Hà Nội những ngày hai mươi tháng Chạp, cái lạnh không còn sắc ngọt như đầu đông mà trở nên ẩm ướt bởi những làn mưa phùn giăng mắc. Phố xá bắt đầu chuyển mình vào một guồng quay hối hả, người ta vội vàng mua sắm, vội vàng dọn dẹp, vội vàng để kết thúc một năm cũ. Nhưng ở một góc nhỏ trong quán cà phê cũ nằm sâu trên phố Hội Vũ, Diệp An vẫn duy trì nhịp độ chậm rãi của riêng mình. Cô cẩn thận đặt đôi găng tay trắng lên mặt bàn, ánh mắt bình thản dõi theo dòng người đang hối hả chở những chậu đào sớm ngược xuôi qua ô cửa kính mờ hơi nước.
An lật giở cuốn sổ tay nhỏ, trang giấy đã ngả vàng ghi vỏn vẹn dòng chữ bằng mực đen nắn nót: “Ngày 20 Tết – Số 42 ngõ 12, phố cổ. Khách hàng: Nhật Minh.”
Công việc của An vốn dĩ không dành cho những người thích sự nhanh chóng. Cô là một "Người dọn dẹp ký ức". Khác với những dịch vụ vệ sinh công nghiệp chỉ quan tâm đến việc làm sạch mặt sàn hay đánh bóng mặt kính, An quan tâm đến những gì nằm sâu trong những hốc tủ gỗ mục, dưới gầm giường bám bụi và trong những chiếc hộp thiếc rỉ sét đựng đầy những vụn vặt của thời gian. Cô giúp người sống phân loại những gì cần giữ lại và những gì nên để ra đi khi một người thân của họ vừa rời bỏ thế gian. Người ta gọi cô đến khi trái tim họ quá nặng nề để tự mình chạm vào di vật.
Tiếng chuông điện thoại rung lên trên mặt bàn gỗ, là một số lạ.
"Alô, tôi là Minh. Người đã đặt lịch dọn dẹp hôm nay." – Giọng nam ở đầu dây bên kia trầm, khàn và mang rõ vẻ mệt mỏi của một người đã lâu không có nổi một giấc ngủ tử tế.
"Chào anh Minh, tôi đang ở gần đó. Tôi sẽ có mặt trong mười phút nữa," An đáp nhẹ nhàng, thanh âm của cô trong trẻo như tiếng chuông gió, đối lập hoàn toàn với sự gắt gỏng ngầm ẩn của đối phương.
"Cứ thong thả. Nhà không chạy mất được, nhưng đống rác trong đó thì tôi không chắc."
An khẽ nhíu mày trước từ "rác". Trong từ điển nghề nghiệp của cô, không có món đồ nào là rác chừng nào nó chưa được kể tên. Cô thu dọn đồ đạc vào chiếc túi vải thô, thắt lại chiếc trâm gỗ đơn giản trên mái tóc búi thấp rồi bước ra khỏi quán.
Ngôi nhà số 42 nằm sâu trong một con ngõ hẹp đến mức hai người đi bộ tránh nhau còn khó. Đó là một căn nhà kiểu cũ với cửa gỗ sơn xanh đã tróc vảy từng mảng lớn, những mảng tường rêu phong bám kín như một chứng tích của thời gian bị bỏ quên. Đứng đợi cô trước cửa là một người đàn ông cao, gầy, mặc chiếc áo sơ mi nhăn nhúm màu ghi nhạt. Gương mặt anh ta điển trai nhưng hốc hác, đôi mắt quầng thâm lộ rõ vẻ bất cần của một kẻ đang bị cuộc đời vắt kiệt sức lực.
"Diệp An?" – Nhật Minh nhìn cô từ đầu đến chân với vẻ hoài nghi không giấu diếm. "Tôi cứ tưởng người làm nghề này phải... lớn tuổi hơn một chút, hoặc trông giống nhân viên vệ sinh chuyên nghiệp hơn."
An không phật lòng, cô khẽ mỉm cười, một nụ cười vừa đủ để xoa dịu không khí: "Ký ức đôi khi rất nặng, nhưng người dọn dẹp chúng thì cần sự nhẹ nhàng, thưa anh."
Minh hừ nhẹ một tiếng, tra chìa khóa vào ổ. Cánh cửa gỗ mở ra kéo theo một tiếng "két" khô khốc, xé tan không khí tĩnh lặng của con ngõ nhỏ. Một luồng mùi nồng đậm ập tới – mùi của bụi bặm lâu ngày, mùi của giấy cũ mục nát, và cả mùi của sự cô độc đặc quánh. Căn nhà ngổn ngang đồ đạc. Những chồng báo cũ cao ngất ngưỡng, những bộ ấm chén bám đầy bồ hóng, và vải vóc chất đống trên những chiếc ghế trường kỷ đã sờn nệm.
"Bà tôi mới mất tháng trước," Minh nói, giọng anh bỗng chùng xuống trong một khoảnh khắc cực ngắn, nhưng rất nhanh sau đó lại lấy lại vẻ lạnh lùng vốn có. "Tôi cần dọn sạch chỗ này trước Tết. Tôi sẽ bán căn nhà này và đi định cư. Cô cứ xem cái gì bán đồng nát được thì bán, cái gì đốt được thì đốt, tôi chỉ cần căn nhà trống trơn để bàn giao cho chủ mới vào mùng 10 tháng Giêng."
An bước vào giữa phòng khách, cô không vội vã bắt tay vào làm ngay. Cô tháo đôi găng tay trắng ra khỏi túi, nhưng trước khi đeo vào, cô dùng bàn tay trần chạm nhẹ vào mặt bàn gỗ gụ nguội lạnh. Cô đang cảm nhận "nhịp thở" của ngôi nhà.
"Anh Minh, quy tắc của tôi rất rõ ràng trong hợp đồng đã gửi qua email," An xoay người lại, ánh mắt bình thản nhưng sắc sảo quan sát biểu cảm của anh. "Tôi không vứt bỏ bất cứ thứ gì khi chưa hỏi ý kiến anh. Và mỗi món đồ đều phải được 'chào tạm biệt' trước khi ra khỏi cánh cửa này."
Minh nhíu mày, vẻ thiếu kiên nhẫn hiện rõ trên từng thớ cơ mặt: "Tôi trả tiền cho cô để cô giúp tôi vứt đồ đi cơ mà? Nếu tôi muốn nâng niu chúng, tôi đã tự làm rồi. Tôi không có thời gian để sống lại quá khứ, Diệp An ạ. Sáng tạo của tôi đã chết đứng vì những thứ cũ kỹ này rồi."
"Vậy thì anh đã tìm nhầm người rồi," An điềm tĩnh đáp, giọng nói không hề run rẩy. "Tôi không phải người dọn rác. Tôi là người gói ghém ký ức. Nếu anh muốn vứt bỏ mọi thứ một cách mù quáng, anh có thể gọi xe thu gom rác ngoài phố, họ sẽ làm xong trong một buổi chiều với cái giá rẻ hơn nhiều. Nhưng tôi cam đoan với anh, nếu anh làm thế, anh sẽ vô tình vứt đi cả những thứ mà sau này, dù có bao nhiêu tiền hay danh vọng, anh cũng không thể mua lại được."
Nhật Minh định phản bác bằng một câu mỉa mai, nhưng nhìn vào ánh mắt trong veo mà kiên định của cô gái nhỏ nhắn trước mặt, anh bỗng khựng lại. Có cái gì đó ở An khiến người ta cảm thấy sự phản kháng của mình trở nên thô lỗ và vô nghĩa. Anh thở dài, tay vò rối thêm mái tóc vốn đã chẳng gọn gàng, rồi buông xuôi.
"Được rồi, tùy cô. Nhưng làm ơn, nhanh lên cho. Hôm nay đã là hai mươi Tết rồi. Tôi không muốn sang năm mới mà vẫn còn mắc kẹt trong cái hầm mộ ký ức này."
An không đáp, cô bắt đầu mang đôi găng tay trắng vào, từng ngón một. Cô lấy từ trong túi vải ra một chiếc cọ lông mềm và một xấp nhãn dán nhỏ. Cô tiến về phía chiếc tủ kính ở góc phòng, nơi đặt một chiếc khuôn bánh chưng bằng gỗ đã nứt nẻ, nằm im lìm bên cạnh một vài chiếc chén tống sứt quai.
"Chúng ta sẽ bắt đầu từ đây," An nói, giọng cô như một lời thì thầm hòa vào không gian u tối.
Minh đứng dựa lưng vào khung cửa, khoanh tay trước ngực, nhìn An cẩn thận phủi sạch lớp bụi trên chiếc khuôn gỗ nứt. Anh chợt cảm thấy lồng ngực mình hơi thắt lại. Mùi gỗ cũ gợi nhớ đến những chiều cuối năm anh ngồi xem bà nội gói bánh dưới hiên nhà này, khi anh còn là một đứa trẻ loay hoay với những sợi lạt tre. Đã bao lâu rồi anh không ăn một miếng bánh chưng đúng nghĩa? Đã bao lâu rồi anh trốn chạy khỏi mùi hương trầm trên bàn thờ?
"Cái khuôn đó hỏng rồi," Minh lên tiếng, giọng anh có chút run rẩy mà chính anh cũng không nhận ra. "Bị mọt ăn hết góc dưới rồi, vứt đi được rồi đấy."
An không nhìn anh, cô khẽ xoay chiếc khuôn gỗ dưới chút ánh sáng yếu ớt của buổi chiều tà đang xuyên qua khe cửa tổ ong.
"Anh có nghe thấy không?" cô hỏi.
"Nghe thấy gì cơ? Chỉ có tiếng còi xe ngoài ngõ thôi."
"Không. Là tiếng của những mùa Tết cũ. Chiếc khuôn này không hỏng, nó chỉ đang mệt mỏi sau khi đã định hình cho hàng chục mùa xuân của anh thôi. Anh không thể vứt đi thứ đã tạo ra hình dáng của Tết trong ký ức mình chỉ vì nó bị mọt, đúng không?"
Nhật Minh im lặng. Anh không biết phải đáp trả thế nào trước cái lý lẽ kỳ lạ của cô gái này. Ngày dọn dẹp đầu tiên bắt đầu như thế – giữa một người đàn ông muốn xóa sạch dấu vết để trốn chạy, và một cô gái muốn nâng niu từng mảnh vỡ để chữa lành. Ngoài kia, phố phường đã bắt đầu rực rỡ sắc hoa, nhưng trong căn nhà số 42, một hành trình gói ghém thương nhớ mới chỉ vừa bắt đầu. Diệp An biết, đây sẽ là "đơn hàng" đặc biệt nhất trong sự nghiệp của cô, bởi vì thứ cô cần dọn dẹp không chỉ là căn nhà, mà là những vết thương đang bốc bụi trong lòng người đàn ông kia.