Khi những cơn gió mùa hạ bắt đầu thổi ngược từ phía triền đê vào trong xóm, mang theo cái vị nồng nàn của phù sa và mùi rơm rạ nướng dở, đó là lúc bầu trời của chúng tôi không còn thuộc về đám mây hay lũ chim sẻ nữa. Nó thuộc về những chiếc diều. Trong thế giới của trẻ con, diều không phải là món đồ chơi; chúng là những đại sứ của ước mơ, những kẻ thay mặt chúng tôi gửi lời nhắn đến ông trời.
Sáng hôm đó, tôi và Cái Tí ngồi bệt dưới gốc cây đa đầu làng, xung quanh là những nan tre vót dở, giấy bồi và một bát nhựa chứa đầy hồ dán tự chế từ cơm nguội.
"Bin này, tao muốn làm một con diều hình trái tim. Tao sẽ tô nó màu hồng thật đậm để khi nó bay lên, ai cũng biết là tình yêu đang bay lượn trên đầu họ," Cái Tí nói, tay nó dính đầy hồ dán, quệt một vệt trắng xóa lên má.
Tôi nhìn xấp giấy báo cũ và những nan tre cứng cáp của mình, lắc đầu:
"Tình yêu thì nhẹ quá, gió to một chút là rách ngay. Tao sẽ làm một con diều hình đại bàng. Nó phải có đôi mắt sắc lẹm và đôi cánh rộng để thống trị cả bầu trời xóm mình."
Thực ra, cuộc chiến của những chiếc diều đã bắt đầu ngay từ khâu chuẩn bị. Ở xóm tôi, mỗi chiếc diều là một bản tuyên ngôn về cá tính. Thằng Thắng "Còi" thì làm diều hình cá mập với hàm răng nhọn hoắt, còn thằng Dũng "Mập" thì trung thành với những con diều "thùng" khổng lồ, trông như những cái hộp bay lóng ngóng.
Người lớn nhìn chúng tôi với vẻ mặt vừa thương hại vừa buồn cười. Bố tôi đi ngang qua, đứng lại xem tôi loay hoay với sợi dây lèo. Bố bảo:
"Bin, con buộc dây lèo lệch rồi. Diều mà lệch tâm thì chỉ có cắm đầu xuống đất thôi. Cuộc đời cũng thế, nếu không giữ được cái tâm cân bằng, càng muốn bay cao thì càng dễ ngã đau."
Tôi ngước nhìn bố. Đôi khi bố nói những câu quá sâu sắc so với một buổi sáng đầy gió. Nhưng tôi chỉ quan tâm đến việc làm sao để con đại bàng của mình có thể vượt mặt con cá mập của thằng Thắng.
"Con chỉ cần gió thôi bố ạ. Có gió thì cái gì cũng bay được hết."
Bố cười, cái nụ cười giấu đi nhiều sự chiêm nghiệm:
"Gió chỉ là điều kiện cần thôi con. Sợi dây và sự kiên nhẫn của người cầm dây mới là điều kiện đủ. Nếu không có dây, diều không phải là đang bay, nó là đang bị cuốn đi. Người ta gọi đó là sự mất kiểm soát, không phải là tự do."
Đến chiều, khi mặt trời đã bớt gắt và gió bắt đầu lồng lộng, chúng tôi kéo nhau ra triền đê. Đó là một quảng trường khổng lồ đầy cỏ và gió. Đám trẻ con xóm Trên và xóm Dưới dàn trận như những kị binh chuẩn bị bước vào một trận đánh lớn.
"Lên!" Thằng Thắng hét lớn.
Hàng chục chiếc diều đồng loạt vọt lên. Con đại bàng của tôi chao lượn một vòng rồi kiêu hãnh vút lên cao, đôi cánh giấy báo rung lên bần bật trong gió mạnh. Con diều trái tim màu hồng của Cái Tí cũng dập dềnh bay lên, trông nó nhỏ bé và yếu ớt nhưng lại có vẻ gì đó rất bền bỉ.
"Nhìn kìa Tí! Đại bàng của tao đang ở tầng cao nhất rồi!" Tôi hò reo, hai tay giữ chặt cuộn dây cước đang căng ra như dây đàn.
Nhưng cuộc chiến thực sự bắt đầu khi những sợi dây diều bắt đầu chồng chéo vào nhau. Trong không gian chật hẹp của bầu trời, ai cũng muốn chiếm lấy những luồng gió tốt nhất. Thằng Thắng "Còi" bắt đầu điều khiển con cá mập của nó áp sát diều của tôi. Nó định dùng kỹ thuật "cắt dây" – một trò chơi mạo hiểm mà đứa trẻ nào cũng sợ nhưng cũng thèm khát cảm giác chiến thắng.
"Đừng có mơ nhé Thắng!" Tôi gồng mình, nới thêm dây để con đại bàng bay cao hơn, thoát khỏi sự truy đuổi của con cá mập.
Lúc này, tôi chợt nhận ra một điều kỳ lạ. Con diều của tôi càng lên cao, nó càng kéo mạnh. Sợi dây cước mỏng manh bắt đầu cứa vào tay tôi đau rát. Sự kiêu hãnh của việc "thống trị bầu trời" bắt đầu đi kèm với sự lo lắng. Tôi cảm nhận được sức nặng của bầu trời đang đè nặng lên đôi vai nhỏ bé của mình qua sợi dây duy nhất.
"Bin ơi, giúp tao với!" Cái Tí hét lên.
Con diều trái tim của nó bị kẹt vào đuôi con diều "thùng" của thằng Dũng Mập. Hai con diều xoắn vào nhau, chao đảo như hai kẻ say rượu đang cãi vã trên không trung.
"Buông bớt dây ra Tí! Đừng có kéo mạnh, càng kéo nó càng thắt chặt đấy!" Tôi hét lại, nhưng chính tôi cũng đang phải vật lộn với con đại bàng đang muốn nổi loạn của mình.
Gió bỗng nhiên thổi mạnh hơn một nhịp. Một luồng gió xoáy thình lình ập đến. Tôi thấy con diều đại bàng của mình khựng lại một giây rồi đột ngột lao xuống với tốc độ chóng mặt.
"Đứt rồi!"
Một tiếng "phựt" vang lên khô khốc. Sợi dây cước trong tay tôi bỗng nhiên nhẹ hẫng. Tôi đứng ngây người nhìn con đại bàng giấy báo – niềm tự hào của tôi – đang bị gió cuốn đi xa, xa mãi về phía rừng tràm, rồi mất hút sau những rặng cây. Nó không còn bay nữa, nó đang bị rách tơi tả giữa không trung.
Cùng lúc đó, chiếc diều trái tim của Cái Tí cũng bị rơi xuống, nhưng vì nó bị mắc vào diều của thằng Dũng nên nó chỉ rơi lơ lửng rồi mắc kẹt vào một cành tre thấp ở ven đê.
Cả đám trẻ con im lặng. Cuộc chiến kết thúc không phải bằng một kẻ thắng trận huy hoàng, mà bằng những sự đổ vỡ.
Tôi ngồi bệt xuống cỏ, nhìn cuộn dây cước trống rỗng trong tay. Cảm giác hụt hẫng lan tỏa khắp cơ thể. Con đại bàng của tôi đã muốn tự do, nó đã muốn thoát khỏi sợi dây lèo lệch tâm, và cuối cùng nó đã nhận được sự tự do ấy – một sự tự do cô độc và tàn tạ.
Cái Tí chạy lại gần, nó cầm theo con diều trái tim đã bị rách một mảng lớn:
"Bin đừng buồn. Ít nhất con đại bàng của mày đã được đi xa. Nó đã thấy được những chỗ mà bọn mình chưa bao giờ tới."
Tôi lắc đầu, cổ họng nghẹn lại:
"Nó đi rồi, nhưng nó không còn là diều nữa Tí ạ. Nó chỉ là một đống giấy rác bị gió vứt bỏ thôi. Bố tao nói đúng, không có dây thì diều chẳng là gì cả."
Bố tôi đi bộ từ phía xa lại, ông chứng kiến toàn bộ sự việc. Bố không mắng tôi vì làm mất diều, bố cũng không cười nhạo sự thất bại của tôi. Bố ngồi xuống cạnh tôi, tay vò nhẹ những cọng cỏ gà.
"Con có biết tại sao con diều của con lại đứt dây không Bin?"
"Vì gió to quá ạ?"
"Không hẳn. Vì con đã muốn nó bay quá cao so với sức chịu đựng của sợi dây," bố giải thích, giọng điệu dịu dàng như gió chiều. "Sợi dây chính là sự kết nối của con với thực tại, là gia đình, là bạn bè, là những giới hạn cần thiết. Khi con muốn bay cao hơn tất cả, con đã vô tình bắt sợi dây phải gánh vác một tham vọng quá lớn. Khi sợi dây đứt, đó không phải là lỗi của gió, mà là lỗi của sự tham lam."
Tôi nhìn sang Cái Tí. Con diều của nó dù rách, dù không bay cao nhất, nhưng nó vẫn ở đây, trong tay nó.
"Thế tại sao diều của Cái Tí lại không đứt hả bố? Nó nhỏ hơn diều của con mà?"
"Vì nó biết nương theo gió, và vì nó bị mắc vào người khác," bố mỉm cười, nhìn sang thằng Dũng Mập đang lạch bạch đi tới. "Đôi khi sự ràng buộc với người khác, dù có phiền phức, lại chính là thứ giữ chúng ta an toàn trong cơn bão. Một mình con có thể bay nhanh, nhưng cùng nhau thì con sẽ đi được xa và bền vững hơn."
Thằng Dũng Mập gãi đầu, đưa cho tôi một miếng bánh đa kê:
"Đừng buồn Bin, mai tao với mày làm con khác. Lần này tao sẽ cho mày mượn dây thừng nhà tao, bảo đảm gió bão cũng không đứt được."
Tôi bật cười trước sự hồn nhiên của thằng Dũng. Dây thừng thì làm sao mà diều bay lên được? Nhưng cái ý nghĩa đằng sau lời đề nghị của nó thì lại ấm áp hơn bất kỳ luồng gió nào.
Cuộc chiến diều giấy kết thúc bằng một bữa tiệc bánh đa kê ngay trên triền đê. Chúng tôi ngồi bên nhau, nhìn mặt trời lặn xuống sau những tòa nhà phía xa. Những chiếc diều còn lại được thu dây về, nằm ngoan ngoãn trên cỏ như những chiến binh đang nghỉ ngơi.
Tôi nhận ra một bài học lớn từ những mẩu giấy vụn. Người lớn cũng giống như những con diều. Có những người như bố tôi, luôn cố gắng giữ cho sợi dây gia đình thật chắc chắn, đôi khi chấp nhận bay thấp một chút để không bao giờ bị lạc mất nhau. Có những người lại mải mê đuổi theo những luồng gió danh vọng, để rồi khi sợi dây "tâm hồn" đứt đoạn, họ rơi xuống những cánh rừng cô độc mà không ai hay biết.
"Tí này," tôi nói, khi hai đứa đang đi bộ về nhà dưới ánh trăng non. "Mai tao sẽ không làm diều đại bàng nữa. Tao sẽ làm một con diều hình... cái gầm bàn."
Cái Tí tròn mắt:
"Hả? Diều hình gầm bàn thì bay thế nào được?"
"Được chứ! Nó sẽ mang theo tất cả những bí mật của chúng mình lên trời. Và tao sẽ làm dây của nó thật to, thật chắc, để dù gió có thổi mạnh đến đâu, nó cũng luôn biết đường quay về với tao."
Cái Tí cười nắc nẻ. Tiếng cười của nó vang vọng giữa không gian tĩnh mịch của làng quê, hòa vào tiếng dế mèn và tiếng gió thổi qua rặng tre.
Tối hôm đó, tôi chui vào gầm bàn và viết vào sổ tay: "Ước mơ giống như một con diều, nó cần gió để bay cao, nhưng nó cần một sợi dây để tồn tại. Đừng bao giờ cắt đứt sợi dây nối mình với những người yêu thương chỉ để chứng tỏ mình tự do. Vì tự do thực sự không phải là bay đi mất, mà là biết mình luôn có một nơi để trở về sau mỗi cơn giông bão."
Bố bước vào phòng, thấy tôi đang hí hoáy viết, bố đặt lên bàn một cuộn dây dù mới tinh.
"Để dành cho con diều 'gầm bàn' của con nhé," bố nháy mắt.
Tôi ôm lấy bố, cảm nhận được cái "sợi dây" vững chắc nhất của đời mình. Hóa ra, làm người lớn không phải là ngừng thả diều, mà là học cách trở thành người giữ dây kiên nhẫn nhất cho những ước mơ của con cái mình.
Thế giới ngoài kia có thể đầy rẫy những cơn gió xoáy, nhưng chỉ cần sợi dây lèo được buộc đúng tâm, và người cầm dây có đủ lòng trắc ẩn, thì bất kỳ mảnh giấy báo cũ kỹ nào cũng có thể trở thành một đại sứ của niềm vui trên bầu trời rộng lớn.
Tôi khép đôi mắt lại, thấy con đại bàng giấy của mình trong mơ đang bình yên đậu trên một cành cây cao, nó không còn vùng vẫy nữa, nó đang chờ một sợi dây mới để lại được bay lên, nhưng lần này là bay cùng với những người bạn.
Bài học từ triền đê hôm nay thật đắt giá. Nó dạy tôi rằng giá trị của một chuyến bay không nằm ở độ cao, mà nằm ở cảm giác an tâm khi biết rằng dưới mặt đất kia, luôn có những bàn tay đang giữ chặt lấy mình.