Người lớn luôn coi việc học hành là một cuộc viễn chinh khổ ải, nơi những đứa trẻ như tôi phải đeo trên lưng chiếc ba lô nặng trĩu như thể đang thồ cả một ngọn núi tri thức về nhà. Đối với tôi, những con chữ không phải là những ký tự khô khan nằm im lìm trên mặt giấy; chúng là một bầy sinh vật hiếu động, luôn tìm cách chạy trốn khỏi những dòng kẻ ô ly thẳng tắp để đi chơi trong những giấc mơ của tôi.
Mỗi khi tôi ngồi vào bàn học, cuộc chiến bắt đầu. Chữ "A" trông giống như một cái lều trại nhỏ, chữ "O" là một cái bánh xe có thể lăn đi bất cứ lúc nào, và chữ "M" chính là đôi chân của một gã khổng lồ đang bước qua thung lũng. Cô giáo dạy rằng chúng tôi phải nhốt chúng vào đúng hàng lối, phải viết làm sao cho cái bụng của chữ "B" không được quá to và cái đuôi của chữ "G" phải chạm đúng vào vạch kẻ phía dưới.
"Thành ơi, mày đã viết xong trang 'N' chưa? Tao mới viết được ba dòng mà cái tay tao nó cứng lại như khúc gỗ rồi!"
Thằng Béo ngồi cạnh tôi, mặt nó lấm lem mực tím. Mực không chỉ nằm trên giấy của nó, mà còn đậu trên mũi, trên má và thậm chí là trên cả cái tai to bè của nó nữa. Trông nó lúc này giống như một hiệp sĩ vừa trở về sau một cuộc đấu kiếm với một con mực khổng lồ.
Tôi nhìn xuống trang giấy của mình. Chữ "N" của tôi trông không giống chữ "N" lắm. Chúng giống như những dãy núi nhấp nhô, và tôi đã vẽ thêm một vài con chim nhỏ đang bay trên đỉnh của những dãy núi đó.
"Tao không muốn viết nữa," tôi thầm thì, mắt nhìn ra ngoài cửa sổ nơi có những con bướm đang bay lượn trên bụi hoa mười giờ. "Tao muốn thả cho những con chữ này đi chơi. Mày nhìn xem, chúng nó cứ co cụm lại trong cái hàng kẻ này, trông tội nghiệp quá."
Thằng Béo nhìn vào trang giấy của tôi, rồi nhìn vào những con bướm ngoài sân. Nó gật đầu tán thưởng:
"Ừ, đúng đấy. Để tao cho chữ 'O' của tao biến thành những viên bi ve."
Thế là, thay vì làm bài tập viết chữ, chúng tôi bắt đầu một cuộc di cư vĩ đại. Những con chữ thoát xác khỏi những dòng kẻ nghiêm nghị để trở thành những bức tranh sống động. Chữ "U" biến thành chiếc xích đu, chữ "L" biến thành cái thang dài vô tận để leo lên mặt trăng, và chữ "X" chính là dấu gạch chéo đánh dấu nơi chôn giấu kho báu nắp chai của chúng tôi.
Người lớn gọi đây là "nghịch ngợm", là "không tập trung". Nhưng tôi nghĩ, chúng tôi đang thực hiện một hành động nhân đạo. Tại sao mọi thứ trên đời này cứ phải nằm đúng vị trí của nó? Tại sao một đứa trẻ không thể nhìn thấy một khu rừng trong một trang vở trắng? Sự tập trung của người lớn là một sự tập trung bị giới hạn trong những cái khung gỗ, còn sự tập trung của chúng tôi là một sự bay bổng không giới hạn giữa các chiều không gian.
Bố tôi bước vào phòng, tay cầm tờ báo. Bố nhìn vào đống mực tím loang lổ trên bàn và nhìn vào những dãy núi bằng chữ "N" của tôi. Tôi nín thở, chờ đợi một cơn thịnh nộ hoặc ít nhất là một bài giảng đạo về tầm quan trọng của việc học hành. Nhưng bố không làm thế. Bố cầm tờ báo lên, chỉ vào một dòng tiêu đề in đậm:
"Con có biết những con chữ này đang nói gì không, Thành?"
Tôi lắc đầu. Đối với tôi, những con chữ trên báo trông thật mệt mỏi và già nua. Chúng đen xì, nhỏ xíu và nằm san sát nhau như những người đang chen chúc trên một chuyến xe buýt giờ cao điểm.
"Chúng nói về những vùng đất xa xôi, về những phát minh có thể thay đổi thế giới," bố nói, giọng bố trầm xuống đầy suy tư. "Nếu con không học cách thuần hóa chúng, con sẽ không bao giờ nghe được những câu chuyện mà chúng kể. Những con chữ giống như những chú ngựa hoang, con phải học cách cưỡi chúng trước khi muốn chúng đưa con đi chơi xa."
Lần đầu tiên, tôi nhìn những con chữ với một thái độ khác. Hóa ra, việc viết đúng hàng lối không phải là một sự giam cầm, mà là một cách để rèn luyện sự kiên nhẫn. Nếu tôi viết chữ "A" không ra chữ "A", làm sao tôi có thể gửi thư cho cái Tí để rủ nó đi hái khế? Nếu tôi không biết đọc chữ "Kho báu", làm sao tôi tìm được nơi giấu nắp chai của mình giữa một thế giới đầy những ký hiệu?
"Nhưng bố ơi, tại sao ngựa hoang lại phải nằm trong chuồng ô ly ạ?" tôi hỏi, vẫn không phục hẳn.
Bố mỉm cười, nụ cười làm những nếp nhăn quanh mắt bố giãn ra:
"Chuồng ô ly chỉ là nơi để ngựa nghỉ ngơi thôi. Khi con đã viết thạo rồi, con có thể cho chúng chạy trên những cánh đồng không có dòng kẻ. Lúc đó, con sẽ là người tạo ra những chân trời mới bằng chính những con chữ của mình."
Tôi nhìn xuống bàn tay nhỏ bé của mình, rồi nhìn vào cây bút máy đang rỉ mực. Tôi bắt đầu viết lại chữ "N". Lần này, tôi không vẽ thêm chim nữa, nhưng trong đầu tôi, mỗi nét chữ đi xuống là một bước chân của chú ngựa đang bước vào hành trình chinh phục thế giới.
Học chữ, hóa ra cũng giống như việc làm quen với những người bạn mới. Ban đầu thì khó khăn, xa lạ, thậm chí là ghét bỏ vì họ quá khắt khe. Nhưng khi đã hiểu được tính cách của nhau, những con chữ sẽ mở ra cho ta những cánh cửa thần kỳ.
Tôi nhận ra rằng người lớn cũng có cái lý của họ. Họ ép chúng tôi học vì họ biết rằng thế giới này rất rộng lớn, và những con chữ chính là tấm vé rẻ nhất để chúng tôi có thể đi chu du khắp mọi nơi mà không cần phải rời khỏi chiếc ghế của mình. Nhưng tôi vẫn thầm hứa với lòng mình rằng, dù sau này có trở thành một gã cưỡi ngựa chữ điêu luyện đến đâu, tôi cũng sẽ không bao giờ quên những dãy núi chữ "N" và những con chim nhỏ bay trên đỉnh vở.
Bởi vì, nếu một nhà văn không còn nhìn thấy những con chim trong nét chữ của mình, thì những con chữ ấy chỉ còn là những xác chết khô khan trên giấy mà thôi.
Buổi tối hôm đó, tôi viết một "bức thư" đầu đời gửi cho ông nội – người lúc này chắc đang là một đám mây bồng bềnh ở đâu đó. Bức thư chỉ có ba chữ: "ÔNG NỘI ƠI". Tôi viết chúng thật to, thật nắn nót, và tôi tin rằng khi gió thổi qua trang giấy, những con chữ ấy sẽ hóa thành mây để bay lên gặp ông.
Có lẽ ông nội sẽ cười và bảo: "Thằng Thành viết chữ 'N' này trông giống cái quạt nan của ông quá!". Và đó chính là lúc tôi biết rằng, mình đã thực sự thuần hóa được những chú ngựa hoang đầu tiên.