phải là chuyện đơn giản. Nó đòi hỏi một sự kiên nhẫn mà ngay cả việc ngồi học bảng cửu chương chúng tôi cũng không có được. Tôi và thằng Mập đã dành cả buổi sáng ở bụi tre sau nhà ông nội để tìm cho ra một cành tre đực vừa dẻo vừa chắc. Tre phải già, da phải xanh thẫm và khi uốn cong không được nghe tiếng "rắc" của sự phản bội.
"Tí ơi, mày vót nan cho mỏng thôi, không con diều nó nặng mông là nó chỉ có đi bộ trên cỏ chứ không bay được đâu."
Thằng Mập ngồi bệt dưới đất, hai tay nó dính đầy hồ sắn, đang loay hoay dán những mảnh giấy báo lại với nhau. Giấy báo của chúng tôi thường là những trang tin thời sự cũ kỹ của bố, nơi những dòng chữ về chỉ tiêu sản xuất hay tin quốc tế bị cắt xẻ không thương tiếc để phục vụ cho sự nghiệp "chinh phục không gian".
"Mày yên tâm, tao đã tính toán rồi. Con diều này sẽ có bộ khung như cánh chim ưng, chỉ cần một làn gió nhẹ là nó sẽ vút lên tận cổng trời."
Tôi vừa nói vừa dùng mảnh kính vỡ để chuốt lại nan tre cho thật mịn. Vót nan diều là một nghệ thuật mà ở đó, ranh giới giữa một kiệt tác và một đống củi khô chỉ cách nhau một sợi tóc. Nếu nan bên trái nặng hơn nan bên phải dù chỉ một chút, con diều sẽ bị "liệng" – một căn bệnh nan y khiến nó cứ đâm đầu xuống đất như thể đang muốn tự sát.
Trong khi đó, con Tí Sún đang bận rộn làm đuôi diều. Đuôi diều của nó là một bộ sưu tập những mảnh vải vụn đủ màu sắc được mẹ nó cho sau khi may xong bộ quần áo Tết cho khách. Con Tí Sún quan niệm rằng diều không cần bay quá cao, nhưng nhất định phải đẹp. Nó muốn con diều của mình khi bay lên phải giống như một nàng công chúa đang múa lụa giữa tầng mây.
"Diều của tụi mày trông giống con quạ đen quá. Nhìn diều của tao này, tao sẽ đặt tên nó là 'Cánh Bướm Phù Hoa'!"
Con Tí Sún tự hào giơ dải đuôi dài thượt, xanh đỏ tím vàng lấp lánh dưới nắng. Thằng Mập bĩu môi, nó chỉ tin vào sức mạnh của dây diều. Dây của nó là loại dây dứa thắt nút chằng chịt, bền chắc đến mức nó bảo có thể kéo được cả một con nghé con nếu cần thiết.
Buổi chiều, khi nắng đã nhạt và gió bắt đầu thổi đều từ phía sông, chúng tôi tập trung ra bãi đất trống cạnh chân đê. Đây là "sân bay" của cả làng. Những đứa trẻ từ xóm trên, xóm dưới đều đổ về đây, tay cầm những con diều với đủ mọi hình thù kỳ dị. Có con diều hình con cá, có con hình cái khiên, và có cả những con diều "ông sư" đơn giản làm từ một tờ giấy học trò.
"Tí, chuẩn bị nhé! Khi nào tao hô 'thả' thì mày phải chạy thật nhanh, đừng ngoảnh đầu lại đấy!"
Thằng Mập cầm con diều, đứng cách tôi khoảng hai mươi mét. Tôi nắm cuộn dây trong tay, tim đập thình thịch như thể chính mình là người sắp bay lên. Gió thổi lộng, mang theo mùi nồng nàn của đất mẹ và tiếng xào xạc của rừng tre.
"Thả!"
Tiếng hét của thằng Mập vang lên. Tôi cắm đầu chạy, đôi chân trần miết trên cỏ gà, cảm nhận sức căng của sợi dây truyền vào lòng bàn tay. Con diều chao đảo một chút, rồi như một sinh vật bừng tỉnh sau giấc ngủ dài, nó đón lấy làn gió, vươn mình đứng thẳng và vút lên cao.
Cảm giác khi nhìn thấy đứa con tinh thần của mình rời khỏi mặt đất thật kỳ diệu. Nó không còn là những mảnh tre và giấy báo cũ kỹ nữa, nó đã trở thành một phần của bầu trời. Khi dây diều căng ra, rung lên bần bật trong gió, tôi cảm thấy mình đang kết nối trực tiếp với những đám mây.
"Bay lên rồi! Bay lên rồi! Nhìn kìa Tí, nó cao hơn cả ngọn cây đa rồi!"
Thằng Mập chạy lại bên tôi, hai đứa cùng ngước nhìn gã khổng lồ của mình đang kiêu hãnh ngự trị giữa tầng không. Xung quanh chúng tôi, hàng chục con diều khác cũng đang đua nhau khoe sắc. Bầu trời vốn tĩnh lặng bỗng chốc trở nên chật chội và náo nhiệt bởi những giấc mơ bằng giấy.
Người lớn trong làng thường đứng ở hiên nhà nhìn ra phía đê, môi họ thoáng một nụ cười khi thấy những cánh diều. Với họ, diều bay cao nghĩa là gió thuận, mùa màng sẽ bình yên. Nhưng với chúng tôi, diều bay cao nghĩa là chúng tôi đang gửi gắm những khát khao của mình đi xa hơn những rặng tre bao quanh làng.
"Này Tí, mày có nghĩ con diều nó thấy được những gì ở phía sau ngọn núi kia không?" – Con Tí Sún hỏi, tay nó khéo léo điều khiển chiếc 'Cánh Bướm Phù Hoa' đang uốn lượn nhịp nhàng.
"Chắc chắn là thấy rồi. Nó thấy những thành phố rực rỡ đèn hoa, thấy cả biển cả bao la mà ông nội hay kể. Ước gì tao cũng được nhẹ như cái diều, chỉ cần gió thổi là đi khắp thế gian."
Tôi nói, mắt không rời khỏi con diều giấy báo của mình. Lúc này, dòng tít trên tờ báo cũ – một tin về cuộc thám hiểm nào đó – dường như đang trở nên sống động hơn bao giờ hết. Chúng tôi không cần vé máy bay, không cần hộ chiếu, chúng tôi du lịch qua đôi mắt tưởng tượng của những cánh diều.
Nhưng bầu trời không chỉ có sự yên bình. Một trận "không chiến" bất ngờ nổ ra khi con diều của thằng Hùng "lùn" xóm dưới cố tình bay chèn qua dây diều của chúng tôi. Ở làng tôi, việc "đấu diều" là một trò chơi đầy kích thích nhưng cũng rất tốn kém. Những đứa trẻ ghê gớm thường bôi mảnh chai nghiền nát trộn với nhựa cây lên dây diều để biến nó thành một lưỡi cưa sắc lẹm, sẵn sàng "cắt cổ" bất kỳ đối thủ nào ngáng đường.
"Né ra Tí! Thằng Hùng nó định cắt dây nhà mình đấy!" – Thằng Mập la thất thanh.
Tôi nghiến răng, giật mạnh dây diều để điều khiển nó bay vọt lên cao hơn, thoát khỏi cái bẫy của thằng Hùng. Trận chiến diễn ra căng thẳng. Những cánh diều chao lượn, tấn công và phòng thủ như những đấu sĩ thực thụ. Tiếng sáo diều từ những con diều sáo của các anh lớn hơn bắt đầu vang lên u u, trầm bổng như tiếng khóc, tiếng cười của bầu trời, làm cho trận chiến thêm phần bi tráng.
Cuối cùng, sau một cú ngoặt ngoạn mục, con diều của chúng tôi đã thoát hiểm, nhưng con diều của con Tí Sún thì không may mắn như thế. Một sợi dây vô tình quệt qua, và chiếc 'Cánh Bướm Phù Hoa' tội nghiệp bỗng chốc đứt dây, lảo đảo rơi xuống như một cánh chim bị thương.
Con Tí Sún đứng lặng người, sợi dây trong tay nó bỗng chốc nhẹ tênh. Nó nhìn theo con diều đang bị gió cuốn đi xa dần, rơi về phía bên kia dòng sông. Đôi mắt nó rân rân nước, nhưng nó không khóc. Ở đây, chúng tôi hiểu rằng sự mất mát là một phần của trò chơi.
"Đừng buồn Tí Sún, mai tao lại vót nan làm cho mày con khác to hơn, đẹp hơn." – Thằng Mập an ủi, tay nó chìa ra một viên kẹo lạc vẫn còn sót lại trong túi.
Con Tí Sún hít một hơi thật sâu, nó nhìn lên bầu trời vẫn đang rực rỡ những cánh diều khác:
"Tao không buồn vì mất diều, tao chỉ đang nghĩ... không biết khi rơi xuống, nó có thấy cô đơn không?"
Câu hỏi của con Tí Sún làm cả đám im lặng. Chúng tôi chợt nhận ra, những cánh diều chính là một phần tâm hồn mình. Khi chúng bay, chúng mang theo niềm vui; khi chúng đứt dây, chúng mang theo một chút vụn vỡ của tuổi thơ. Nhưng chính sự mong manh đó lại làm cho những buổi chiều trên đê trở nên đáng giá.
Khi mặt trời đã khuất sau dãy núi xa, biến bầu trời thành một tấm thảm nhung màu tím sẫm, chúng tôi bắt đầu thu dây. Việc thu dây diều cũng cần sự khéo léo, phải cuốn thật đều tay để dây không bị rối cho buổi chơi ngày mai. Con diều giấy báo của tôi từ từ hạ thấp, rời bỏ ngai vàng trên không trung để quay về với đôi tay trần của tôi. Nó vẫn là nó, hơi nhăn nheo vì gió, nhưng trong mắt tôi, nó đã mang về cả một bầu không khí của sự tự do.
Trên đường về làng, gió đã dịu hẳn. Mùi khói bếp đêm bắt đầu lan tỏa, quấn quýt bên những rặng cúc tần. Tiếng sáo diều vẫn còn văng vẳng đâu đó từ phía xa, nghe như lời thì thầm của đất trời đang vỗ về giấc ngủ của vạn vật.
"Bố ơi, hôm nay diều của con bay cao lắm, cao hơn cả mây nữa!" – Tôi khoe với bố ngay khi vừa bước chân vào sân.
Bố đang ngồi rửa chân bên bể nước, ông ngước nhìn lên bầu trời tối thẫm, khẽ cười:
"Bay cao thì tốt, nhưng quan trọng là con phải giữ được sợi dây cho chắc. Đời người cũng thế, muốn bay cao đến đâu thì cũng phải có một sợi dây ràng buộc mình với đất mẹ, nếu không con sẽ bị gió cuốn đi không biết đâu mà lần."
Lời bố dặn lúc đó tôi chỉ hiểu một nửa. Tôi chỉ nghĩ đơn giản là phải mua loại dây dứa xịn hơn. Nhưng sau này, khi đã đi xa, khi đã đứng giữa những tòa nhà chọc trời của thành phố, tôi mới hiểu sợi dây mà bố nói chính là tình yêu thương, là ký ức về ngôi làng, về mùi đất sau mưa và về những buổi chiều trên đê. Đó là sợi dây vô hình giữ cho tôi không bị lạc lối giữa những cơn bão của cuộc đời.
Tối đó, tôi nằm trong màn, nghe tiếng dế mèn nỉ non dưới gầm giường. Tôi mơ thấy mình biến thành một con diều sáo khổng lồ, mang theo cả thằng Mập, con Tí Sún và chiếc hộp sắt rỉ sét bay qua những cánh đồng, qua những dòng sông và đến tận cùng thế giới. Tiếng sáo của tôi không phải là tiếng u u buồn bã, mà là tiếng cười giòn tan của những đứa trẻ không bao giờ biết đến mệt mỏi.
Tuổi thơ của chúng tôi được dán bằng hồ sắn, được vót bằng nan tre và được thả đi bởi những cơn gió của lòng bao dung. Những cánh diều ấy có thể rách, có thể mất, nhưng khát vọng được chạm tay vào mây trời thì sẽ mãi luôn rực cháy, mãnh liệt như mùi đất mẹ mỗi độ gió thu về.
Sáng mai, có lẽ chúng tôi lại dậy sớm để đi tìm những mảnh giấy báo mới, để lại bắt đầu một hành trình chinh phục bầu trời khác. Bởi vì chừng nào gió còn thổi, thì những giấc mơ bằng giấy của chúng tôi vẫn sẽ còn bay cao.