2,445 từ
Thế giới của tôi, cho đến năm tám tuổi, vẫn chỉ gói gọn trong một cái gầm giường. Đó là một vương quốc bóng tối đầy bụi bặm, mùi gỗ mục và những bí mật mà người lớn – với cái lưng quá dài và cái bụng quá to – chẳng bao giờ có thể chui vào để khám phá được.
Trong vương quốc ấy, tôi là vị vua không ngai, trị vì những cư dân lặng lẽ nhất thế gian: một con lính nhựa mất một chân, hai hòn bi ve đục ngầu như mắt mèo, và một cái nắp chai nước ngọt đã rỉ sét nhưng lại được tôi coi là chiếc khiên thần thánh. Đối với tôi, cái gầm giường không phải là nơi để trốn mẹ khi bị ăn đòn, mà là một kho báu. Ở đó, tôi có thể nghe thấy tiếng bước chân của bố nặng nề như tiếng sấm, tiếng chổi rơm của mẹ loẹt quẹt như tiếng gió mùa thu quét qua mái rạ, và cả tiếng thở dài của ông nội mỗi khi trái gió trở trời.
Mọi đứa trẻ trên thế gian này đều bắt đầu sự hiểu biết về vũ trụ từ những góc khuất như thế. Người lớn thì khác, họ nhìn thế giới từ trên cao xuống, bằng những đôi mắt đầy lo toan và những con số. Họ nhìn cánh đồng và chỉ thấy lúa xanh hay lúa vàng, thấy giá gạo tăng hay giảm. Còn tôi, tôi nhìn cánh đồng và thấy một bầu trời nằm úp ngược xuống đất.
“Tí ơi! Có ra ăn cơm không thì bảo? Hay định mọc rễ trong đấy luôn?”
Tiếng mẹ tôi vang lên từ gian bếp, cắt ngang cuộc họp khẩn cấp giữa tôi và con lính nhựa một chân. Tôi thở dài, một cái thở dài già dặn mà tôi học lỏm được từ ông nội.
“Con ra ngay đây! Mẹ cứ làm như con là củ khoai lang không bằng ấy.”
Tôi lồm cồm bò ra khỏi vương quốc của mình, tóc tai bù xù và đầy mạng nhện. Mẹ nhìn tôi, tay vẫn đang cầm đôi đũa cả, lắc đầu ngán ngẩm.
“Nhìn con xem, mặt mũi lem nhem như hề. Cái gầm giường có gì hay mà cứ chui vào đấy mãi?”
Tôi định giải thích cho mẹ về chiến dịch giải cứu vương quốc nhựa, nhưng rồi lại thôi. Giải thích cho người lớn về những điều quan trọng thường mất rất nhiều thời gian, mà kết quả thường chỉ là một cái xoa đầu chiếu lệ hoặc một câu mắng yêu. Người lớn không hiểu rằng, nếu không có tôi canh giữ, những con gián khổng lồ có thể sẽ chiếm lấy cái gầm giường và từ đó tấn công vào cả ngôi nhà này.
“Mẹ không biết đâu, dưới đấy có nhiều chuyện lắm.”
“Chuyện gì? Chuyện bụi bẩn với muỗi đốt chứ gì? Đi rửa mặt nhanh lên rồi vào ngồi với ông.”
Tôi lững thững đi ra vại nước trước hiên nhà. Nắng chiều cuối thế kỷ đổ xuống sân như mật ong pha loãng, vàng óng và sóng sánh. Ở phía xa, nơi chân trời không có những tòa nhà cao tầng, chỉ có những rặng tre già đang rầm rì kể chuyện với gió. Mảnh đất này vốn dĩ chẳng có tên trên bản đồ lớn, nhưng trong lòng tôi, nó rộng lớn đến mức đi cả ngày cũng không hết những điều kỳ lạ.
Cánh đồng lúa trước nhà đang vào thì con gái, xanh mướt mắt như một tấm nhung khổng lồ. Gió thổi qua, từng đợt sóng xanh rì rào xô nhau chạy tít tắp đến tận chân trời. Tôi đứng bên vại nước, soi bóng mình xuống mặt nước phẳng lặng. Một khuôn mặt gầy gò, đôi mắt to tròn đầy vẻ tinh ranh hiện ra. Tôi thử làm mặt xấu với chính mình, rồi bật cười.
Ông nội tôi đang ngồi trên chiếc chõng tre dưới gốc cây khế già. Ông đang cầm cái quạt nan, phe phẩy đuổi mấy con ruồi láu lỉnh. Ông nội là người duy nhất trong nhà không bao giờ hỏi tôi tại sao lại chui vào gầm giường. Có lẽ vì ngày xưa ông cũng từng có một vương quốc của riêng mình, hoặc giả ông hiểu rằng mỗi đứa trẻ đều cần một góc tối để nuôi dưỡng những giấc mơ sáng chói.
“Tí, lại đây ông bảo.”
Tôi chạy lại, ngồi bệt xuống đất bên cạnh chân ông.
“Ông ơi, tại sao hạt lúa khi còn nhỏ thì màu xanh, mà khi già lại thành màu vàng ạ?”
Ông nội cười, những nếp nhăn trên mặt ông xô lại như những luống cày trên ruộng. Ông đặt cái quạt nan xuống, xoa đầu tôi.
“Bởi vì khi còn xanh, nó là đứa trẻ đang lớn, nó thích màu của hy vọng và sức sống. Còn khi nó vàng, nghĩa là nó đã thu hoạch đủ nắng trời, đủ mồ hôi của người nông dân và đủ cả những lời thì thầm của gió. Màu vàng là màu của sự thành tựu, con ạ.”
Tôi gãi đầu, cố gắng tiêu hóa mớ triết lý của ông.
“Vậy con đang là màu xanh hả ông? Con bao giờ thì mới thành màu vàng?”
“Con còn xanh lắm, xanh mướt như mạ non ấy. Cứ từ từ mà lớn, đừng vội vàng hóa vàng làm gì. Lúa vàng là lúa sắp bị gặt đấy.”
Câu nói của ông làm tôi rùng mình. Tôi không muốn bị gặt. Tôi muốn mãi là màu xanh, muốn mãi được chui vào gầm giường để chơi với con lính nhựa. Nhưng thế giới này có vẻ không cho phép ai dừng lại. Ngay cả cái xóm nhỏ này cũng đang thay đổi. Những ngôi nhà mái lá đang dần được thay bằng mái ngói đỏ tươi, và thỉnh thoảng, tiếng động cơ máy cày vang lên phá tan sự tĩnh mịch của làng quê, thay thế cho tiếng trâu thở phì phò trên đồng ruộng.
Bố tôi bước vào sân, vai vác chiếc cuốc còn dính bùn tươi. Gương mặt bố sạm đen vì nắng gió, nhưng đôi mắt thì luôn hiền từ. Bố đặt cuốc xuống, vục mặt vào gầu nước mát lạnh mẹ vừa múc lên.
“Mùa này lúa tốt quá bố ạ, hy vọng không có bão đổ về.”
Bố nói với ông nội, giọng đầy lo lắng. Tôi nhìn bố, rồi nhìn cánh đồng. Đối với bố, lúa là cơm áo, là tiền đóng học phí cho tôi, là những chiếc áo mới ngày Tết. Còn đối với tôi, lúa là một thế giới thần thoại. Trong những bụi lúa ấy, chắc chắn có những gia đình chuột đồng đang tổ chức đám cưới, có những con cào cào đang tập võ, và có cả những linh hồn của đất đang canh giữ cho mùa màng.
“Người lớn toàn lo những chuyện đâu đâu thôi bố nhỉ?”
Tôi buột miệng nói khi bố vừa lau mặt xong. Bố nhìn tôi, ngạc nhiên.
“Chuyện đâu đâu là chuyện gì?”
“Thì chuyện bão bùng, chuyện giá cả ấy. Sao bố không nhìn xem cánh đồng đẹp thế nào? Con thấy nó giống như một cái ao khổng lồ mà chúng ta có thể nhảy xuống bơi ấy.”
Bố bật cười, tiếng cười sảng khoái vang vọng cả góc sân.
“Con trai ạ, khi nào con phải lo cho cái bụng của cả nhà, con sẽ thấy cơn bão nó đáng sợ hơn vẻ đẹp của cánh đồng nhiều. Nhưng thôi, con cứ nhìn nó như cái ao đi, cũng tốt.”
Bữa cơm chiều hôm ấy diễn ra trong không khí ấm cúng. Mâm cơm chỉ có cá kho tộ, rau muống luộc và bát nước mắm chanh ớt đơn giản. Nhưng đối với tôi, đó là bữa tiệc hoàng gia. Hạt gạo trắng ngần, dẻo thơm mùi nắng mới. Tôi nhai thật chậm, cố cảm nhận cái "màu vàng" mà ông nội nói.
“Mẹ ơi, có phải hạt gạo này lúc trước nó cũng màu xanh không?”
Mẹ gắp cho tôi một miếng cá, cười bảo:
“Đúng rồi, nó từng xanh, rồi vàng, rồi qua tay người thợ xay, thợ giã mới trắng thế này cho con ăn đấy. Nên đừng có mà bỏ mứa, tội chết.”
Tôi nhìn hạt gạo trên đầu đũa, thầm xin lỗi nó vì những lần tôi lén đổ cơm đi để chạy ra sân chơi. Hóa ra, đằng sau một hạt gạo nhỏ xíu là cả một hành trình gian nan của màu sắc và sự biến đổi.
Sau bữa cơm, tôi lại lẻn ra hiên nhà ngồi nhìn trời. Đêm ở vùng quê những năm ấy tối đen như mực, nhưng lại lấp lánh bởi hàng triệu ngôi sao. Không có ánh điện thành phố làm nhòe đi vẻ đẹp của vũ trụ. Tôi nằm ngửa ra sàn xi măng còn hơi ấm, cảm giác như mình đang lơ lửng giữa không trung.
Cái Mơ, con bé hàng xóm nhà bác thợ rèn, rón rén đi sang. Nó cầm theo một cái lọ thủy tinh nhỏ bên trong có mấy con đom đóm lập lòe.
“Tí ơi, ngủ chưa?”
“Chưa, đang ngắm sao. Mày bắt được nhiều đom đóm thế?”
Cái Mơ ngồi xuống cạnh tôi, đặt cái lọ xuống sàn. Ánh sáng xanh nhạt từ những sinh vật nhỏ bé ấy làm gương mặt nó trở nên lung linh như một nàng tiên trong truyện cổ tích.
“Tao bảo này, tao nghe mẹ tao nói người ta sắp kéo điện về làng mình rồi đấy. Sắp có đèn sáng trưng như trên phố.”
Tôi không thấy vui như tôi tưởng.
“Điện về thì sao? Có đèn thì đom đóm của mày sẽ không còn sáng nữa đâu.”
Cái Mơ im lặng. Nó nhìn vào cái lọ, nơi những con đom đóm đang đập cánh vô vọng vào thành kính.
“Tao cũng không biết nữa. Nhưng mẹ bảo có điện thì tao mới học bài buổi tối được, không phải thắp đèn dầu khét lẹt nữa.”
“Học bài thì có gì hay. Tao chỉ thích chui vào gầm giường thôi. Ở đấy tối om nhưng mà an toàn.”
Cái Mơ cười khúc khích.
“Mày giống như con chuột chũi ấy Tí ạ. Nhưng tao nghe nói, khi người ta có điện, người ta sẽ không còn sợ bóng tối nữa. Mà khi không sợ bóng tối, người ta cũng chẳng cần chui vào gầm giường làm gì.”
Câu nói của Cái Mơ làm tôi suy nghĩ mãi. Liệu sự trưởng thành có nghĩa là chúng ta sẽ mất đi khả năng nhìn thấy những điều kỳ diệu trong bóng tối? Liệu khi ánh điện bừng sáng, những vương quốc dưới gầm giường của tôi có biến mất như những giấc mơ khi tỉnh giấc?
Đêm ấy, tôi nằm mơ thấy cánh đồng lúa của tôi biến thành một đại dương thực sự. Tôi ngồi trên lưng một con trâu khổng lồ bằng vàng, bơi qua những ngọn sóng xanh mướt. Ở dưới đáy đại dương ấy, tôi thấy những cái gầm giường nối tiếp nhau thành những tòa lâu đài rực rỡ. Những người lớn ở đó không còn thở dài, không còn lo bão, họ đều hóa thành trẻ con và đang mải mê chơi đồ hàng bằng những hạt gạo khổng lồ.
Tôi tỉnh dậy khi tiếng gà gáy đầu tiên vang lên từ phía chuồng trại phía sau nhà. Ánh sáng lờ mờ của buổi sớm mai xuyên qua khe cửa, rọi thẳng vào gầm giường. Tôi cúi xuống nhìn. Con lính nhựa vẫn nằm đó, hai hòn bi ve vẫn lấp lánh trong góc tối.
Thế giới vẫn vậy, vẫn bắt đầu từ những điều nhỏ bé và khuất lấp nhất. Tôi thở phào nhẹ nhõm. Ít nhất là trong ngày hôm nay, vương quốc của tôi vẫn còn đó. Tôi bước ra khỏi giường, vươn vai một cái thật dài, cảm nhận hơi lạnh của sương sớm thấm vào da thịt.
Phía ngoài kia, cánh đồng lúa đang bắt đầu một ngày mới. Lúa xanh vẫn xanh, và lúa vàng thì đang âm thầm chuẩn bị cho sự hiện diện của mình. Tôi chạy ra sân, hét thật to vào không trung:
“Chào buổi sáng, bầu trời lúa của tôi!”
Tiếng mẹ tôi từ trong buồng vọng ra, vẫn cái tông giọng quen thuộc ấy:
“Cái thằng này, mới sáng ra đã dở hơi rồi à?”
Tôi cười, một nụ cười trong veo như giọt sương trên lá. Tôi biết rằng, dù mai này thế giới có thay đổi, dù ánh điện có làm mất đi bóng tối của vương quốc gầm giường, thì cái hương vị của cánh đồng, của hạt gạo và của những câu chuyện ông nội kể sẽ mãi là một phần của tâm hồn tôi.
Tôi bắt đầu ngày mới bằng việc đi tìm Cái Mơ để rủ nó ra bờ đê xem những con chuồn chuồn bắt đầu cuộc hành trình xuyên không gian của chúng. Đối với một đứa trẻ tám tuổi, cuộc đời chỉ đơn giản là những chuyến phiêu lưu nối tiếp nhau, từ gầm giường ra đến cánh đồng, và từ cánh đồng vươn tới tận bầu trời.
Cánh đồng lúa ở đây không có biên giới. Nó là điểm bắt đầu và cũng là điểm kết thúc của mọi giấc mơ. Ở đó, lúa xanh hay lúa vàng đều là hiện thân của hạnh phúc, một thứ hạnh phúc giản đơn đến mức người lớn đôi khi vì quá bận rộn mà lỡ tay đánh mất. Nhưng tôi thì không. Tôi sẽ giữ chúng thật kỹ, như giữ hai hòn bi ve trong túi áo, để sau này khi đã già đi như ông nội, tôi vẫn có cái để kể cho những đứa trẻ về một thời đại mà bầu trời của chúng ta thực chất nằm ngay dưới chân mình.
Những bước chân nhỏ bé của tôi dẫm trên con đường mòn đầy cỏ may. Cỏ bám vào gấu quần như muốn níu kéo, như muốn nhắc nhở rằng hãy cứ chạy chậm thôi, vì tuổi thơ là một chuyến tàu chỉ có vé đi chứ không có vé về. Nhưng lúc đó, tôi đâu có biết. Tôi chỉ biết rằng, trước mặt tôi là một đại dương xanh ngắt đang vẫy gọi, và dưới chân tôi là mảnh đất màu mỡ luôn sẵn lòng ôm ấp những giấc mơ ngây ngô nhất của một kiếp người.
Tôi cứ thế chạy, chạy mãi về phía mặt trời đang từ từ nhô lên khỏi rặng tre, nơi những tia nắng đầu tiên đang dát vàng lên những ngọn lúa xanh, hứa hẹn một mùa màng bội thu không chỉ của hạt gạo, mà còn của cả những kỷ niệm ngọt ngào.