Ngôi Nhà

Nếu thế giới của người lớn được vận hành bởi những bảng chấm công và những bản hợp đồng khô khan, thì thế giới của lũ trẻ chúng tôi trong những ngày đầu thu lại xoay quanh một trục quay duy nhất: những nét chữ. Cô giáo bảo rằng "nét chữ nết người", một câu nói mang sức nặng ngàn cân khiến chúng tôi mỗi lần cầm bút đều có cảm giác như đang cầm một loại vũ khí có khả năng phán xét toàn bộ nhân cách của mình.

Và đỉnh điểm của sự áp lực ấy chính là thông báo về "Cuộc thi viết chữ đẹp cấp trường". Đối với thằng Tí Sứt, đây chẳng khác nào một bản án chung thân. Nó nhìn đôi bàn tay thô kệch, vốn chỉ quen với việc cầm gậy tre đánh trận và nặn bùn, rồi thở dài thườn thượt.

"Mùi ơi, tao nghĩ là cái 'nết' của tao hỏng bét rồi," Tí Sứt mếu máo, chỉ vào trang vở đầy những vết mực loang lổ như bản đồ của một quần đảo không người. "Chữ của tao không phải chữ, nó là những con giun đang lên cơn co giật. Cô giáo nhìn vào chắc tưởng tao đang viết mật mã để đảo chính."

Tôi nhìn sang vở nó, rồi nhìn lại vở mình. Thú thật, tôi cũng chẳng khá khẩm hơn là bao. Chữ của tôi tuy ngay ngắn hơn nhưng lại thiếu đi cái sự "bay bướm" mà cô giáo hằng mong đợi. Những nét thanh nét đậm đối với tôi là một khái niệm trừu tượng như việc giải thích tại sao cầu vồng lại có bảy màu.

Để chuẩn bị cho cuộc thi, mẹ tôi đã mua cho tôi một cây bút máy mới, loại có ngòi mài thủ công mà theo lời người bán là "viết ra hoa, nhả ra ngọc". Đi kèm với nó là một lọ mực tím thơm nồng nặc. Mỗi lần mở nắp lọ mực, mùi hương ấy lại khiến tôi liên tưởng đến những tà áo dài của các cô giáo và sự trang nghiêm của văn phòng hiệu trưởng.

"Viết chậm thôi con, nắn nót từng li một," mẹ dặn khi thấy tôi gồng mình ấn bút xuống mặt giấy. "Con phải thả lỏng cái tay ra, coi cái bút như là một con chim đang bay, chứ đừng coi nó như cái cày đang xới đất."

Thế là, mỗi buổi tối, dưới ánh đèn dầu lạc mờ ảo, tôi bắt đầu công cuộc "uốn nắn nhân cách". Gian nhà tĩnh lặng chỉ còn nghe thấy tiếng "xoẹt xoẹt" của ngòi bút chạm vào giấy và tiếng côn trùng rỉ rả ngoài vườn. Đôi khi, một con thiêu thân bay lạc vào đèn, bị sức nóng làm bỏng cánh rơi xuống trang vở trắng tinh, tạo thành một dấu chấm đen định mệnh. Những lúc đó, tôi chỉ muốn khóc òa lên vì bao nhiêu công sức nắn nót coi như đổ sông đổ biển.

Thằng Tí Sứt thì chọn một chiến thuật khác. Nó tìm đến ông Giáo Già để "tầm sư học đạo". Ông Giáo nhìn đống "giun bò" của Tí Sứt, không mắng mỏ cũng không thở dài. Ông chỉ lấy ra một đĩa cát mịn, san phẳng, rồi đưa cho Tí Sứt một cành tre nhỏ.

"Con đừng viết vào giấy vội," ông Giáo ôn tồn bảo. "Con hãy tập viết vào cát. Cát rất bao dung, con viết sai chỉ cần gạt tay một cái là hết. Khi nào cái tay con cảm thấy mềm mại như nước, lúc đó mới dùng đến mực."

Lớp học của ông Giáo lại một lần nữa trở thành cứu cánh cho chúng tôi. Chúng tôi ngồi dưới hiên nhà, tập viết những nét chữ đầu tiên lên mặt cát mịn. Lạ kỳ thay, khi không còn nỗi sợ về những vết mực không thể xóa mờ, cái tay của Tí Sứt bỗng nhiên trở nên linh hoạt hơn hẳn. Nó bắt đầu vẽ những chữ "O" tròn trịa như quả trứng gà, những chữ "L" cao vút như ngọn cau.

"Ông ơi, sao chữ viết lại quan trọng thế ạ?" cái Tí Hin hỏi khi nó đang ngồi tỉ mẩn tô đậm những nét khuyết của mình.

Ông Giáo nhìn ra rặng dâm bụt đỏ thắm, tay vuốt chòm râu trắng: "Chữ viết là gương mặt của tâm hồn đấy các cháu. Một người kiên nhẫn thì nét chữ sẽ vững chãi. Một người mơ mộng thì nét chữ sẽ thanh thoát. Khi các cháu nắn nót một con chữ, thực chất là các cháu đang tập cách bình tâm giữa những xô bồ của cuộc đời. Mai này các cháu lớn, có thể các cháu sẽ gõ máy tính, sẽ không còn dùng bút máy nhiều, nhưng sự cẩn thận mà các cháu học được từ những trang vở này sẽ theo các cháu mãi mãi."

Ngày cuộc thi diễn ra, không khí trong trường căng thẳng như một chiến trường thực sự. Chúng tôi được xếp ngồi vào những dãy bàn rộng thênh thang trong hội trường lớn. Mỗi đứa có một lọ mực, một cây bút máy và hai tờ giấy thi trắng muốt, dày dặn.

Cô giáo giám thị đi lại giữa các hàng ghế, tiếng gót giày gõ xuống sàn gỗ "cộp cộp" như nhịp đập của quả lắc đồng hồ, nhắc nhở chúng tôi về sự trôi chảy không ngừng của thời gian.

"Các em bắt đầu viết. Thời gian là bốn mươi lăm phút."

Tôi hít một hơi thật sâu, mở nắp lọ mực. Mùi mực tím quen thuộc bốc lên, làm tôi thấy bình tĩnh hơn đôi chút. Tôi đặt ngòi bút xuống. Một giọt mực tình cờ đọng lại ở đầu ngòi. Tim tôi đập loạn nhịp. Chỉ cần một cái run tay, giọt mực ấy sẽ rơi xuống và mọi thứ sẽ chấm hết. Tôi khẽ chạm ngòi bút vào cạnh lọ mực để gạt bỏ phần thừa, như cách bố tôi vẫn hay gạt tàn thuốc lá một cách điệu nghệ.

"Quê hương là chùm khế ngọt..."

Tôi bắt đầu viết những dòng đầu tiên của bài thơ. Nét thanh, nét đậm hiện ra dưới bàn tay tôi một cách nhịp nhàng. Tôi thấy mình không còn đang viết nữa, mà đang khiêu vũ trên mặt giấy. Từng chữ hiện ra như những người bạn cũ đến thăm, vừa quen thuộc vừa đầy sự mới mẻ.

Tôi liếc mắt sang phía Tí Sứt. Nó đang cắn chặt môi đến mức trắng bệch, tay cầm bút run run nhưng đôi mắt lại cực kỳ tập trung. Nó viết chậm, chậm đến mức tưởng như thời gian đang đứng yên. Tờ giấy của nó vẫn sạch sẽ, chưa có một "đám mây mực" nào xuất hiện. Tôi thầm mừng cho nó.

Nhưng đúng lúc sự tự tin của tôi đang ở đỉnh cao nhất, thì một sự cố xảy ra. Cái Tí Hin ngồi bàn bên cạnh bỗng nhiên hắt hơi một cái thật mạnh. Cái hắt hơi của nó làm chấn động cả dãy bàn. Và trong một khoảnh khắc định mệnh, tay tôi lệch đi một chút. Ngòi bút mài sắc bén đã rạch một đường nhỏ trên mặt giấy, và tồi tệ hơn, một tia mực nhỏ li ti bắn ra, đậu ngay giữa chữ "khế".

Thế giới quanh tôi bỗng chốc sụp đổ. Tôi nhìn chằm chằm vào vết mực ấy. Nó trông như một con mắt đen ngòm đang chế nhạo sự cẩn thận của tôi. Trong đầu tôi vang lên tiếng mẹ dặn: "Đừng để vết bẩn nào xuất hiện con nhé". Tôi cảm thấy mình thất bại, không chỉ trong cuộc thi này, mà còn thất bại với cả cái "nết" mà cô giáo đã nhắc tới.

Tôi định giơ tay xin tờ giấy khác, nhưng nhìn đồng hồ, thời gian chỉ còn mười phút. Nếu viết lại từ đầu, tôi sẽ không bao giờ kịp. Nước mắt bắt đầu rân rấn ở khóe mi.

Bỗng nhiên, tôi nhớ đến lời ông Giáo Già: "Cát rất bao dung". Nhưng giấy thì không phải là cát. Tuy nhiên, ông còn nói một câu khác: "Sự cẩn thận nằm ở cách chúng ta sửa chữa lỗi lầm".

Tôi lấy lại bình tĩnh, dùng một mẩu giấy thấm nhỏ xíu, nhẹ nhàng chấm lên vết mực để nó không lan rộng thêm. Sau đó, tôi nảy ra một ý tưởng táo bạo. Tôi biến vết mực li ti ấy thành một cái cuống quả khế, và chữ "khế" của tôi bỗng nhiên có một hình vẽ minh họa nhỏ xíu nhưng vô cùng sinh động. Nét rạch trên giấy tôi biến nó thành một đường gạch chân nghệ thuật dưới khổ thơ.

Khi tiếng trống kết thúc vang lên, tôi nộp bài với một cảm giác kỳ lạ. Đó không phải là một bài viết hoàn hảo mười phân vẹn mười, nhưng đó là bài viết mà tôi đã dốc hết sự linh hoạt và bình tĩnh của mình vào đó.

Kết quả cuộc thi được công bố vào một tuần sau đó. Thật bất ngờ, Tí Sứt được giải Khuyến khích. Tuy chữ nó không đẹp nhất, nhưng giám khảo đánh giá cao sự tiến bộ vượt bậc và sạch sẽ đến kinh ngạc của một đứa vốn "nổi tiếng" là cẩu thả. Cái Tí Hin đoạt giải Nhất vì những nét chữ điệu đà đúng chuẩn. Còn tôi, tôi được giải Nhì cùng với một lời khen ngợi của thầy Hiệu trưởng: "Nét chữ có sự sáng tạo và ứng biến tuyệt vời".

Trên đường về, chúng tôi tung tăng nhảy nhót trên con đường mòn. Những vết mực tím vẫn còn dính trên ngón tay trỏ và ngón giữa của ba đứa, trông như những hình xăm của một hội kín bí mật.

"Mày biết không Mùi," Tí Sứt nói, tay nó vuốt ve tấm giấy khen bằng giấy pơ-lu-ya mỏng dính. "Tao nhận ra một bí mật. Những vết mực không phải là kẻ thù. Chúng chỉ là những thử thách để xem mình có đủ yêu cái bút của mình không thôi."

Tôi nhìn vào ngón tay mình, vết mực tím giờ đã khô lại và chuyển sang màu hơi thẫm. Tôi chợt thấy vết mực ấy đẹp vô cùng. Nó là bằng chứng cho những đêm thức trắng dưới đèn dầu, cho những lần tập viết trên cát, và cho cả khoảnh khắc tôi không đầu hàng trước một lỗi lầm ngẫu nhiên.

Người lớn thường sợ những "vết mực" trong cuộc đời họ. Họ sợ những scandal, sợ những sai sót trong báo cáo, sợ những vết ố trên danh dự. Họ dùng đủ mọi loại "tẩy" để xóa bỏ chúng, hoặc cố tình che đậy chúng đi. Nhưng trẻ con chúng tôi học được rằng, đôi khi chính những vết mực ấy lại tạo nên điểm nhấn đặc biệt nhất cho trang vở của mình, nếu chúng ta biết cách biến chúng thành một quả khế hay một nhành hoa.

Về đến nhà, tôi khoe giải thưởng với bố mẹ. Bố tôi nhìn bài viết của tôi, dừng lại rất lâu ở chữ "khế" có cái cuống đặc biệt ấy. Bố mỉm cười, một nụ cười đầy ẩn ý:

"Vết mực này... bố biết là nó không tự nhiên mà có. Nhưng cách con đối xử với nó mới là điều làm bố tự hào nhất. Con đã biết biến nghịch cảnh thành nghệ thuật rồi đấy."

Tối hôm đó, tôi lại ngồi vào bàn học. Tôi không còn cảm thấy áp lực khi cầm bút nữa. Chiếc bút máy giờ đây thực sự trở thành một người bạn, và lọ mực tím không còn là một mối đe dọa. Tôi nhận ra rằng, viết chữ đẹp không phải là để mang đi thi, mà là để mỗi lần nhìn lại trang vở, mình thấy được sự trưởng thành của chính mình qua từng nét thanh nét đậm.

Mùa thu vẫn tiếp tục trôi qua, mang theo mùi hương của cốm mới và tiếng gió xào xạc trong rặng phi lao. Chúng tôi vẫn tiếp tục viết, trang này nối tiếp trang kia, lấp đầy những cuốn vở bằng những câu chuyện của tuổi thơ. Những vết mực vẫn thỉnh thoảng xuất hiện, trên tay, trên áo và cả trên giấy. Nhưng chúng tôi không còn sợ chúng nữa. Vì chúng tôi biết rằng, một tâm hồn đẹp không phải là một tâm hồn không bao giờ có vết ố, mà là một tâm hồn biết cách mỉm cười và bước tiếp qua những vết ố ấy.

Tôi nhắm mắt lại, mùi mực tím thơm nồng nàn đưa tôi vào giấc ngủ. Trong mơ, tôi thấy mình đang viết lên bầu trời bằng một cây bút khổng lồ làm từ tia nắng. Những đám mây là trang giấy trắng, và tôi viết lên đó hai chữ "Tình Bạn" bằng những nét chữ đẹp nhất, vững chãi nhất, để gió không bao giờ có thể thổi bay đi được.

Dưới gốc cây me già, những con dế mèn có lẽ cũng đang học viết chữ bằng đôi râu dài của chúng trên mặt đất ẩm. Thế giới này, theo một cách nào đó, đều đang nắn nót viết nên những chương đời của mình. Và chúng tôi, với những ngón tay dính đầy mực tím, chính là những tác giả nhỏ bé nhưng tràn đầy kiêu hãnh của vương quốc mang tên Tuổi Thơ.