Ngôi Nhà

Tôi phát hiện ra thế giới này đang co lại vào một buổi chiều thứ Ba, khi tôi cố gắng chui vào gầm phản để trốn buổi ngủ trưa như thường lệ. Mọi khi, cái gầm phản bằng gỗ gụ lên nước bóng loáng của ông nội là một vương quốc bất khả xâm phạm, nơi tôi có thể bày binh bố trận với lũ lính nhựa màu xanh lá hoặc đơn giản là nằm nghe tiếng mọt nghiến gỗ ken két như tiếng người khổng lồ đang nhai bánh quy. Nhưng hôm nay, cái vương quốc ấy bỗng nhiên trở nên chật chội một cách xúc phạm. Cái lưng của tôi chạm vào thanh xà ngang, và cái đầu thì suýt nữa bị kẹt cứng giữa hai chân phản.

Tôi nằm im lìm, hơi thở có mùi kẹo bạc hà mới ăn vụng, cảm thấy một nỗi hoang mang nhẹ nhàng len lỏi. Chẳng lẽ cái phản đã thấp đi? Hay là mặt đất đang đùn cao lên sau trận mưa đêm qua? Tôi nhớ mình đã đọc ở đâu đó rằng trái đất luôn vận động, nhưng tôi không ngờ nó lại vận động theo kiểu bóp nghẹt chỗ chơi của một đứa trẻ tám tuổi như thế này.

"Cu Mùi! Có ngủ không thì bảo, hay lại đợi mẹ cầm cái chổi lông gà vào làm trọng tài?"

Tiếng mẹ tôi vang lên từ phía gian nhà ngoài, lạch cạch tiếng rổ sảo và mùi hành phi thơm nức. Tôi thở dài, một cái thở dài già dặn vượt quá số tuổi của mình. Người lớn luôn tin rằng giấc ngủ trưa là một thứ đặc ân, trong khi đối với chúng tôi, đó là một loại hình phạt tinh vi nhất mà nhân loại từng phát minh ra. Tại sao người ta lại phải nhắm mắt lại khi mặt trời đang nhảy nhót trên vòm lá me, và lũ chim sẻ đang tranh cãi chí tử về việc ai là chủ sở hữu của vũng nước mưa đầu ngõ?

Tôi bò ra khỏi gầm phản, lấm lem bụi bẩn và mạng nhện, cảm thấy mình vừa thực hiện một cuộc di cư thất bại. Ngồi bệt xuống bục cửa, tôi nhìn ra sân. Nhà tôi không nằm ở một nơi có tên gọi khô khan trên bản đồ. Nó nằm ở nơi mà mỗi sáng, ánh nắng sẽ phải len lỏi qua những tán lá dày đặc, để lại những đốm sáng tròn trịa như những đồng tiền vàng rơi vãi trên nền sân gạch rêu phong. Phía xa kia, con đường mòn chạy quanh co qua những rặng tre xanh ngắt, nơi gió thổi vào nghe như tiếng đại dương thì thầm, dù chúng tôi chẳng biết đại dương thực sự trông như thế nào ngoài những tấm hình trong sách giáo khoa.

"Mẹ ơi, tại sao cái phản lại lùn đi hả mẹ?" tôi hỏi khi thấy mẹ đang ngồi nhặt rau muống.

Mẹ tôi chẳng buồn ngẩng đầu lên, đôi tay gầy gũi vẫn thoăn thoắt tước những sợi rau xanh mướt: "Cái phản không lùn đi. Là tại con dài ra đấy thôi."

"Con dài ra để làm gì ạ? Con thấy dài ra chỉ tổ tốn vải may quần áo và làm đau đầu khi chui vào gầm giường."

Mẹ cười, điệu cười của những người đã đi qua quá nhiều mùa nắng để không còn thấy những câu hỏi của tôi là hệ trọng: "Dài ra để còn lớn lên. Để còn đi làm, để kiếm tiền, để làm người lớn chứ."

Tôi rùng mình. Làm người lớn. Đó là cái viễn cảnh tẻ nhạt nhất mà tôi có thể tưởng tượng được. Người lớn là những sinh vật kỳ quặc. Họ thức dậy đúng giờ, ăn những món họ không thích chỉ vì nó "tốt cho sức khỏe", và dành cả ngày để lo lắng về những thứ mà họ gọi là "tương lai" – một cái kho lưu trữ vô hình nào đó mà chẳng ai thấy tận mắt.

"Con không muốn dài ra nữa đâu. Con muốn là cái phản."

"Thế thì con sẽ bị mối mọt ăn thịt đấy," mẹ hù dọa rồi đẩy cái rổ về phía tôi. "Lại đây nhặt rau hộ mẹ, đừng có ngồi đấy mà triết lý rông dài nữa."

Tôi miễn cưỡng ngồi xuống. Nhìn những cọng rau muống, tôi chợt nhận ra cuộc đời chúng cũng giống hệt chúng tôi. Lúc còn ở dưới nước thì tự do tự tại, đến khi bị hái về, bị tước sạch lá, chỉ còn lại cái thân gầy guộc để cho vào nồi nước sôi. Trưởng thành, có lẽ chính là quá trình bị cuộc đời "tước lá" như thế.

Vừa lúc đó, một cái đầu bù xù thò qua bờ tường đá rào quanh sân. Đó là thằng Tí Sứt. Nó có cái biệt danh ấy vì trong một lần nỗ lực chứng minh rằng mình có khả năng ngoại cảm với loài chó, nó đã bị con chó mực nhà ông Giáo Già táp cho một phát ngay môi.

"Mùi ơi! Ra đây mau! Tao vừa phát hiện ra một bí mật động trời!" Tí Sứt thì thầm, nhưng âm lượng của nó đủ để cả xóm nghe thấy.

Tôi liếc nhìn mẹ. Mẹ vẫy tay: "Đi đi, tha cho đống rau của tôi. Nhìn con nhặt mà mẹ tưởng con đang đánh trận giả."

Tôi phóng vút ra ngoài như một mũi tên thoát khỏi chiếc cung gỗ mục. Tí Sứt đang đợi tôi bên dưới gốc cây me già, nơi những quả me xanh mọng treo lủng lẳng như những dấu hỏi chấm trên nền trời.

"Bí mật gì? Ông nội mày lại giấu tiền trong lọ thuốc lào à?" tôi hỏi, thở hổn hển.

"Không, cái đó xưa rồi," Tí Sứt trợn mắt, vẻ mặt cực kỳ trọng đại. "Tao vừa phát hiện ra rằng người lớn thực ra không biết gì cả. Họ chỉ vờ như họ biết thôi."

Tôi nhíu mày: "Nói rõ xem nào."

"Nãy tao hỏi bố tao là tại sao con chuồn chuồn lại bay thấp thì mưa. Bố bảo vì cánh nó nặng nước. Tao hỏi tiếp thế tại sao con kiến lại bò lên cao. Bố quát 'Hỏi ít thôi, lo mà học bài đi'. Mày thấy không? Đó là dấu hiệu của sự bế tắc! Người lớn khi không giải thích được cái gì, họ sẽ dùng quyền lực để đàn áp chúng ta."

Tôi gật gù. Triết lý của Tí Sứt thường có vẻ thô thiển nhưng lại cực kỳ sát đáng với thực tế. Chúng tôi ngồi bệt xuống rễ cây me xù xì, cảm nhận lớp vỏ cây thô ráp dưới mông. Ở đây, không gian rộng lớn hơn gầm phản nhiều. Ở đây, chúng tôi là những vị vua không ngai, trị vì một vương quốc của gió và tiếng ve sầu.

"Tao nghĩ," tôi chậm rãi nói, "thế giới này đang chật đi vì người lớn chiếm quá nhiều chỗ. Họ xây nhà, họ để xe, họ mang theo cả đống lo âu đi khắp nơi. Chỗ dành cho những trò vui cứ thế mà hẹp lại."

Tí Sứt nhặt một quả me rụng, cắn một miếng rồi nhăn mặt vì chua: "Chua quá! Này, hay là mình làm một cuộc cách mạng đi? Mình sẽ lập ra một bang hội, nơi không ai được phép cao quá một mét hai. Ai cao quá sẽ bị trục xuất."

"Thế thì chúng mình cũng sắp bị trục xuất rồi," tôi buồn rầu nhắc lại lời mẹ. "Mẹ tao bảo tao đang dài ra."

Cả hai chúng tôi rơi vào im lặng. Một nỗi buồn dịu dàng như khói bếp ban chiều lan tỏa. Chúng tôi nhìn về phía những cánh đồng xa tít tắp, nơi những con trâu đang chậm rãi gặm cỏ, chẳng hề lo lắng về việc mình sẽ dài ra hay ngắn lại. Đối với con trâu, thế giới chỉ là cỏ và nước. Đối với chúng tôi, thế giới từng là một hộp diêm đựng đầy những viên bi nhiều màu, là những buổi trưa trốn ngủ đi bắt ve, là mùi bùn đất nồng nồng sau cơn mưa.

Nhưng giờ đây, cái bóng của sự trưởng thành bắt đầu đổ dài trên mặt đất.

"Mùi này," Tí Sứt chợt lên tiếng, "mày có nghĩ là khi mình lớn lên, mình cũng sẽ quên mất cách nói chuyện với chuồn chuồn không?"

"Tao không biết. Nhưng tao thấy bố tao chẳng bao giờ nói chuyện với con gì cả, trừ con chó lúc ông ấy say rượu."

"Thật là bi kịch," Tí Sứt thở dài.

Đúng lúc đó, cái Tí Hin xuất hiện. Nó mặc một chiếc váy hoa nhí cũ mèm nhưng luôn ra vẻ tiểu thư khuê các. Nó cầm theo một cái bát nhựa đựng đầy những cánh hoa dâm bụt đã bị vò nát.

"Hai ông tướng lại ngồi đây bàn chuyện đại sự thế giới đấy à?" Tí Hin bĩu môi. "Lại đây ăn 'canh rồng' tôi vừa nấu xong này. Ăn xong rồi còn đi làm đám cưới cho con búp bê của tôi nữa."

Tôi và Tí Sứt nhìn nhau. Đám cưới búp bê? Đó là một trò chơi cực kỳ "trẻ con", nhưng vào lúc này, khi cảm giác về cái gầm phản chật chội vẫn còn ám ảnh, chúng tôi bỗng thấy cái bát canh rồng từ hoa dâm bụt kia thật là đáng trân trọng.

"Được rồi, nhưng tao phải làm chú rể cơ," Tí Sứt mặc cả.

"Mơ đi! Chú rể phải là người có đủ răng cơ," Tí Hin liếc cái sứt của bạn tôi rồi chỉ vào tôi. "Mùi làm chú rể, ông làm ông ngoại."

"Ông ngoại á? Tại sao?" Tí Sứt nhảy dựng lên.

"Vì ông ngoại thì được ngồi yên một chỗ và không phải làm gì cả, giống như ông nội ông ấy. Chẳng phải ông vừa bảo làm người lớn mệt lắm sao?"

Lý lẽ của Tí Hin luôn đanh thép như một bản án. Chúng tôi bắt đầu trò chơi dưới gốc me. Trong cái thế giới nhỏ bé của ba đứa trẻ, giữa mùi đất ẩm và hương me chua, chúng tôi tạm thời quên đi rằng mình đang "dài ra". Chúng tôi đóng vai những người trưởng thành theo cách mà chúng tôi tưởng tượng: có đám cưới, có canh rồng, có sự phân chia thứ bậc. Nhưng khác với người lớn thật sự, chúng tôi có thể kết thúc "cuộc đời" này bất cứ lúc nào để chuyển sang làm những con chim bay lượn trên trời.

Chiều dần buông. Những tia nắng cuối ngày bắt đầu lịm dần sau rặng tre, nhường chỗ cho ánh hoàng hôn tím thẫm như màu mực cửu long. Tiếng mẹ tôi lại vang lên, lần này là tiếng gọi đi tắm.

Tôi đứng dậy, phủi mông quần. Tí Sứt và Tí Hin cũng lạch bạch chạy về nhà mình.

"Mai lại chơi nhé!" Tí Sứt hét lên khi đã chạy được một quãng.

"Mai tao sẽ mang theo cả bộ sưu tập nắp chai!" tôi đáp lại.

Khi bước chân vào hiên nhà, tôi lại nhìn cái phản gỗ. Tôi thử đặt tay lên mặt phản, cảm nhận sự mát lạnh của gỗ. Tôi biết rằng, ngày mai có thể tôi sẽ lại dài thêm một milimet nào đó, và thế giới sẽ lại chật thêm một chút. Nhưng miễn là tôi còn giữ được quả me chua trong túi áo và những câu hỏi ngớ ngẩn trong đầu, thì cái thế giới chật chội kia vẫn còn chỗ cho tôi thở.

Người lớn thường nói "thời gian thấm thoát thoi đưa", như thể thời gian là một bà thợ dệt đang vội vã hoàn thành tấm vải cuộc đời. Nhưng với tôi lúc đó, thời gian chỉ là một vũng nước mưa, nơi tôi có thể soi thấy khuôn mặt lem luốc của mình và mỉm cười với cái bóng ấy.

Tôi đi vào nhà, bước qua ngưỡng cửa gỗ đã mòn vẹt vì dấu chân của nhiều thế hệ. Tôi không còn cố chui vào gầm phản nữa. Thay vào đó, tôi leo lên mặt phản, nằm dài ra, nhìn lên những thanh xà nhà đen bóng vì khói bếp. Có lẽ, thay vì cố gắng trốn tránh thế giới đang co lại, tôi nên học cách lớn lên mà không làm mất đi cái vương quốc bí mật trong lòng mình.

Ngoài kia, gió vẫn thổi qua vòm lá me, kể những câu chuyện mà chỉ có những đứa trẻ trốn ngủ mới nghe thấy được. Và trong giấc mơ chập chờn của buổi tối hôm ấy, tôi thấy mình bay lên, không cần 100 quả bóng bay như thằng Tí Sứt nói, mà bay bằng chính cái cảm giác nhẹ bẫng của một đứa trẻ chưa biết đến sức nặng của những tờ hóa đơn.

Thế giới có thể chật chội, nhưng bầu trời trong mắt chúng tôi thì luôn mênh mông đến vô tận.