2,245 từ
Thế giới của tôi bắt đầu từ cái cổng gỗ mục nát có những con mối ăn mòn thành những hình thù giống như bản đồ kho báu. Nó không rộng lớn như những gì người ta nói trên cái đài radio cũ kỹ của ông nội, mà nó vừa vặn như một cái rổ mây mẹ vẫn dùng để đãi gạo. Trong cái rổ đó, có cánh đồng lúa xanh rì rì, có con sông lười biếng chảy qua sau nhà, và có cả những triết lý to lớn mà một đứa trẻ tám tuổi như tôi đã đúc kết được sau nhiều lần bị đòn roi.
Người lớn là một loài sinh vật rất kỳ lạ. Họ có thể ngồi cả buổi chiều để bàn về giá lúa, về việc năm nay mưa nhiều hay nắng ít, nhưng lại chẳng bao giờ để ý đến việc một vương quốc kiến vừa bị một cơn lũ (do tôi dội nước) quét sạch dưới gốc cây khế. Họ lo lắng về những thứ ở đâu đâu, trong khi những vấn đề thực sự quan trọng như việc làm sao để tách được hạt ngô ra khỏi lõi mà không làm gãy móng tay thì họ lại chẳng bao giờ dạy.
Sáng hôm đó, trời mưa. Một cơn mưa rào mùa hạ đến nhanh như cách mẹ tôi đổi giọng từ hiền từ sang sư tử hà đông khi thấy tôi chưa quét sân. Những hạt mưa to bằng hạt đậu nành nhảy múa trên mái ngói, tạo ra một bản nhạc hỗn loạn mà tôi tin rằng không một nhạc trưởng tài ba nào trên thế giới có thể chỉ huy nổi.
"Tí! Đã bảo là đừng có ra hiên đứng hứng nước mưa cơ mà! Viêm phổi bây giờ!"
Tiếng của mẹ vang lên từ dưới bếp, xen lẫn tiếng xèo xèo của mỡ hành. Tôi rụt tay lại, nhìn những giọt nước đọng trong lòng bàn tay. Mưa có vị gì nhỉ? Tôi đã thử nếm nó. Nó nhạt, nhưng thanh khiết, khác hẳn với nước giếng có mùi vôi trường học. Nhưng điều tuyệt vời nhất của cơn mưa không phải là nước, mà là những gì nó để lại sau khi tạnh.
Khi những tia nắng đầu tiên xuyên qua kẽ lá, biến những giọt nước còn sót lại thành những viên kim cương lấp lánh (dù tôi chưa thấy kim cương bao giờ, nhưng tôi đoán chúng cũng chỉ đẹp đến thế là cùng), thì mùi hương đó xuất hiện.
Mùi đất.
Đó là một thứ mùi hăng nồng, đặc quánh, len lỏi vào từng lỗ chân lông. Nó là sự hòa quyện giữa vị mặn của mồ hôi ông nội thấm xuống đất bao năm, vị ngọt của những bông lúa đang kỳ ngậm sữa, và cả cái mùi ngai ngái của cỏ dại bị giẫm nát. Tôi hít một hơi thật sâu, cảm giác như mình vừa nuốt cả linh hồn của mảnh đất này vào bụng.
"Này, mày đang làm gì mà đứng thẫn thờ như thằng mất hồn thế?"
Một giọng nói lanh lảnh vang lên. Đó là con Mận. Nó đứng bên kia bờ rào dâm bụt, tay cầm một chiếc lá sen to tướng đội lên đầu như một vị tướng quân vừa thắng trận. Con Mận không bao giờ đi đứng bình thường, nó luôn xuất hiện như một bóng ma hoặc một vị thần, tùy thuộc vào việc nó có đang cầm theo miếng quà vặt nào không.
"Tao đang ngửi mùi đất. Mày có thấy nó thơm không?"
Con Mận bĩu môi, cái mũi nhỏ xíu của nó chun lại:
"Hâm! Đất bẩn chết đi được. Mẹ tao bảo chạm vào đất là giun chui vào bụng đấy. Mà này, tao vừa tìm thấy một chỗ có rất nhiều dế mèn sau cơn mưa. Mày có đi không?"
Chỉ cần nghe đến hai chữ "dế mèn", mọi triết lý về mùi hương trong đầu tôi bay sạch sành sanh. Tôi nhìn xuống bộ quần áo mới mà mẹ vừa bắt mặc vào để chuẩn bị đi sang nhà bác họ. Nó phẳng phiu và sạch sẽ một cách đáng ghét. Nếu tôi đi bắt dế, bộ đồ này sẽ biến thành một bảng màu nâu xám chỉ trong vòng năm phút. Nhưng giữa một bộ đồ sạch và một con dế mèn đại chiến, sự lựa chọn của tôi luôn nghiêng về phía những đôi chân đầy gai nhọn của lũ côn trùng.
"Đi chứ! Nhưng chờ tao một tí, tao phải trốn mẹ đã."
Tôi lẻn qua phía sau nhà, nơi có giàn mướp đang nở hoa vàng rực. Lũ ong bướm bắt đầu đi làm việc sau cơn mưa, chúng bận rộn đến mức chẳng buồn để ý đến một thằng nhóc đang bò lom khom dưới đất. Tôi leo qua bức tường đá cũ kỹ, nơi những mảng rêu xanh mướt đang mời gọi bàn chân trần của mình.
Chúng tôi chạy ra cánh đồng. Sau cơn mưa, cánh đồng giống như một bức tranh vừa được ai đó đổ thêm màu xanh vào. Màu xanh của lúa, màu nâu của bùn đất, và màu vàng của nắng. Những bờ ruộng trơn trượt như thách thức những đôi chân nhỏ bé.
"Nhìn kìa Tí! Cái hang kia to chưa!"
Mận chỉ vào một cái lỗ nhỏ nằm khuất dưới bụi cỏ gấu. Nó ngồi thụp xuống, chẳng nề hà gì bộ váy hoa nhí vốn cũng đã lấm lem bùn đất. Chúng tôi cùng nhau thực hiện một nghi lễ quan trọng: đổ nước vào hang dế.
Trong thế giới trẻ con, chúng tôi là những vị thần có quyền năng tối thượng đối với lũ dế. Chúng tôi có thể tạo ra những trận đại hồng thủy, hoặc ban tặng cho chúng sự tự do (sau khi đã bắt chúng chọi nhau chán chê). Nhưng hôm nay, có vẻ như "vị thần" này hơi thiếu kiên nhẫn.
"Sao nó chưa chui ra nhỉ? Hay là nó chết đuối rồi?"
Con Mận lo lắng hỏi. Tôi lắc đầu, tỏ vẻ thông thái:
"Không đâu, lũ dế này khôn lắm. Chắc nó đang bận mặc áo mưa thôi."
Mận bật cười, tiếng cười của nó trong veo, lẩn khuất vào trong gió. Lúc đó, tôi chợt nghĩ, tại sao người lớn không bao giờ đi bắt dế nhỉ? Nếu bố tôi thay vì ngồi nhăn trán bên đống sổ sách mà ra đây ngồi cùng tôi, có lẽ bố sẽ thấy cuộc đời này đơn giản hơn nhiều. Người lớn cứ mải mê xây những ngôi nhà thật cao, nhưng họ lại quên mất rằng dưới chân mình có cả một thế giới kỳ thú.
Đang mải mê suy nghĩ, một bóng đen to lớn bao trùm lấy hai đứa. Tôi lạnh sống lưng. Không cần quay lại, tôi cũng biết đó là ai. Mùi thuốc lào quen thuộc của ông nội không lẫn vào đâu được.
"Hai đứa bay lại trốn đi nghịch bùn đấy hả?"
Giọng ông trầm ấm, không có vẻ gì là giận dữ nhưng cũng đủ khiến chúng tôi đứng hình. Chúng tôi quay lại, thấy ông đang chống gậy, môi ngậm điếu cày, mắt nheo nheo nhìn hai đứa nhỏ lấm lem như hai con chuột cống.
"Ông ơi, tụi cháu đang... cứu dế."
Mận nhanh nhảu đáp, môi nó vẫn còn dính một chút bùn. Ông nội bật cười, những nếp nhăn trên mặt ông giãn ra như những đường cày trên cánh đồng. Ông ngồi xuống một tảng đá gần đó, ra hiệu cho chúng tôi lại gần.
"Đất này không chỉ để bắt dế đâu hai đứa ạ. Đất là thịt, nước là máu. Sau cơn mưa, đất đang thở đấy."
Tôi tròn mắt nhìn ông:
"Đất biết thở hả ông?"
Ông nội gật đầu, chỉ tay về phía cánh đồng xa tít tắp, nơi những ngọn lúa đang rập rờn:
"Ừ, đất thở ra mùi hương mà các cháu vừa ngửi thấy đấy. Người ta gọi đó là hơi thở của sự sống. Khi nào các cháu lớn lên, đi xa khỏi cái rổ mây này, các cháu sẽ thấy thèm cái mùi bẩn bẩn này hơn bất cứ thứ nước hoa đắt tiền nào."
Lúc đó, tôi chẳng hiểu ông nói gì. Tôi chỉ nghĩ ông lại bắt đầu những bài diễn văn dài dằng dặc của người già. Tôi chỉ quan tâm đến việc con dế trong hang đã chịu chui ra chưa. Nhưng kỳ lạ thay, nhiều năm sau này, khi tôi đứng giữa những tòa nhà cao tầng đầy mùi khói bụi và hóa chất, hơi thở của đất sau mưa ngày hôm đó lại hiện về, rõ rệt đến mức tôi có thể cảm nhận được vị ngọt trên đầu lưỡi.
Chiều hôm đó, tôi bị mẹ phạt đứng vào góc tường vì bộ quần áo "tan nát". Đứng trong bóng tối của ngôi nhà gỗ, tôi nhìn ra sân, nơi nắng đang nhạt dần trên những tán cây. Tôi không thấy buồn, vì trong túi áo của tôi vẫn còn tiếng gáy của một chú dế mèn dũng cảm mà tôi đã bí mật mang về.
Tôi nhận ra rằng, thế giới của người lớn và trẻ con thực chất là hai hành tinh song song. Người lớn sống bằng những lo toan, bằng những con số và những khái niệm trừu tượng như "tương lai" hay "trách nhiệm". Còn chúng tôi, chúng tôi sống bằng mùi đất, bằng tiếng dế và bằng những vương quốc dưới gốc cây.
Thế giới này hình cái rổ, và trong cái rổ đó, tôi là một vị vua không ngai, cai trị những giấc mơ thơm nồng mùi lúa chín.
Những ngày cuối thế kỷ ấy, mọi thứ trôi qua thật chậm. Chậm đến mức tôi cứ ngỡ rằng mình sẽ mãi mãi là thằng Tí tám tuổi, mãi mãi được chạy trên những bờ ruộng trơn trượt và mãi mãi có con Mận đứng bên kia hàng rào dâm bụt gọi đi bắt dế. Chúng tôi không hề biết rằng, phía sau lũy tre làng, thời gian đang âm thầm mài sắc những lưỡi kéo của nó, chuẩn bị cắt đứt sợi dây kết nối chúng tôi với thiên đường đất ẩm này.
Mùi đất và hương lúa, hai thứ đó gắn liền với nhau như tay với chân. Đất nuôi dưỡng lúa, lúa lại làm cho đất trở nên cao quý. Con người cũng vậy, chúng ta sinh ra từ đất, lớn lên nhờ hạt lúa, rồi cuối cùng cũng trở về với đất. Nhưng đó là chuyện của mấy chục năm sau nữa, còn bây giờ, tôi chỉ cần biết rằng tối nay nhà mình có món cá kho gừng thơm phức và con dế của tôi sẽ thắng trong trận đấu ngày mai.
Tôi khép mắt lại, tưởng tượng mình đang bay trên cánh đồng, giữa những làn hương lúa dìu dịu. Cảm giác đó thật yên bình, giống như cái cách mẹ xoa đầu tôi mỗi khi tôi giả vờ ngủ để không phải học bài.
Cuộc sống đời thường là gì nếu không phải là những mảnh ghép vụn vặt như thế này? Một cơn mưa rào, một hang dế, một mùi đất nồng, và một lời răn dạy của người già. Những thứ đơn giản ấy tạo nên một nền móng vững chắc hơn bất cứ khối bê tông nào.
Sau này, có người hỏi tôi: "Tuổi thơ của anh có gì?".
Tôi sẽ không kể về những đồ chơi điện tử hay những chuyến du lịch sang trọng. Tôi sẽ chỉ bảo họ hãy nhắm mắt lại, hít một hơi thật sâu và tưởng tượng về một buổi trưa sau mưa, khi mặt đất bắt đầu tỏa hương. Ở đó, có một thằng bé đang bò lom khom, tay cầm một hũ nước, mắt sáng rực niềm vui vì sắp khám phá ra một bí mật vĩ đại của vũ trụ.
Đó chính là thế giới của tôi. Một thế giới hình cái rổ, tràn ngập mùi đất và hương lúa, nơi mà mỗi hạt cát cũng chứa đựng một câu chuyện thần kỳ.
Trời tối hẳn. Tiếng ếch nhái bắt đầu bản đồng ca đêm. Tôi chui vào chăn, nghe tiếng mẹ dọn dẹp bát đĩa lạch cạch dưới bếp, tiếng ông nội rít điếu cày đều đặn. Cuộc sống cứ thế trôi đi, dịu dàng và bền bỉ như dòng sông sau nhà. Tôi chìm vào giấc ngủ, mang theo cả cánh đồng lúa chín vào trong những giấc mơ xanh thẳm.
Trong giấc mơ đó, tôi thấy mình lớn lên, đôi chân dài ra, có thể bước qua những bờ ruộng chỉ trong một nhịp. Nhưng dù có đi xa đến đâu, đôi bàn chân tôi vẫn dính đầy bùn đất, và hương lúa ấy vẫn cứ bám lấy vạt áo, nhắc nhở tôi về nơi mình đã bắt đầu.
Cái rổ mây của tôi vẫn còn đó, che chở cho những ký ức không bao giờ cũ. Và ngày mai, mặt trời lại lên, mùi đất lại dậy, và tôi lại tiếp tục cuộc hành trình khám phá vương quốc nhỏ bé nhưng vĩ đại của mình. Những năm tháng cuối thế kỷ 20, với những đứa trẻ như tôi, đơn giản chỉ là một chuỗi những ngày dài bất tận của niềm vui và sự tò mò.
Chúng tôi chẳng cần vé đi tuổi thơ, vì chúng tôi đang sống trong chính nó, giữa hơi thở nồng nàn của đất mẹ và tiếng thì thầm của những bông lúa ngoài kia.