Thế giới của người lớn thực ra không cao như họ tưởng. Nếu bạn chịu khó ngồi thụp xuống, hoặc tốt hơn nữa là nằm bò ra sàn nhà và chui tọt vào cái gầm bàn gỗ trắc bóng loáng của bố tôi, bạn sẽ thấy một vũ trụ hoàn toàn khác. Đó là nơi những đôi chân bắt đầu kể chuyện.
Có đôi chân mang tất đen phẳng phiu, bước đi đầy vẻ quan trọng và khô khan – đó là chân của bố. Có đôi chân thon nhỏ, gót đỏ hồng vì mang giày cao gót quá lâu nhưng bước đi luôn thoăn thoắt và phát ra âm thanh "cộp cộp" như nhịp đồng hồ báo thức – đó là chân của mẹ. Và cũng có những đôi chân nhăn nheo, chậm rãi như một chiếc lá khô lăn trên mặt đường – đó là chân của ông nội tôi.
Từ cái gầm bàn này, tôi thấy họ rõ hơn bao giờ hết. Người lớn thường nghĩ rằng vì họ cao hơn chúng tôi cái đầu, nên họ thấy được nhiều thứ hơn. Nhưng thực tế là họ nhìn quá xa, xa đến mức đôi khi họ không thấy nổi cái kẹo rơi ngay dưới mũi chân mình, hoặc tệ hơn, họ chẳng bao giờ thấy được vẻ đẹp của một hạt bụi đang khiêu vũ trong vệt nắng xuyên qua khe cửa.
Tôi là Bin. Năm nay tôi tám tuổi – cái độ tuổi mà theo mẹ tôi là "đã biết suy nghĩ nhưng chưa biết nghe lời", còn theo bố tôi là "giai đoạn cần được rèn luyện vào khuôn khổ". Tôi không hiểu khuôn khổ là cái gì, nhưng nếu nó hẹp hơn cái gầm bàn này thì chắc là khó thở lắm.
Hôm nay là một ngày Chủ nhật buồn chán. Ở thế giới bên trên gầm bàn, không khí đang đặc quánh sự nghiêm túc. Bố đang ngồi tiếp khách. Tôi nghe thấy tiếng sột soạt của giấy tờ và tiếng lạch cạch của những quân cờ trên bàn.
"Cái dự án này thực sự là một canh bạc, anh ạ," vị khách nói bằng một giọng khàn khàn như tiếng vịt đực bị viêm họng. "Nếu không tính toán kỹ, chúng ta sẽ trắng tay."
Bố tôi thở dài một hơi thật dài. Tiếng thở dài của người lớn thường rất nặng. Nó không giống như tiếng thở dài của tôi khi bị mất một con bài Pokemon, nó mang mùi vị của khói thuốc lá, cà phê đắng và một thứ gì đó mà ông nội gọi là "cơm áo gạo tiền".
"Tôi biết. Nhưng cuộc đời mà, đôi khi mình phải đặt cược thôi," bố đáp.
Tôi nằm dưới này, xoa xoa cái bụng mỡ của mình và tự hỏi: Tại sao người lớn lại thích chơi những trò chơi khó hiểu đến thế? Tại sao họ không chơi trốn tìm cho đơn giản? Trong trò trốn tìm, nếu bạn thua, bạn chỉ việc ra khỏi chỗ nấp và bắt đầu một ván mới. Còn trong trò chơi của bố, có vẻ như nếu thua, người ta sẽ mất luôn cả cái chỗ để nấp.
Cái Tí, con bé hàng xóm có hai cái bím tóc buộc nơ hồng rực rỡ, bất thình lình thò đầu vào gầm bàn. Nó nhìn tôi, mắt chớp chớp:
"Bin, mày đang làm gì ở đây? Mẹ tao bảo ở dưới này nhiều bụi lắm, sẽ bị viêm mũi dị ứng đấy."
Tôi ra hiệu cho nó im lặng:
"Suỵt! Tao đang quan sát thế giới. Mày có thấy chân của chú khách kia không? Chân chú ấy cứ rung liên tục. Ông nội bảo người nào rung chân là người ấy đang không thật thà hoặc đang rất sợ hãi."
Cái Tí chui hẳn vào trong, ngồi bó gối cạnh tôi. Cái váy xòe của nó chiếm hết một góc không gian chật hẹp. Nó nhìn theo hướng tôi chỉ rồi thì thầm:
"Chắc chú ấy sợ bố mày đấy. Bố mày lúc nào trông cũng như sắp ra lệnh cho ai đó đi ra đảo hoang vậy."
Tôi bật cười, tiếng cười bị chặn lại bởi bàn tay của chính mình để tránh bị phát hiện.
"Người lớn lạ thật Tí ạ. Họ cứ phải giả vờ mình mạnh mẽ bằng cách cau mày. Họ tưởng cái nhíu mày là một loại vũ khí chắc?"
"Mẹ tao thì khác," Cái Tí tiếp lời, giọng nó nhỏ xíu như tiếng muỗi kêu. "Mẹ tao không cau mày, mẹ tao chỉ khóc thôi. Khi mẹ khóc, bố tao sẽ tự động đi rửa bát và lau nhà mà không cần ai nhắc. Mẹ bảo đó là sức mạnh của phái yếu."
Tôi gật gù. Triết học của Cái Tí đôi khi rất đáng nể. Hóa ra, nước mắt cũng là một loại ngôn ngữ, chỉ là người lớn dùng nó phức tạp hơn chúng tôi. Khi tôi khóc, đó là vì tôi muốn một que kem hoặc tôi vừa ngã đau. Khi mẹ Cái Tí khóc, đó là cách để điều khiển cả một hệ thống vận hành trong gia đình.
Hai đứa tôi nằm im thin thít dưới gầm bàn, lắng nghe những âm thanh của thế giới khổng lồ bên trên. Tiếng nước rót vào tách trà kêu "tòng tòng", tiếng lật trang báo "loạt xoạt", và thỉnh thoảng là tiếng sột soạt của những tờ tiền đang được đếm.
"Tí này," tôi khẽ hỏi. "Mày có nghĩ tiền là một thứ có phép thuật không?"
Cái Tí ngẫm nghĩ một lúc, đôi nơ hồng trên đầu nó cũng rung rinh theo nhịp suy nghĩ:
"Chắc là có. Tao thấy bố tao cầm tiền đưa cho bà bán bánh mì, thế là bà ấy đưa bánh cho bố tao. Cứ như là đánh đổi bảo bối vậy. Nhưng tiền cũng có thể biến hình. Mẹ tao bảo tiền có thể biến thành hạnh phúc, mà cũng có thể biến thành tai họa."
Tôi thở ra một hơi, thổi bay một hạt bụi đang đậu trên mu bàn tay:
"Tiền không có phép thuật đâu. Phép thuật nằm ở trí tưởng tượng của người lớn kìa. Họ tự nghĩ ra cái quy luật đó rồi tự làm khổ mình. Nếu là tao, tao sẽ đổi tiền lấy những thứ thật sự quan trọng."
"Ví dụ như gì?" Cái Tí tò mò.
"Ví dụ như một chiều thứ Bảy bố không phải đi làm, hoặc một buổi tối mẹ không phải nhìn vào cái màn hình điện thoại rực rỡ kia mà nhìn vào tao. Tao sẽ đổi tất cả những tờ tiền của bố lấy một ngày cả nhà đi bắt cào cào ở cánh đồng sau nhà ông nội."
Cái Tí im lặng. Nó nhìn tôi bằng ánh mắt mà tôi thường thấy ở những người chuẩn bị đi xa. Có vẻ như trong đầu nó cũng đang vẽ ra một cánh đồng xanh mướt, nơi mà không có những dự án "canh bạc", không có những tiếng rung chân sợ hãi và không có những đôi giày cao gót làm đau chân mẹ.
Bất chợt, tiếng ghế dịch chuyển khô khốc vang lên. Vị khách đứng dậy.
"Thôi, chào anh tôi về. Hy vọng mọi chuyện suôn sẻ."
Bố tôi cũng đứng dậy. Đôi chân tất đen bước ra khỏi phạm vi gầm bàn. Tôi và Cái Tí nín thở, nép sát vào nhau như hai con chuột nhắt. Khi cánh cửa chính đóng sầm lại, không gian trở nên yên lặng một cách lạ lùng.
Bố không quay lại bàn ngay. Tôi thấy đôi chân tất đen đứng im giữa phòng khách một lúc lâu. Rồi bỗng nhiên, bố thở ra một hơi, không phải tiếng thở dài mệt mỏi ban nãy, mà là một tiếng thở dài như trút bỏ được gánh nặng. Bố cởi bỏ đôi tất đen, ném chúng lên ghế sofa rồi đi chân trần về phía gầm bàn.
Tôi giật mình. Chẳng lẽ bố phát hiện ra tôi?
Nhưng không, bố ngồi bệt xuống sàn nhà, ngay sát cạnh cái gầm bàn. Bố không nhìn thấy chúng tôi, hoặc có lẽ bố đang mải đuổi theo một ý nghĩ nào đó ở tận đâu đâu. Bố bắt đầu... huýt sáo. Đó là một giai điệu cũ kỹ, nghe như bài "Bụi phấn" mà tôi vẫn hay hát ở trường nhưng nhanh hơn và vui hơn một chút.
"Bố mày đang làm gì đấy?" Cái Tí thì thầm vào tai tôi.
"Suỵt! Bố đang trở thành trẻ con đấy," tôi đáp lại với một sự tự tin đầy bí ẩn.
Đúng lúc đó, mẹ từ trong bếp đi ra. Đôi chân cao gót đã được thay bằng đôi dép lê hình con thỏ màu hồng. Mẹ dừng lại khi thấy bố đang ngồi bệt dưới đất.
"Anh làm gì mà ngồi như đứa trẻ thế? Khách về rồi à?"
Bố dừng huýt sáo, ngước lên nhìn mẹ:
"Về rồi. Mệt quá em ạ. Anh chỉ muốn ngồi đây một lát. Dưới này mát thật, hóa ra cu Bin hay chui vào gầm bàn là có lý do cả."
Mẹ cười, một điệu cười thanh tao và hiền hậu mà tôi rất thích:
"Nó giống anh hồi nhỏ thôi. Mẹ anh kể hồi xưa anh còn trèo lên cây mít ngồi cả buổi chiều để trốn đi học thêm mà."
Bố cười khà khà. Tiếng cười của bố lúc này nghe thật nhẹ nhõm, không giống tiếng cười "xã giao" với vị khách lúc nãy.
Tôi và Cái Tí nhìn nhau. Một cảm giác chiến thắng nhen nhóm trong lòng tôi. Hóa ra, người lớn cũng có những ngăn kéo ký ức bí mật, nơi họ cất giữ cái bản ngã trẻ con của mình. Họ chỉ lấy nó ra khi không có ai quan sát, hoặc khi họ cảm thấy đủ an toàn.
Cái Tí huých tay tôi:
"Bin, mình ra đi. Tao muốn hỏi bố mày về cây mít."
Tôi lắc đầu:
"Đừng. Để yên cho bố chơi một mình đi. Người lớn thỉnh thoảng cũng cần được 'trốn tìm' với chính họ mà."
Chúng tôi tiếp tục nằm đó, chứng kiến một khoảnh khắc hiếm hoi khi thế giới của người lớn và trẻ con giao thoa. Mẹ ngồi xuống cạnh bố, và hai người bắt đầu nói về những chuyện không liên quan đến dự án hay tiền bạc. Họ nói về mùa hè năm ấy có nhiều ve sầu, về việc bà ngoại định trồng thêm mấy luống rau cải, và về việc tuần sau sẽ đưa tôi về quê thăm ông nội.
Tôi cảm thấy gầm bàn này thực sự là một nơi kỳ diệu. Nó như một cái kính lúp thần kỳ, giúp tôi nhìn thấu qua lớp vỏ bọc cứng nhắc của những người khổng lồ để thấy được những tâm hồn bé nhỏ bên trong.
Người lớn hay bảo trẻ con là "chưa hiểu chuyện". Nhưng theo tôi, thực ra trẻ con mới là những người hiểu chuyện nhất. Chúng tôi hiểu rằng hạnh phúc là khi được ngồi dưới gầm bàn mà không bị ai mắng, là khi thấy bố mẹ cười với nhau mà không cần lý do, và là khi biết rằng dù thế giới ngoài kia có bao nhiêu dự án "canh bạc", thì ở đây, dưới cái bàn gỗ cũ kỹ này, vẫn luôn có một ngăn kéo đựng đầy nắng ấm.
Khi mẹ đứng dậy để chuẩn bị bữa tối, bố cũng đứng lên. Bố nhặt đôi tất đen lên, nhưng thay vì đi vào chân, bố lại cầm nó trên tay như thể đó là một món đồ chơi đã hỏng.
"Đi thôi Tí, mẹ mày sắp sang gọi mày về ăn cơm rồi đấy," tôi nói.
Hai đứa lồm cồm bò ra khỏi gầm bàn. Bố nhìn thấy chúng tôi, mắt ông mở to đầy ngạc nhiên, rồi một nụ cười tinh quái nở trên môi:
"À, hóa ra hai vị triết gia đang họp hội nghị cấp cao dưới gầm bàn nhà mình đấy à?"
Cái Tí cười hì hì:
"Bác ơi, bác có thật là từng trèo cây mít trốn học không ạ?"
Bố đỏ mặt, liếc nhìn mẹ đang đứng trong bếp rồi ra hiệu cho chúng tôi giữ bí mật:
"Suỵt! Đó là bí mật quốc gia. Các con mà tiết lộ là bác mất uy tín với mẹ đấy."
Tôi nhìn bố, bỗng cảm thấy yêu đôi tất đen của bố lạ lùng. Có lẽ, lần sau khi thấy bố rung chân, tôi sẽ không nghĩ bố đang sợ hãi nữa. Tôi sẽ nghĩ rằng chắc là đôi chân của bố đang muốn nhảy múa, hoặc nó đang muốn thoát ra khỏi đôi giày chật chội để chạy đi bắt cào cào cùng tôi.
Thế giới của người lớn không cao như họ tưởng, và thế giới của trẻ con cũng không thấp như họ nghĩ. Chúng tôi chỉ đứng ở hai phía khác nhau của một chiếc gương, và cái gầm bàn chính là khe hở duy nhất để hai thế giới ấy có thể nhìn thấu vào nhau.
Tối hôm đó, tôi viết vào cuốn sổ tay bí mật của mình một dòng chữ nắn nót: "Người lớn thực chất là những đứa trẻ cao lớn đang cố gắng diễn vai người lớn một cách vụng về."
Tôi khép cuốn sổ lại, cảm thấy mình vừa khám phá ra một sự thật vĩ đại hơn cả định luật vạn vật hấp dẫn của ông Newton. Và trong khi cả nhà đang quây quần bên mâm cơm, tôi lại mơ về những chương tiếp theo của cuộc đời, nơi mà mỗi bước chân đều có thể kể một câu chuyện, và mỗi ngăn kéo đều có thể đựng đầy ánh nắng của tuổi thơ.
Hóa ra, cuộc sống này chẳng có gì phức tạp cả. Chỉ cần bạn chịu khó cúi xuống một chút, hoặc đơn giản là đừng vội vã trưởng thành quá nhanh, bạn sẽ thấy nắng vẫn luôn nằm đó, ngay dưới gầm bàn của mỗi ngôi nhà.