Khi những cơn mưa rào của mùa hạ lùi xa, nhường chỗ cho cái nắng hanh hao và những cơn gió heo may chớm lạnh, cây bàng già ở đầu xóm bắt đầu thực hiện một cuộc thay đổi kỳ diệu. Những chiếc lá bàng xanh thẫm, to như những chiếc quạt ba tiêu, dần chuyển sang màu vàng rồi đỏ rực như những đốm lửa treo lơ lửng trên không trung. Người lớn nhìn cây bàng và biết rằng mùa thu đã thực sự gõ cửa, còn chúng tôi nhìn cây bàng và biết rằng mùa của những "tâm thư" đã đến.
Sở dĩ gọi là mùa tâm thư, là bởi vì lá bàng khô chính là thứ giấy viết thư tuyệt vời nhất mà thiên nhiên ban tặng. Nó vừa có độ nhám để những nét bút chì không bị trượt đi, vừa có độ giòn tan như một lời hứa mong manh, và quan trọng nhất, nó mang một màu đỏ của sự "lãng mạn" – thứ mà thằng Tèo triết gia cam đoan rằng đó là màu của trái tim người lớn.
“Cu Mận này, tao quyết định rồi. Tao sẽ viết một bức thư tình cho cái Lan.”
Thằng Tèo nói khi chúng tôi đang ngồi vắt vẻo trên những rễ bàng to lớn, xù xì như những con rồng đất đang nằm ngủ. Nó đang cầm một chiếc lá bàng đỏ thắm, soi qua ánh nắng chiều để tìm những khoảng trống không có gân lá.
Tôi suýt chút nữa là ngã nhào xuống đất vì kinh ngạc.
“Mày... mày thích cái Lan á? Cái đứa hay mặc áo hoa nhí, tóc thắt nơ đỏ, con nhà bác trưởng xóm ấy hả?”
Thằng Tèo gật đầu cái rụp, mặt nó đỏ lên như chiếc lá bàng nó đang cầm trên tay.
“Ừ. Tao thấy cái cách nó cầm chiếc cặp sách trông rất... có học thức. Hơn nữa, hôm trước nó còn cho tao mượn cái bút chì màu xanh lá. Đó chắc chắn là một tín hiệu!”
Cái Tí ngồi cạnh đó, đang mải mê xâu những hạt bàng khô thành một chuỗi vòng cổ, bỗng phá lên cười ngặt nghẽo.
“Tín hiệu cái đầu mày! Nó cho cả lớp mượn chứ riêng gì mày. Với lại, mày định viết gì lên cái lá ấy? ‘Gửi Lan, tớ thích cậu như thích ăn kẹo mạch nha’ à?”
Thằng Tèo ném cho cái Tí một cái nhìn đầy khinh bỉ.
“Mày thì biết gì về tình yêu. Tình yêu phải là sự chiêm nghiệm, là sự hòa quyện giữa tâm hồn và vạn vật. Tao sẽ viết một bức thư khiến nó phải cảm động đến mức không ngủ được.”
Thế là cả buổi chiều hôm ấy, thay vì đi chăn trâu hay bắt chuồn chuồn, chúng tôi trở thành những "cố vấn quân sư" cho công cuộc viết thư tình vĩ đại nhất lịch sử xóm nhỏ. Thằng Tèo mài chiếc bút chì thật nhọn, hì hục đặt chiếc lá bàng lên một phiến đá phẳng.
Nét chữ của nó to như hạt ngô, ngoằn ngoèo nhưng chứa đầy tâm huyết.
“Gửi Lan... Trái tim tớ bây giờ giống như cây bàng này vậy... Nó đang rụng hết lá để chuẩn bị cho một mùa đông lạnh lẽo nếu cậu không mỉm cười với tớ...”
Tôi đọc lỏm đến đó và cảm thấy rùng mình.
“Này Tèo, mày viết thế thì cái Lan nó tưởng mày sắp... đi xa đấy. Nghe như điếu văn ấy!”
Thằng Tèo dừng bút, suy nghĩ một lát rồi gạch xoẹt dòng đó đi. Chiếc lá bàng khẽ rạn nứt vì nét bút quá mạnh. Nó thở dài, vứt chiếc lá hỏng xuống đất và nhặt một chiếc lá khác.
“Viết thư tình khó hơn cả làm toán đố. Làm toán đố chỉ cần biết công thức, còn cái này... công thức nằm ở đâu?”
Cái Tí tạm dừng việc xâu hạt, nó đưa ra một lời khuyên mà theo nó là "kinh nghiệm xương máu" từ việc xem những bộ phim truyền hình phát trên chiếc tivi cũ nhà nó.
“Mày phải khen nó đẹp. Con gái ai cũng thích khen đẹp. Khen mắt nó như sao trời, khen tóc nó như mây bay. Thế mới là thư tình!”
Thằng Tèo gật gù, bắt đầu viết lại: “Lan ơi, mắt Lan đẹp như ngôi sao buổi sớm, tóc Lan dài như cái dây thừng mẹ tớ hay dùng để dắt trâu...”
Tôi và cái Tí đồng loạt ôm bụng cười lăn lộn trên đống lá khô. Tiếng cười của chúng tôi làm lũ chim trên cành bàng giật mình bay tán loạn. Thằng Tèo cáu tiết, nó ném chiếc lá bàng vào người tôi.
“Cười cái gì! Dây thừng thì mới bền chắc, mới gắn kết được tình cảm chứ!”
“Nhưng ai lại ví tóc con gái với dây thừng bao giờ, đồ ngốc!” Cái Tí vừa cười vừa nói.
Sau hàng giờ đồng hồ vật lộn, cuối cùng một tác phẩm "hoàn chỉnh" cũng ra đời trên một chiếc lá bàng to bằng hai bàn tay ghép lại. Nội dung đại ý là thằng Tèo mời cái Lan chiều mai ra gốc đa đầu làng để nó tặng một... món quà đặc biệt (thực ra là một bọc hạt bàng đã được nó tỉ mẩn đập vỏ và nướng thơm phức).
Nhưng vấn đề lớn nhất hiện ra: Ai sẽ là người giao bức thư này?
Tất nhiên, thằng Tèo không dám. Nó bảo một đại nguyên soái không bao giờ trực tiếp đi đưa chiến thư. Cái Tí cũng từ chối vì nó sợ bị cái Lan mách mẹ nó rằng nó "đi đưa thư tình cho trai". Cuối cùng, mọi ánh mắt đổ dồn về phía tôi – đứa em út ngoan ngoãn và trông có vẻ "vô hại" nhất nhóm.
“Này Cu Mận, nếu mày đưa được lá bàng này cho cái Lan, tao sẽ cho mày sở hữu viên sỏi ‘thời gian đóng băng’ đẹp nhất của tao!” Thằng Tèo đưa ra một đề nghị không thể từ chối.
Tôi nuốt nước bọt, cầm lấy chiếc lá bàng một cách run rẩy. Giao nhiệm vụ này cho tôi chẳng khác nào bảo tôi đi vào hang cọp. Cái Lan là con gái trưởng xóm, nhà nó có con chó vện rất dữ và bố nó thì lúc nào cũng lăm lăm chiếc roi mây.
Nhưng vì viên sỏi thần kỳ, tôi quyết định dấn thân.
Tôi lẻn đến hàng rào dâm bụt nhà cái Lan. Qua khe hở của hàng rào, tôi thấy cái Lan đang ngồi bên hiên nhà, cặm cụi tết tóc cho búp bê bằng vải. Trông nó đúng là xinh thật, đôi nơ đỏ rung rinh mỗi khi nó nghiêng đầu.
Tôi định ném chiếc lá vào sân rồi chạy, nhưng chợt nhớ ra nếu lá bàng rơi xuống đất, cái Lan có thể tưởng đó là lá rụng bình thường và sẽ quét đi mất. Tôi phải trao tận tay.
“Lan... Lan ơi!” Tôi thầm gọi, giọng run như cầy sấy.
Cái Lan ngẩng đầu lên, nhìn quanh quất rồi nhìn thấy tôi sau bụi dâm bụt.
“Ơ, Cu Mận hả? Sao mày chui vào đấy?”
Tôi đưa tay qua khe rào, chìa chiếc lá bàng đỏ chót ra.
“Tặng... tặng cậu này. Thằng Tèo bảo đưa cho cậu.”
Cái Lan bước lại gần, vẻ mặt đầy tò mò. Nó cầm lấy chiếc lá, lật qua lật lại đọc những dòng chữ bút chì mờ nhạt. Tôi nín thở chờ đợi một phản ứng bùng nổ, có thể là tiếng hét, có thể là một nụ cười, hoặc tệ hơn là tiếng gọi bố nó ra.
Nhưng cái Lan chỉ lặng im. Nó đọc xong, bỗng nhiên bẻ chiếc lá làm đôi.
Rắc!
Tim tôi như cũng vỡ ra theo tiếng lá gãy. Tôi quay đầu chạy thục mạng, không dám nhìn lại phía sau một giây nào. Tôi chạy qua cánh đồng, qua rặng tre, cho đến khi đứng trước mặt thằng Tèo và cái Tí đang chờ đợi ở gốc bàng.
“Sao rồi? Nó nói gì không?” Thằng Tèo vồ lấy vai tôi, mặt nó tái mét.
Tôi hổn hển: “Nó... nó bẻ lá rồi Tèo ạ. Nó bẻ làm đôi rồi!”
Thằng Tèo ngã phịch xuống rễ cây, gương mặt lộ rõ vẻ đau đớn như vừa mất đi cả một vương quốc.
“Thế là hết. Nó không thích tớ rồi. Nó bẻ gãy tình cảm của tớ như bẻ một cái lá khô.”
Cả nhóm chìm vào không gian u ám. Gió chiều thổi qua, làm những chiếc lá bàng khác rụng xuống, nghe như tiếng thở dài của trời đất. Chúng tôi ngồi đó, cảm nhận nỗi buồn đầu đời của thằng bạn thân. Hóa ra, tình yêu trong thế giới trẻ thơ cũng có những vết thương, dù vết thương ấy chỉ nhỏ như một vết rạn trên lá bàng.
Nhưng sáng hôm sau, mọi chuyện bỗng đảo lộn hoàn toàn.
Khi chúng tôi đang tập trung ở sân kho để chơi đánh chắt, cái Lan đi ngang qua. Nó vẫn mặc chiếc áo hoa nhí, tóc thắt nơ đỏ. Đi ngang qua thằng Tèo, nó bỗng dừng lại, lấy từ trong túi áo ra một chiếc... lá chuối khô đã được xếp thành hình một con cào cào rất khéo léo. Nó đặt con cào cào vào tay thằng Tèo rồi bỏ chạy mất dạng, mặt đỏ bừng.
Thằng Tèo đứng sững sờ như tượng đá. Cái Tí cầm lấy con cào cào lá chuối, reo lên:
“Ôi trời ơi! Mày không hiểu rồi Tèo ơi! Nó bẻ chiếc lá bàng làm đôi vì một nửa nó giữ lại, một nửa nó... chắc là nó muốn nói rằng nó cũng thích mày một nửa!”
Thằng Tèo bỗng nhiên hét lên một tiếng đầy sung sướng rồi chạy nhảy khắp sân kho. Nó không còn là triết gia đạo mạo nữa, nó lại là một đứa trẻ tám tuổi vừa tìm thấy kho báu.
Chúng tôi nhận ra rằng, ngôn ngữ của trẻ con không nằm ở những mỹ từ, không nằm ở "dây thừng" hay "sao trời". Nó nằm ở sự phản hồi ngây ngô và chân thành. Một chiếc lá bàng gãy đôi, một con cào cào lá chuối khô – đó là tất cả những gì cần thiết cho một "mối tình" rực rỡ dưới nắng mùa thu.
Người lớn thường dùng những bức thư dài dằng dặc, những món quà đắt tiền và những lời thề thốt để nói về tình yêu. Nhưng đôi khi họ lại đánh mất đi cái cốt lõi: sự rung động giản đơn trước một người bạn cùng mình đi qua những năm tháng tuổi thơ. Họ lo lắng về việc đối phương có tương xứng không, có giàu có không, có địa vị không. Còn chúng tôi, chỉ cần một con cào cào lá chuối là đủ để thấy cả thế giới bừng sáng.
Tôi nhìn thằng Tèo đang nâng niu con cào cào lá chuối, bỗng thấy có chút ghen tị. Không phải vì tôi thích cái Lan, mà vì tôi nhận ra rằng trái tim chúng tôi bắt đầu nảy nở những cảm xúc mới, những chiếc lá chắn không chỉ che mưa che nắng nữa, mà bắt đầu che chắn cho những rung động thầm kín đầu tiên.
Cây bàng đầu xóm vẫn tiếp tục rụng lá. Mỗi chiếc lá rụng xuống là một mảnh ký ức về mùa thu năm ấy. Những bức thư trên lá bàng có thể mục nát theo thời gian, những nét bút chì có thể phai mờ, nhưng cái cảm giác hồi hộp nấp sau bụi dâm bụt, cái mùi thơm của hạt bàng nướng và tiếng cười trong trẻo của cái Lan sẽ mãi còn đó.
Chiều hôm đó, tôi đòi thằng Tèo viên sỏi "thời gian đóng băng". Nó đưa cho tôi không chút do dự. Tôi cầm viên sỏi mát lạnh trong tay, nhìn xuyên qua nó và thấy một tương lai xa xôi, nơi chúng tôi đều đã lớn, đều đã biết cách viết những bức thư tình sặc sùi trên giấy trắng mực đen. Nhưng tôi biết chắc một điều, dù có viết bao nhiêu trang giấy, chúng cũng chẳng bao giờ mang được cái "hồn" của một chiếc lá bàng đỏ rực giữa mùa thu xưa cũ.
Chúng tôi là những đứa trẻ của thế kỷ cũ, lớn lên bằng những thứ lá cây. Lá che nắng, lá làm khiên, và lá làm cầu nối cho những trái tim bắt đầu biết nhịp đập lạ lùng. Cuộc đời sau này có thể sẽ ném vào chúng tôi những cơn mưa của sự phản bội, những cái nắng của sự vô tâm, nhưng chỉ cần nhớ về mùa lá bàng năm ấy, tôi tin mình vẫn sẽ tìm thấy một mái hiên bình yên để trú chân.
Bởi vì, tình yêu thực chất cũng giống như một chiếc lá bàng. Khi còn xanh, nó tràn đầy nhựa sống và hy vọng. Khi chuyển đỏ, nó mang vẻ đẹp của sự trưởng thành và nồng nàn. Và khi rụng xuống, nó không biến mất, nó hòa vào đất để nuôi dưỡng cho những mùa lá mới xanh hơn.
Tôi tung viên sỏi lên cao rồi bắt lấy, mỉm cười nhìn cái Tí đang đuổi theo thằng Tèo để đòi xem con cào cào. Nắng thu vàng rực rỡ đổ xuống vai chúng tôi, sưởi ấm những tâm hồn bé nhỏ đang từng ngày lớn lên dưới sự che chắn vĩ đại của thiên nhiên và những tình cảm thuần khiết nhất.
Cuộc đời này, đôi khi chỉ cần một chiếc lá để che chắn cho cả một vùng trời kỷ niệm. Và tôi, sẽ mãi là đứa trẻ đứng dưới tán bàng, sẵn sàng nhặt lên những chiếc lá đỏ rực để viết tiếp những chương chuyện của đời mình.