Tôi bắt đầu nhận ra thế giới này có gì đó sai sai vào một buổi chiều nắng gắt, khi tôi đang cố gắng dùng một chiếc kính lúp để thiêu cháy một đàn kiến đang hành quân trên bậu cửa sổ. Bố tôi, người vẫn luôn tự hào về bằng kỹ sư và những triết lý nhân sinh to tát, đã cốc vào đầu tôi một cái rõ đau rồi bảo: "Đừng có ác thế Mùi, hãy tôn trọng sự sống của mọi sinh vật".
Tôi xoa cái đầu đau điếng, nhìn theo bóng lưng bố đang đi vào bếp để... đập bẹp một con gián bằng chiếc dép tổ ong cũ kỹ. Đấy, bạn thấy không? Người lớn luôn có một bộ quy tắc logic mà tôi tạm gọi là "Logic Của Những Kẻ Có Quyền". Họ bảo vệ đàn kiến vì chúng "chăm chỉ", nhưng lại tiêu diệt con gián vì nó "hôi hám". Hóa ra, quyền được sống trong thế giới này không phụ thuộc vào việc bạn có sự sống hay không, mà phụ thuộc vào việc bạn có được lòng người lớn hay không.
Tôi ngồi xuống bậc thềm, nhìn những vệt nắng nhảy múa trên đôi bàn chân gầy guộc. Thế giới của người lớn là một mê cung của những điều ngược ngạo. Họ bỏ ra rất nhiều tiền để mua những thứ máy móc giúp họ rảnh rỗi hơn, như máy giặt hay nồi cơm điện, nhưng sau đó họ lại than thở rằng họ không có thời gian để nghỉ ngơi. Họ bắt chúng tôi phải thật thà, nhưng khi cô hàng xóm hỏi mẹ tôi rằng chiếc váy mới của cô ấy có đẹp không, mẹ tôi lại nở một nụ cười rạng rỡ như ánh mặt trời rồi khen nức nở, trong khi vừa lúc nãy mẹ mới thì thầm với bố rằng: "Trông cô ấy chẳng khác gì một cây bắp cải di động".
"Mùi, vào ăn cơm nhanh lên! Đừng có ngồi đó mà mơ mộng hão huyền nữa!"
Tiếng mẹ tôi vang lên từ gian bếp. "Mơ mộng hão huyền" – đó là cách người lớn gọi việc suy nghĩ về những điều quan trọng. Đối với họ, việc ngồi im nhìn một bông hoa nở hay theo dõi hành trình của một giọt sương là lãng phí thời gian. Thời gian hữu ích là phải làm bài tập toán, là phải quét nhà, hoặc ít nhất là phải đi tắm để không trông giống một con khỉ vừa chui ra từ hang đá.
Trong bữa cơm, tôi quyết định thử nghiệm sự "thật thà" mà người lớn vẫn hằng ca ngợi. Tôi nhìn bát canh bí đỏ mà mẹ vừa múc ra, thứ màu vàng sệt mà tôi vốn chẳng ưa gì, rồi dõng dạc nói:
"Mẹ ơi, con thấy canh này trông giống... bãi nôn của con Tí Sún hôm qua lắm."
Cả nhà lặng đi trong ba giây. Bố tôi suýt sặc ngụm nước, còn mẹ thì đặt đôi đũa xuống bàn với một âm thanh khô khốc. Kết quả của sự thật thà là tôi phải nhịn ăn món sườn xào chua ngọt yêu thích và bị phạt đứng vào góc tường để "suy nghĩ về hành vi của mình".
Đấy, bạn thấy chưa? Người lớn bảo chúng ta phải nói thật, nhưng chỉ là những sự thật nào "vừa tai" họ thôi. Sự thật mà gây mất ngon hay làm họ tự ái thì được liệt vào danh sách tội lỗi cần phải sám hối.
Đứng ở góc tường, tôi có một khoảng không gian riêng tư tuyệt vời để quan sát. Góc tường có một mạng nhện bé xíu. Con nhện đang kiên nhẫn dệt nên những sợi tơ mỏng manh. Tôi tự hỏi, liệu con nhện có bao giờ phải đi học không? Liệu nó có bị mẹ nó phạt vì tội dệt tơ không đúng quy trình? Có lẽ là không. Thế giới động vật thật hạnh phúc, chúng chỉ việc sống, săn mồi và chết đi mà không cần phải đối phó với những bảng điểm hay những kỳ vọng to lớn của "nhện bố" và "nhện mẹ".
Thằng Hải "Còi" thò đầu qua hàng rào râm bụt, nó thấy tôi đang đứng góc tường thì nhe răng cười, lộ ra hai chiếc răng sún duyên dáng:
"Lại bị phạt hả Mùi? Lần này là vì cái gì?"
"Vì sự thật thà, Hải ạ. Tao nhận ra thật thà là một loại xa xỉ phẩm mà trẻ con như tụi mình chưa đủ điều kiện để dùng."
Hải "Còi" gật gù như một triết gia thực thụ:
"Mày lại nói chữ rồi. Tao thì vừa bị mẹ tẩn cho một trận vì tội dám đổi chiếc bút máy mới lấy mười viên bi ve của thằng Tí. Mẹ tao bảo viên bi là thứ vô giá trị, còn bút máy là tương lai. Nhưng tao thấy tương lai của tao nằm ở đống bi đó, chứ cái bút máy chỉ mang lại cho tao những vết mực đen ngòm trên ngón tay và những bài chính tả chán ngắt."
Chúng tôi nhìn nhau, một đứa đứng góc tường, một đứa nép sau hàng rào, cùng chia sẻ một nỗi niềm chung về sự bất công của thế giới. Người lớn định nghĩa giá trị bằng tiền bạc, còn chúng tôi định nghĩa giá trị bằng niềm vui. Một viên bi ve có vân màu hổ phách bên trong có thể chứa đựng cả một dải ngân hà, trong khi một chiếc bút máy đắt tiền chỉ là một công cụ để tra tấn đôi bàn tay nhỏ bé.
"Này Mùi, tối nay tao định tổ chức một cuộc họp ở gốc đa. Mày có đi được không?"
"Để xem mẹ tao có 'ân xá' không đã. Nhưng tao nghĩ là được thôi, mẹ tao hay quên lắm, chỉ cần tao giả vờ ngoan ngoãn đi tắm là mẹ sẽ xóa tội ngay."
Người lớn có một đặc điểm rất hay: họ dễ bị đánh lừa bởi những biểu hiện bề ngoài. Bạn chỉ cần tỏ ra bận rộn hoặc tỏ ra hối lỗi, họ sẽ tin rằng bạn đã thực sự thay đổi. Họ không biết rằng, đằng sau gương mặt cúi gầm hối lỗi của tôi ở góc tường này, là một kế hoạch vĩ đại về việc lật đổ những quy tắc phi lý và xây dựng một vương quốc nơi trẻ con được quyền nói thật mà không bị nhịn ăn sườn xào.
Chiều tàn, nắng dịu đi và bóng tối bắt đầu bò ra từ những bụi cây. Tôi vẫn đứng đó, nhưng tâm hồn tôi đã bay xa khỏi bức tường vôi lở loét. Tôi đang bay trên những cánh đồng của trí tưởng tượng, nơi mọi thứ đều vận hành theo đúng cách của nó: người lớn sẽ đi học, còn trẻ con sẽ đi làm – cụ thể là làm những công việc quan trọng như đếm sao, đặt tên cho những đám mây và nghiên cứu về ngôn ngữ của loài kiến.
Thế giới này vốn dĩ bị ngược, và tôi, Cu Mùi, quyết định sẽ là người sống "ngược" lại với cái thế giới ngược ngạo đó.