Trẻ con ai cũng có một khao khát cháy bỏng là được bay. Chúng tôi nhìn những con chuồn chuồn ngô chao lượn trên mặt ao, nhìn những cánh diều giấy mỏng manh vút tận trời xanh, và thầm ước rằng mình cũng có một đôi cánh để rời bỏ mặt đất bám đầy bùn đất và những quy tắc khắt khe của người lớn. Đối với tôi, việc bay lên không chỉ là một trò chơi vật lý, nó là sự tự do tuyệt đối khỏi những bài tập về nhà và những lời nhắc nhở của mẹ.
"Cò ơi, tao đã tìm ra cách để bay rồi," tôi tuyên bố đầy tự tin khi hai đứa đang ngồi trên cành cây nhãn già đầu ngõ.
Thằng Cò đang mải mê gặm một quả nhãn nước, nó suýt nữa thì nghẹn hột: "Mày lại định nhảy từ mái nhà xuống đống rơm như lần trước à? Suýt gãy cổ còn chưa tởn sao?"
"Không, lần này tao sẽ dùng khoa học. Mày nhìn xem, chim bay được là nhờ có cánh và lông vũ. Tao đã thu thập đủ lông gà, lông vịt của mẹ tao rồi. Chúng mình sẽ dán chúng vào hai tấm bìa các-tông thật to, rồi leo lên đồi cao nhất xóm mà đón gió."
Thế là cả buổi chiều hôm đó, "Xưởng chế tạo hàng không Tí & Cò" hoạt động hết công suất. Chúng tôi dùng hồ dán nấu bằng bột lọc, tỉ mỉ dán từng chiếc lông vịt trắng muốt lên hai tấm bìa lấy từ hộp đựng tivi mới mua của nhà Cái Mơ. Cái Mơ đứng bên cạnh, tay cầm cái quạt nan phe phẩy để hồ mau khô, vẻ mặt nó ngưỡng mộ chúng tôi như thể chúng tôi là hai anh em nhà Wright tái thế.
"Hai ông có chắc là bay được không? Nhỡ bay mất lên mặt trăng không về được thì ai ăn cơm chiều cho tôi?" Cái Mơ lo lắng hỏi.
"Đừng có lo xa quá, Mơ ạ. Chúng tôi chỉ bay vòng quanh xóm để xem nhà bác Tư có giấu hũ kẹo nào không thôi," tôi trấn an nó với vẻ mặt của một kỹ sư trưởng đại tài.
Khi đôi cánh hoàn tất, trông nó thật hoành tráng nhưng cũng thật... buồn cười. Những chiếc lông vũ dính bết vào nhau vì quá nhiều hồ, và mùi của chúng thì chẳng giống mùi bầu trời chút nào, nó nồng nặc mùi vịt luộc và cám ngô. Nhưng niềm tin của trẻ con có sức mạnh hơn bất kỳ định luật vật lý nào. Chúng tôi vác đôi cánh lên đồi, nơi có những cơn gió lộng thổi từ phía sông vào.
Tôi là người thử nghiệm đầu tiên. Tôi đứng trên một mỏm đá cao, hai tay dang rộng đôi cánh bìa các-tông, gió thổi làm những chiếc lông vũ rung rinh. Trong giây phút đó, tôi thấy mình vĩ đại như một chú đại bàng. Tôi nhìn xuống xóm nhỏ bên dưới, thấy những mái nhà tranh, những con đường mòn quen thuộc bỗng trở nên nhỏ bé lạ thường.
"Một... hai... ba! Bay lên!" Thằng Cò hét lớn.
Tôi nhảy xuống.
Cái "bay" của tôi chỉ kéo dài đúng hai giây, sau đó là một cú tiếp đất không hề êm ái vào bụi dâm bụt dưới chân đồi. Đôi cánh bìa các-tông gãy gập, những chiếc lông vịt bay lả tả như tuyết rơi giữa mùa hè. Tôi nằm chổng gọng, tay chân trầy xước, nhìn lên bầu trời nơi một con diều hâu đang thong dong chao lượn như đang trêu chọc mình.
"Tí ơi! Mày có sao không?" Cái Mơ và thằng Cò hớt hải chạy xuống.
Tôi đứng dậy, phủi bụi trên người, lòng buồn rười rượi: "Lạ nhỉ, lông vịt thật mà, tại sao vịt bay được còn tao thì không?"
Ông nội từ xa đi lại, ông đã đứng xem cuộc "bay thử" của chúng tôi từ nãy đến giờ. Ông không cười nhạo, ông chỉ chậm rãi đi đến, nhặt một chiếc lông vịt bị rụng lên và thổi nhẹ cho nó bay đi trong gió.
"Tí Bùn này, cháu có biết tại sao chim bay được không?"
"Vì nó có cánh ạ."
"Đúng, nhưng chưa đủ. Nó bay được vì cơ thể nó nhẹ, vì xương nó rỗng, và quan trọng nhất là nó không mang theo quá nhiều nỗi sợ hãi và những toan tính của con người. Con người chúng ta nặng lắm cháu ạ. Chúng ta nặng vì những ước muốn, nặng vì những nỗi lo, và đôi chân chúng ta được sinh ra là để gắn chặt với mặt đất để lao động."
Tôi nhìn đôi bàn chân lấm bùn của mình, rồi nhìn lên bầu trời. Một triết lý thấm đẫm sự chiêm nghiệm bắt đầu hình thành trong tôi. Hóa ra, đôi cánh thật sự không nằm ở những chiếc lông vũ dán bằng hồ bột. Đôi cánh nằm ở trong giấc mơ. Khi chúng ta mơ, chúng ta có thể bay đến bất cứ đâu mà không cần bìa các-tông. Người lớn không bay được là vì họ đã thôi không còn nằm mơ nữa, hoặc họ mơ về những thứ nặng nề như tiền bạc và quyền lực.
"Ông ơi, vậy là con sẽ không bao giờ bay được sao?"
Ông nội cười, đôi mắt hiền từ nheo lại: "Cháu sẽ bay được, theo một cách khác. Cháu sẽ bay bằng con chữ, bằng những câu chuyện mà cháu kể. Những điều đó sẽ đưa cháu đi xa hơn cả con diều hâu kia đấy."
Chiều hôm đó, chúng tôi không cố gắng nhảy xuống đồi nữa. Ba đứa trẻ ngồi trên bãi cỏ, nhìn hoàng hôn nhuộm đỏ cả cánh đồng. Chúng tôi chơi trò "bay bằng mắt", tức là mỗi đứa nhắm mắt lại và tưởng tượng mình đang cưỡi trên một đám mây đi tham quan thế giới. Cái Mơ bay đến vương quốc của những hũ mứt gừng, thằng Cò bay đến hòn đảo của những con dế mèn khổng lồ, còn tôi, tôi bay đến một nơi mà ở đó mọi người đều hiểu được ngôn ngữ của cỏ cây và những chiếc chổi tre.
Tôi nhận ra rằng, mặt đất không phải là một nhà tù. Nó là bệ phóng. Đôi chân bám sâu vào đất để đôi mắt có thể nhìn xa hơn. Giấc mơ về những đôi cánh đã dạy tôi rằng sự tự do thực sự không nằm ở việc rời bỏ mặt đất, mà nằm ở khả năng giữ cho tâm hồn mình luôn nhẹ nhàng như một chiếc lông vũ, dù cuộc đời có dính đầy những "hồ dán" của nỗi lo toan.
Khi về nhà, mẹ mắng vì tôi làm rách áo và người đầy lông vịt, nhưng tôi chỉ mỉm cười. Mẹ không biết rằng chiều nay con trai mẹ đã thực sự bay, dù chỉ là bay trong tâm tưởng. Những vết trầy xước trên đầu gối rồi sẽ lành, nhưng cảm giác được dang rộng đôi tay đón gió trên đỉnh đồi sẽ mãi là một đôi cánh vô hình nâng đỡ tôi qua những ngày giông bão sau này của cuộc đời người lớn.