Nếu ông nội là hiện thân của sự dịu dàng và mây trời, thì con ngỗng già nhà bà Năm lại là hiện thân của tất cả những gì hung dữ và hắc ám nhất trên đời. Đối với chúng tôi, nó không phải là một con gia cầm bình thường, nó là một con rồng không có cánh, một vị bạo chúa cai trị con đường độc đạo dẫn từ xóm tôi ra quán tạp hóa.
Con ngỗng già ấy có một cái cổ dài ngoằng như cái ống nước, một đôi mắt nhỏ tí ti đầy sự hằn học, và một cái mỏ dẹt nhưng khi nó mổ thì đau như bị kìm kẹp. Mỗi khi thấy bóng dáng chúng tôi thấp thoáng đầu ngõ, nó sẽ hạ thấp cổ, kêu lên những tiếng "váng váng" kinh thiên động địa và lao tới với tốc độ của một vận động viên điền kinh đang lên cơn thịnh nộ.
"Hôm nay tao phải đi mua muối cho mẹ. Ai đi cùng tao không?"
Thằng Béo hỏi, giọng nó run rẩy như thể nó đang yêu cầu chúng tôi cùng đi vào hang cọp. Tôi và cái Tí nhìn nhau. Mua muối đồng nghĩa với việc phải đi qua "lãnh địa" của con ngỗng.
"Tao có thanh kiếm gỗ ông nội làm cho," tôi xung phong, cố tỏ ra dũng cảm để bù đắp cho cái bụng đang đánh lô tô của mình.
"Tao sẽ cầm lá chắn," cái Tí lôi ra một cái nắp vung nồi cũ bằng nhôm mà nó nhặt được ở bãi rác.
Thế là chúng tôi lên đường. Một tiểu đội đặc nhiệm gồm ba đứa trẻ với những trang bị thô sơ nhất, đối đầu với cơn ác mộng lớn nhất của tuổi thơ.
Khi chúng tôi đến gần cổng nhà bà Năm, không gian bỗng trở nên im ắng một cách đáng ngờ. Con ngỗng không thấy đâu. Thằng Béo thở phào, bước chân bắt đầu nhanh hơn.
"Chắc nó đi ngủ trưa rồi," nó lầm bầm.
Nhưng đúng lúc đó, từ sau bụi cây dâm bụt, con quái vật hiện ra. Nó không kêu ngay lập tức, mà lừ lừ tiến lại gần với một vẻ đe dọa cực độ. Nó hạ thấp đầu, đôi cánh xòe rộng ra khiến nó trông to gấp đôi bình thường.
"Chạy!" tôi hét lên.
Nhưng chạy là một sai lầm chết người khi đối mặt với ngỗng. Càng chạy, bản năng săn mồi của nó càng trỗi dậy. Con ngỗng lao lên, cái mỏ của nó nhắm thẳng vào mông thằng Béo.
"Á! Nó cắn tao! Thần nắp chai ơi cứu con!" thằng Béo gào lên, đôi chân ngắn ngủn của nó quàng vào nhau khiến nó ngã nhào xuống đất.
Cái Tí vung chiếc nắp vung lên, tạo ra tiếng kêu "xoảng" chói tai để hù dọa con vật. Tôi thì vung thanh kiếm gỗ, nhưng con ngỗng chẳng có vẻ gì là sợ hãi. Nó coi thường vũ khí của chúng tôi như cách người lớn coi thường những giấc mơ của chúng tôi vậy.
Trong khoảnh khắc hỗn loạn đó, tôi bỗng nhận ra một điều: con ngỗng này hung dữ vì nó đang bảo vệ một thứ gì đó. Phía sau bụi cây, có ba quả trứng trắng toát nằm trên một lớp rơm khô. Hóa ra, vị bạo chúa này cũng chỉ là một người mẹ đang lo lắng cho đàn con chưa kịp chào đời của mình.
Sự sợ hãi trong tôi bỗng chốc tan biến, nhường chỗ cho một sự thấu cảm kỳ lạ. Tôi ra hiệu cho cái Tí và thằng Béo dừng lại.
"Đứng im! Đừng tấn công nó nữa. Nó chỉ đang sợ chúng ta lấy trứng của nó thôi."
Chúng tôi đứng yên như những cái cây mà chúng tôi đã từng học ở chương trước. Con ngỗng cũng dừng lại, cổ nó vẫn vươn dài nhưng tiếng kêu đã bớt gắt gỏng hơn. Nó nhìn chúng tôi, chúng tôi nhìn nó. Một cuộc đối thoại không lời diễn ra giữa một loài cầm thú và ba đứa trẻ.
Chúng tôi từ từ lùi lại, giữ khoảng cách an toàn, rồi đi vòng qua một lối khác, chấp nhận đi xa hơn một đoạn đường dài để không xâm phạm vào "vương quốc" của bà mẹ ngỗng. Thằng Béo vừa xoa mông vừa càu nhàu:
"Tao ghét nó. Nó là con quái vật hung ác nhất hành tinh."
Cái Tí lắc đầu:
"Nó không hung ác đâu Béo ạ. Nó chỉ là đang làm việc của nó thôi. Nếu mày có trứng, mày cũng sẽ cắn bất cứ ai định đến gần đúng không?"
Thằng Béo im lặng, có lẽ nó đang tưởng tượng mình là một con ngỗng đang ấp một đống bi ve và nắp chai.
Trận chiến với con ngỗng già đã để lại cho tôi một vết bầm tím nhỏ và một bài học lớn. Thế giới này đầy rẫy những "con ngỗng già" – những người trông có vẻ hung dữ, hắc ám và luôn sẵn sàng tấn công chúng ta. Nhưng nếu chúng ta chịu khó quan sát, chúng ta sẽ thấy phía sau sự hung dữ đó thường là một nỗi sợ hãi hoặc một tình yêu mãnh liệt cần được bảo vệ.
Người lớn hay đánh giá mọi thứ qua vẻ bề ngoài. Họ thấy một người hay quát tháo và gọi đó là "người xấu". Họ thấy một người im lặng và gọi đó là "người lầm lì". Nhưng trẻ con chúng tôi nhìn thấy những "quả trứng" phía sau họ. Có lẽ ông sếp hắc ám của bố tôi chỉ đang lo lắng cho nồi cơm của gia đình ông ấy. Có lẽ bà hàng xóm hay mắng chúng tôi nghịch bẩn chỉ vì bà quá cô đơn và muốn có ai đó chú ý đến mình.
Sự hung dữ đôi khi chỉ là một chiếc mặt nạ của sự yếu đuối.
Khi chúng tôi mua được muối và quay về, chúng tôi lại đi qua nhà bà Năm. Lần này, chúng tôi đi thật nhẹ nhàng, không mang theo kiếm gỗ hay nắp vung. Con ngỗng già vẫn đứng đó, nhưng nó không lao ra nữa. Nó chỉ nghiêng đầu nhìn chúng tôi như thể đang chào những vị khách biết điều.
"Chào bà Ngỗng nhé, chúc mấy quả trứng của bà mau nở," cái Tí vẫy tay.
Tôi thấy cuộc sống này thật thú vị. Chỉ cần thay đổi cách nhìn, một trận chiến sinh tử có thể biến thành một cuộc gặp gỡ hữu nghị. Người lớn hay nói về "chiến tranh và hòa bình" như những khái niệm vĩ mô trong sách báo, còn chúng tôi học về chúng qua một cái mỏ ngỗng và ba quả trứng.
Tối hôm đó, tôi kể cho bố nghe về trận chiến. Bố cười ha hả, xoa đầu tôi:
"Con trai bố giỏi lắm. Biết lúc nào nên đánh, lúc nào nên lùi mới là người hùng thực sự."
Tôi không biết mình có phải là người hùng hay không, nhưng tôi biết chắc một điều: từ nay về sau, mỗi khi gặp một ai đó hung dữ, tôi sẽ không chạy trốn hay tấn công lại ngay lập tức. Tôi sẽ đứng lại một chút, im lặng một chút, để tìm xem "những quả trứng" của họ đang giấu ở đâu.
Hạnh phúc là khi ta nhận ra rằng thế giới này không có quái vật, chỉ có những sinh vật đang cố gắng bảo vệ những gì họ yêu thương nhất. Và bài học từ con ngỗng già nhà bà Năm đã dạy tôi cách để trở thành một "triết gia nhí" với một vết bầm trên mông và một trái tim rộng mở hơn một chút.