Sau trận lụt, mặt đất không còn là một bãi bùn nhão nhoét mà bắt đầu se lại, cứng cáp và mịn màng như một lớp da mới được thay. Đây chính là thời điểm "vàng" để vương quốc của những viên bi ve chính thức mở cửa trở lại. Nếu người lớn coi vàng bạc, thóc gạo là thước đo của sự giàu có, thì trong thế giới bốn mươi phân của chúng tôi, quyền lực và sự kính trọng được đo bằng số lượng bi đựng trong những chiếc túi vải may bằng vải vụn, kêu lanh lảnh mỗi khi chúng tôi chạy nhảy trên những con đường mòn.
Dưới gốc cây đa già đầu làng, nơi rễ phụ đâm sâu xuống đất tạo thành những hốc nhỏ tự nhiên, một "thị trường chứng khoán" sôi động đang diễn ra. Gốc đa này không chỉ là nơi che nắng che mưa, nó còn là nhân chứng cho những cuộc thương lượng căng thẳng, những giọt nước mắt thất bại và những tiếng hò reo chiến thắng của lũ trẻ xóm tôi.
"Này Bi, mày có con 'Mắt Mèo' không? Tao đổi bằng ba con 'Bi Sữa' và một mảnh gương vỡ này."
Tí Sún xòe bàn tay ra, khoe những báu vật của nó. "Mắt Mèo" là loại bi ve quý hiếm nhất, bên trong khối thủy tinh trong suốt là những dải màu xoắn xuýt vào nhau như nhãn cầu của một con thú dữ, lấp lánh và đầy ma thuật. Còn "Bi Sữa" thì đục ngầu, rẻ tiền hơn nhưng lại có độ nặng lý tưởng để tấn công.
Tôi lắc đầu, tay nắm chặt chiếc túi vải buộc dây thun ở hông:
"Không đổi đâu. Con 'Mắt Mèo' này là quân chủ lực của tao. Nó đã giúp tao thắng mười trận liên tiếp từ đầu tuần rồi đấy. Với lại, mảnh gương của mày sứt mẻ hết cả, soi chẳng thấy gì."
Tí Sún tặc lưỡi, vẻ mặt đầy tiếc nuối. Nó ngồi bệt xuống rễ đa, bắt đầu dùng một cành cây nhỏ vẽ một vòng tròn trên mặt đất. Đây là nghi thức bắt đầu cho một trận đấu "bi lỗ". Luật chơi đơn giản nhưng đòi hỏi một đôi tay khéo léo và một bộ óc tính toán quỹ đạo không thua gì các kỹ sư tên lửa mà tôi thấy trên tivi đen trắng.
"Thằng Còi đâu? Mau ra đây làm trọng tài, không tí nữa thằng Bi lại bảo tao ăn gian." Tí Sún hét gọi.
Thằng Còi lững thững đi tới, trên môi nó vẫn còn dính vài hạt muối vừng từ bữa cơm trưa. Nó ngồi xổm xuống, đôi mắt chăm chú nhìn vào vòng tròn.
"Trận này cược gì? Một quân ăn một quân hay là 'ăn tất'?" Thằng Còi hỏi bằng giọng nghiêm trọng như một quan tòa.
"Ăn tất!" Tôi và Tí Sún đồng thanh.
Trận đấu bắt đầu. Tôi nheo mắt, một gối quỳ xuống đất, một chân duỗi thẳng để tạo thế đứng vững chắc. Viên bi nằm gọn giữa kẽ ngón tay cái và ngón tay trỏ. Trong khoảnh khắc đó, cả thế giới quanh tôi bỗng chốc thu nhỏ lại chỉ bằng kích thước của cái lỗ nhỏ trên mặt đất. Tôi không còn nghe thấy tiếng lá tre xào xạc, không thấy mùi khói bếp nồng nàn, chỉ thấy mục tiêu đang nằm im lìm chờ đợi.
"Cạch!"
Viên bi của tôi va vào viên của Tí Sún một tiếng khô khốc. Nó bắn văng ra khỏi vòng tròn, lăn lông lốc qua những rễ cây rồi dừng lại bên một vũng nước nhỏ.
"Thắng rồi!" Tôi nhảy cẫng lên, nắm đấm giơ cao giữa không trung.
Tí Sún lầm bầm chửi thề một câu gì đó mà nó học lỏm được từ mấy anh lớn ngoài bến sông, rồi luyến tiếc móc túi giao ra "chiến lợi phẩm". Nhìn những viên bi chuyển từ tay này sang tay khác, tôi bỗng nhận ra một điều: bi ve thực chất là một loại ngôn ngữ. Nó nói lên sự dũng cảm, sự liều lĩnh và cả sự xảo quyệt của mỗi đứa trẻ.
"Bi này, mày có thấy bi ve giống như những giọt nước bị đóng băng không?" Tí Sún bỗng nhiên hỏi khi hai đứa đang ngồi nghỉ mệt dưới bóng râm.
"Giống chỗ nào? Nước thì tan ra, còn bi thì cứng ngắc."
"Thì mày nhìn vào bên trong nó mà xem. Những cái vệt màu xanh, đỏ, vàng ấy chẳng phải là những dòng nước đang chảy dở thì bị ông trời phù phép cho đứng im à? Tao nghĩ mỗi viên bi chứa đựng một mảnh linh hồn của những trận mưa rào."
Lời của Tí Sún làm tôi khựng lại. Tôi đưa viên bi lên trước ánh nắng mặt trời. Những tia sáng xuyên qua khối thủy tinh, tán sắc thành những dải màu lung linh hiện lên trên lòng bàn tay tôi. Hóa ra, báu vật của chúng tôi không chỉ là đồ chơi. Chúng là những tác phẩm nghệ thuật của tự nhiên, là những "mảnh linh hồn" mà chúng tôi nâng niu như những báu vật quốc gia.
Sự đổi chác dưới gốc đa không chỉ dừng lại ở bi ve. Đó là một hệ thống kinh tế phức tạp. Một chiếc lá bàng chín đỏ có thể đổi lấy một chiếc cối xay gió bằng giấy. Một con ve sầu vừa lột xác, còn xanh mướt và mềm mại, có thể đổi lấy cả một nắm kẹo lạc. Chúng tôi học được cách định giá mọi thứ dựa trên độ hiếm và cảm xúc mà chúng mang lại.
Người lớn đứng từ xa nhìn vào, thường chỉ thấy một lũ trẻ con nghịch đất bẩn thỉu. Họ không hiểu rằng dưới gốc đa ấy, chúng tôi đang tập làm người lớn theo cách của riêng mình. Chúng tôi học được rằng để có được thứ mình muốn, đôi khi phải chấp nhận mất đi thứ mình yêu quý. Chúng tôi học được sự sòng phẳng, lòng tự trọng và cả cách chấp nhận thất bại mà không cần đến chén rượu để khóc.
"Tại sao các bác lại thích vàng hơn bi ve hả Bi?" Thằng Còi bỗng nhiên lên tiếng, tay nó đang nghịch một viên bi sứt mẻ.
"Vì vàng có thể mua được gạo, mua được tivi, mua được xe đạp." Tôi trả lời theo logic thông thường của người lớn.
"Nhưng vàng đâu có nhìn xuyên qua được như bi. Vàng cũng chẳng có màu mắt mèo lấp lánh. Tao thấy người lớn thật đáng thương, họ cứ mải mê tích trữ những thứ kim loại nặng nề và xám xịt, trong khi những báu vật thực sự thì họ lại dẫm lên hằng ngày dưới gốc đa này."
Câu nói của thằng Còi làm tôi lặng người. Đúng là người lớn đã đánh mất khả năng nhìn thấy phép màu trong những thứ nhỏ bé. Họ nhìn gốc đa chỉ thấy củi đốt, nhìn bi ve chỉ thấy thủy tinh vụn. Họ đã bị những con số và những lo toan che mờ đôi mắt. Còn chúng tôi, những kẻ không có một xu dính túi, lại sở hữu cả một kho tàng lấp lánh màu sắc và đầy ắp những câu chuyện phi thường.
"Này, nếu sau này lớn lên tụi mình vẫn chơi bi thì sao?" Tí Sún mơ mộng. "Tao sẽ là một ông lão râu dài, ngồi dưới gốc đa này và thách đấu với tất cả lũ trẻ trong làng. Tao sẽ thắng hết bi của tụi nó!"
"Lúc đó mày sẽ bị bọn trẻ gọi là 'lão gàn' đấy." Tôi cười. "Nhưng tao thích ý tưởng đó. Có khi lúc ấy bi ve sẽ trở thành loại tiền tệ quý nhất thế giới, vì người ta chợt nhận ra rằng sự trong trẻo là thứ khó tìm nhất."
Buổi chiều dần tàn, nắng vàng rực rỡ xiên qua những kẽ lá đa, tạo thành những luồng sáng thẳng tắp như những bậc thang dẫn lên trời. Chúng tôi thu dọn "chiến trường", cho những viên bi vào túi. Tiếng lạch cạch của chúng va vào nhau nghe như tiếng thì thầm của những bí mật mà chỉ chúng tôi mới hiểu.
Người lớn bắt đầu gọi đi ăn cơm. Tiếng gọi vang lên từ đầu xóm đến cuối xóm, phá tan sự yên bình của "sàn giao dịch" dưới gốc đa. Chúng tôi chia tay nhau, mỗi đứa mang theo một tâm trạng khác nhau: tôi hân hoan với những quân bài mới thắng được, Tí Sún hậm hực lên kế hoạch gỡ gạc cho ngày mai, còn thằng Còi thì vẫn mải mê nhìn theo một con chuồn chuồn đang bay ngang qua.
Khi tôi đi ngang qua hiên nhà bác Ba, tôi thấy bác đang ngồi mài lại cái lưỡi cuốc bị mẻ. Bác nhìn chiếc túi bi bên hông tôi, khẽ mỉm cười:
"Lại thắng của thằng Tí Sún rồi phải không? Khéo không mai nó lại sang nhà tao mượn cuốc đi đào bi đấy."
"Bác ơi, bác có bao giờ thấy bi ve đẹp hơn vàng không?" Tôi bất chợt hỏi.
Bác Ba dừng tay mài, nhìn tôi bằng ánh mắt lạ lùng, rồi bác nhìn xuống viên đá mài đen xỉn. "Ngày xưa, bằng tuổi con, bác cũng từng nghĩ thế. Nhưng rồi cuộc đời này nó bào mòn cái mắt nhìn của mình đi, Bi ạ. Bây giờ bác nhìn cái gì cũng ra tiền, ra gạo. Đó là cái giá của việc làm người lớn. Con hãy cứ giữ lấy mấy viên bi đó thật kỹ, vì đó là những giọt sương không bao giờ tan của tuổi thơ đấy."
Lời bác Ba làm tôi thấy bùi ngùi. Tôi đưa tay vào túi, chạm vào viên "Mắt Mèo" mát lạnh. Tôi thầm hứa với chính mình rằng sẽ không bao giờ để cuộc đời "bào mòn" đi cái khả năng nhìn thấy vẻ đẹp của thủy tinh. Tôi sẽ giấu một vài viên bi thật kỹ dưới gầm giường, để sau này khi trở thành một người lớn mệt mỏi, tôi có thể lôi chúng ra và tìm lại cái ánh sáng lấp lánh của buổi chiều dưới gốc đa hôm nay.
Tối hôm đó, tôi đổ tất cả bi ra giường. Dưới ánh đèn dầu tù mù, chúng không còn lấp lánh như dưới nắng, nhưng chúng mang một vẻ đẹp huyền bí khác. Tôi xếp chúng thành hình những chòm sao mà tôi thấy trên bầu trời. Viên "Mắt Mèo" nằm ở trung tâm, đóng vai trò là ngôi sao Bắc Đẩu dẫn lối cho tâm hồn tôi.
Mẹ bước vào, thấy tôi mải mê với đống bi, mẹ không mắng như mọi khi mà chỉ khẽ thở dài, rồi ngồi xuống cạnh tôi:
"Bi này, sau này con lớn lên, con có muốn đi xa không? Đi đến những nơi có nhà cao tầng, có đèn điện sáng choang như trên tivi ấy?"
"Con không biết mẹ ạ. Nhưng nếu ở đó không có gốc đa và không ai chơi bi ve thì con không đi đâu."
Mẹ cười, ánh mắt mẹ xa xăm: "Nơi đó người ta không chơi bi đâu con. Người ta chơi những thứ khác lớn lao hơn, nhưng cũng đau lòng hơn nhiều. Mẹ chỉ mong con mãi giữ được cái tâm hồn trong như viên bi này, dù con có ở đâu đi chăng nữa."
Tôi ôm lấy mẹ, mùi mồ hôi và mùi nắng vẫn còn vương trên áo mẹ thật ấm áp. Tôi hiểu rằng mẹ cũng từng là một đứa trẻ, cũng từng có những viên bi của riêng mình, nhưng rồi cuộc sống đã cuốn mẹ đi, bắt mẹ phải đổi những viên bi ve lấy những hạt gạo trắng. Sự hy sinh đó thật vĩ đại, và tôi bỗng thấy yêu những viên bi của mình hơn bao giờ hết, vì chúng là đại diện cho một khoảng thời gian tự do hiếm hoi trước khi gánh nặng cuộc đời ập đến.
Gió đêm thổi qua khe cửa, mang theo mùi của rơm khô và tiếng xào xạc của cây lá. Tôi thu dọn đống bi vào túi, đặt nó dưới gối đầu. Trong giấc mơ, tôi thấy mình đang đứng trên một cánh đồng bi ve mênh mông. Mỗi bước chân tôi đi đều tạo ra những âm thanh lanh lảnh như tiếng nhạc. Và ở đó, tất cả người lớn đều có một túi bi bên hông, họ không cãi nhau về đất đai hay tiền bạc, họ chỉ cùng nhau quỳ xuống đất, nheo mắt nhắm bắn vào những cái lỗ dẫn đến thiên đường.
Bí mật của những viên bi ve thực chất chẳng có gì to tát. Nó chỉ là khả năng biến những thứ tầm thường thành vô giá bằng tình yêu và trí tưởng tượng. Dưới gốc đa già, chúng tôi đã xây dựng nên một thế giới hoàn mỹ, nơi công lý được thực thi bằng những cú bắn chính xác và hạnh phúc có thể mua được bằng một mảnh gương vỡ.
Sáng hôm sau, tôi thức dậy sớm, hăng hái mang túi bi ra sân. Nắng sớm bắt đầu sưởi ấm mặt đất, làm những hạt sương đêm còn đọng trên cỏ lấp lánh như những viên bi của ông trời. Tôi chạy thật nhanh ra gốc đa, nơi Tí Sún và thằng Còi chắc hẳn đã đợi sẵn. Cuộc đời vẫn tiếp diễn, những ván bi mới lại bắt đầu, và chúng tôi lại tiếp tục là những tỉ phú giàu có nhất hành tinh trong vương quốc tuổi thơ của mình.
Mùi đất sau mưa lại bốc lên, nồng nàn và thân thuộc. Tôi hít một hơi thật sâu, cảm thấy mình tràn đầy sức mạnh. Với túi bi ve này, tôi có thể chinh phục cả thế giới, hoặc ít nhất là chinh phục được cái vòng tròn đất dưới gốc đa già kia. Và đó, đối với một đứa trẻ tám tuổi, đã là tất cả những gì cần thiết để thấy cuộc đời này thật đáng sống.