Buổi sáng hôm đó, tôi thức dậy và phát hiện ra mặt trời đã xin nghỉ phép không lương. Bầu trời giống như một cái chảo khổng lồ bị mẹ quên chưa rửa sau khi chiên cá, nó xám xịt, mỡ màng và nặng nề một cách khó hiểu. Tôi đứng bên cửa sổ, nhìn những giọt nước đầu tiên bắt đầu gõ nhịp trên mái tôn theo một tiết điệu vô tổ chức. Người lớn gọi đó là "thời tiết xấu", nhưng đối với một đứa trẻ tám tuổi như tôi, đó là khởi đầu của một cuộc đại phiêu lưu mang tên "vương quốc dưới nước".
Người lớn thật kỳ lạ. Khi mưa rơi, việc đầu tiên họ làm là than vãn về việc quần áo không khô hoặc đường xá sẽ tắc nghẽn. Bố tôi nhìn ra sân, thở dài một tiếng thườn thượt rồi lầm bầm điều gì đó về việc "trời đất chẳng biết chiều lòng người". Tôi tự hỏi, tại sao mặt trời lại phải chiều lòng bố trong khi nó bận rộn chiếu sáng cho cả tỷ người khác? Chẳng lẽ bố quan trọng đến mức mặt trời phải thức dậy đúng giờ chỉ để bố không bị hỏng đôi giày da mới mua?
Tôi thích mưa. Mưa là khi thế giới được tắm rửa sạch sẽ sau những ngày dài bám đầy bụi bặm và những tiếng càu nhàu của người lớn. Khi những bong bóng nước hình thành trên mặt sân, tôi và thằng Cò thường cá cược xem bong bóng nào sẽ "sống" lâu nhất. Chúng tôi đặt tên cho chúng: này là tướng quân, kia là công chúa, còn cái bong bóng to nhất, chậm chạp nhất kia đích thị là ông nội.
"Tí Bùn! Đừng có thò tay ra ngoài cửa sổ, cảm lạnh bây giờ!"
Tiếng mẹ vọng lên từ dưới bếp, sắc lẹm và có sức nặng không kém gì những hạt mưa ngoài kia. Tôi rụt tay lại, nhưng tâm trí thì đã kịp trôi theo dòng nước chảy xối xả từ ống máng xuống cái vũng nước trước hiên. Ở đó, tôi thấy một con kiến đang bám víu tuyệt vọng vào một mẩu lá khô. Đó là một chiếc thuyền cứu sinh thực sự. Tôi tự hỏi con kiến đó có đang cầu nguyện không? Và nếu nó cầu nguyện, liệu thần linh của loài kiến có phải là một gã khổng lồ có khả năng nhấc bổng chiếc lá lên khỏi dòng nước lũ?
Trong khi bố mải mê với những tờ báo cũ và mẹ bận rộn với nồi cá kho, tôi ngồi bệt xuống sàn gỗ, bắt đầu một cuộc chiêm nghiệm về sự khác biệt giữa khô và ướt. Khô ráo là biểu tượng của sự trật tự, nơi mọi thứ nằm đúng vị trí của nó. Còn ướt át là sự hỗn loạn, nhưng lại là sự hỗn loạn đầy quyến rũ. Khi mưa, những ranh giới giữa sân nhà mình và sân nhà hàng xóm bỗng dưng biến mất. Nước từ nhà bác Tư chảy sang nhà mình, mang theo cả mấy quả mận chín rụng và có khi là cả cái nắp chai nhựa màu đỏ. Sự sẻ chia của thiên nhiên luôn hào phóng hơn sự sẻ chia của con người, vốn luôn được rào lại bởi những bức tường gạch vô tri.
"Bố ơi, tại sao mưa lại có mùi?" Tôi hỏi khi bố đang nhíu mày nhìn vào một biểu đồ kinh tế nào đó.
Bố không ngẩng đầu lên: "Đó là mùi đất bốc lên thôi con. Gọi là hiện tượng hóa học."
"Nhưng con thấy nó giống mùi của ký ức hơn."
Bố dừng lại, nhìn tôi một giây rồi lại quay vào tờ báo: "Trẻ con đừng có nói chuyện triết lý. Đi học bài đi."
Người lớn luôn dùng câu "đi học bài đi" như một tấm khiên để che đậy việc họ không thể trả lời những câu hỏi thực sự sâu sắc. Họ sợ sự thật rằng một đứa trẻ có thể nhìn thấy linh hồn của hạt mưa, trong khi họ chỉ nhìn thấy một trở ngại cho việc đi làm đúng giờ.
Cả buổi chiều hôm đó, mặt trời vẫn biệt tăm. Tôi ngồi trong xưởng gỗ nhỏ của ông nội. Mùi gỗ bào hòa quyện với mùi ẩm ướt tạo nên một thứ hương vị đặc biệt mà tôi gọi là "mùi của thời gian". Ông nội không giống bố. Ông không than vãn về mưa. Ông ngồi trên chiếc ghế mây già nua, đôi mắt mờ đục nhìn ra màn nước trắng xóa.
"Nội ơi, mặt trời đi đâu rồi ạ?"
Ông cười, những nếp nhăn trên mặt xô lại như những luống cày: "Mặt trời đi ngủ để các loài cây có cơ hội được uống nước cho thỏa thích đấy thôi. Đâu phải lúc nào tỏa sáng cũng là tốt nhất đâu Tí Bùn."
Câu nói đó khiến tôi phải suy nghĩ suốt hai tiếng đồng hồ. Hóa ra, ngay cả những thực thể vĩ đại nhất như mặt trời cũng cần những lúc nghỉ ngơi, những lúc nhường sân khấu cho kẻ khác. Vậy mà người lớn chẳng bao giờ cho phép mình "đi ngủ" như mặt trời. Họ cứ mải miết tỏa sáng, mải miết gồng gánh, để rồi đôi khi họ trở nên gắt gỏng như cái nắng trưa hè oi ả.
Tôi bắt đầu vẽ một bức tranh về ngày không có mặt trời. Trong tranh, tôi dùng màu xám của bút chì để tô bầu trời, nhưng ở một góc nhỏ, tôi vẽ một con kiến đang ngồi trên chiếc thuyền lá khô, tay cầm một chiếc ô làm bằng cánh hoa hồng. Đó là hy vọng. Dù mặt trời có đi vắng, dù thế giới có xám xịt đến đâu, chỉ cần bạn có một chiếc ô làm từ cánh hoa, bạn vẫn có thể mỉm cười với dòng nước lũ.
Khi màn đêm buông xuống, mưa vẫn chưa dứt. Tiếng mưa rơi trên mái tôn giờ đây trở thành một lời hát ru trầm mặc. Tôi nằm trong chăn, cảm nhận hơi ấm từ cơ thể mình và sự lạnh lẽo của thế giới bên ngoài. Tôi nhận ra rằng, sự cô đơn của một ngày mưa không đáng sợ. Đáng sợ nhất là khi tâm hồn chúng ta khô cằn đến mức ngay cả một trận mưa rào cũng không thể làm nó nảy mầm những suy nghĩ viển vông.
Ngày mặt trời đi vắng không phải là một ngày mất mát. Đó là ngày để chúng ta học cách nhìn vào bên trong mình, nơi có một mặt trời nhỏ bé hơn nhưng luôn ấm áp, và nó chẳng bao giờ cần phải xin nghỉ phép. Tôi chìm vào giấc ngủ với ý nghĩ rằng, ngày mai khi mặt trời quay lại, tôi sẽ kể cho nó nghe về con kiến và chiếc thuyền lá, về mùi của ký ức và về việc bố tôi đã bực bội thế nào. Chắc chắn mặt trời sẽ cười to đến mức làm khô hết đống quần áo đang giăng ngoài dây phơi của mẹ.