Trong túi quần của mỗi đứa con trai trong xóm tôi luôn tồn tại một hệ sinh thái đặc biệt. Ở đó có thể có một sợi dây thun, một vài mẩu bút sáp màu, một cái ốc vít rỉ sét nhặt được ven đường, và chắc chắn không thể thiếu: những viên bi.
Bi ve là một loại trang sức của trẻ con, nhưng khác với kim cương hay vàng bạc của người lớn, giá trị của một viên bi không chỉ nằm ở độ trong suốt hay màu sắc của nó. Giá trị thực sự của nó nằm ở những "vết sẹo" chiến tranh.
Thằng Béo sở hữu một viên bi mà nó gọi là "Đại nguyên soái". Đó là một viên bi ve cỡ lớn, màu trắng đục và có một vết sứt khá lớn ở ngay giữa. Theo lời kể đậm chất sử thi của thằng Béo, vết sứt đó là kết quả của một trận đấu oanh liệt với "trùm bi" của xóm bên. Mỗi khi nó tung viên bi đó ra sân, tiếng kêu "cộp" của nó nặng nề và uy lực đến mức khiến những viên bi nhỏ khác phải run sợ mà lăn ra xa.
"Mày nhìn cái vết sứt này xem," thằng Béo tự hào chỉ vào "vết sẹo" trên viên bi. "Đây chính là huy chương đấy. Một viên bi bóng loáng, mới tinh chỉ là một viên bi chưa bao giờ được nếm mùi cát bụi. Nó chẳng có câu chuyện nào để kể cả."
Tôi nhìn lại bộ sưu tập của mình. Tôi có những viên bi mắt mèo lấp lánh, xanh đỏ tím vàng đủ cả, nhưng chúng đều mới coong. Trong mắt thằng Béo và đám trẻ con trong xóm, tôi chỉ là một "kẻ giàu có mới nổi" nhưng thiếu kinh nghiệm thực chiến. Một viên bi hoàn hảo hóa ra lại là một viên bi nhạt nhẽo.
Triết lý này của thằng Béo khiến tôi phải suy nghĩ rất lâu. Tại sao người lớn lại luôn cố gắng che giấu những vết sẹo của mình? Mẹ tôi luôn dùng kem để che đi những vết rạn trên da bụng sau khi sinh tôi. Bố tôi luôn cố gắng sơn lại chiếc xe máy mỗi khi nó có một vết xước. Họ tôn thờ sự hoàn hảo và coi những sứt mẻ là thất bại.
Nhưng ở thế giới của chúng tôi, một viên bi sứt mẻ là minh chứng cho một cuộc đời rực rỡ. Nó đã từng lăn lộn qua những bãi cát nóng, đã từng va chạm với đối thủ, đã từng chiến thắng hoặc thất bại, nhưng quan trọng nhất là nó đã tham gia vào trò chơi của cuộc đời.
"Cái Tí, mày thấy viên bi sứt của thằng Béo đẹp hay viên bi trong của tao đẹp?" tôi hỏi để tìm kiếm một sự xác nhận từ phe trung lập.
Cái Tí đang bận tết những sợi rơm thành một chiếc nhẫn, nó ngước nhìn rồi phán một câu xanh rờn:
"Viên bi nào thắng được thì đẹp. Nhưng tao thích viên bi sứt hơn, vì khi cầm nó, tao biết chỗ nào là chỗ nó đã đau. Những thứ nhẵn thín quá đôi khi làm người ta thấy trơn tuột, chẳng có gì để giữ lại."
Câu nói của cái Tí làm tôi giật mình. Hóa ra, chính những vết sứt mẻ mới là thứ tạo nên điểm tựa. Nếu một viên bi hoàn toàn tròn trịa và nhẵn bóng, nó sẽ lăn đi mãi mãi mà không bao giờ dừng lại. Chính những vết sẹo giúp nó bám trụ vào mặt đất, giúp nó có một "nhân cách" riêng biệt không lẫn vào đâu được.
Tôi quyết định mang viên bi đẹp nhất của mình ra "thách đấu" với thằng Béo. Tôi muốn viên bi của mình cũng được có một câu chuyện. Trận đấu diễn ra dưới gốc cây bàng, mặt đất khô khốc và đầy rễ cây nổi lên như những chướng ngại vật tự nhiên.
Tôi ngắm nghía, nín thở, và bắn. Viên bi mắt mèo của tôi bay vút đi, va mạnh vào "Đại nguyên soái" của thằng Béo. Một tiếng "chát" vang lên. Viên bi của tôi không thắng, nó bị văng ra xa và trên bề mặt thủy tinh trong suốt ấy xuất hiện một vết rạn nhỏ li ti như mạng nhện.
"Chúc mừng mày!" thằng Béo reo lên. "Viên bi của mày đã chính thức nhập ngũ rồi đấy!"
Tôi cầm viên bi lên, ngắm nhìn vết rạn dưới ánh nắng chiều. Kỳ lạ thay, tôi không thấy tiếc nuối. Vết rạn ấy làm cho ánh sáng khi đi qua viên bi bị khúc xạ thành những tia màu sắc kỳ ảo hơn hẳn lúc trước. Nó không còn là một món đồ chơi sản xuất hàng loạt trong nhà máy nữa. Nó đã trở thành viên bi của riêng tôi, với một ký ức về một buổi chiều đầy gió và một trận đấu ra trò.
Sau này, khi trưởng thành, tôi nhận ra rằng con người cũng giống như những viên bi ve vậy. Chúng ta bước vào đời với một tâm hồn trong trẻo, nhẵn nhụi. Rồi cuộc đời quăng quật ta qua những thăng trầm, để lại trên tim ta những vết sẹo, những vết sứt mẻ đau đớn. Có những người dành cả đời để than vãn về những vết sẹo đó, cố gắng vá víu chúng bằng những lớp mặt nạ giả tạo của sự thành đạt và hoàn hảo.
Nhưng có những người lại trân trọng chúng, coi đó là những "huy chương" của sự trưởng thành. Một người không có vết sẹo nào trong tâm hồn là một người chưa bao giờ thực sự sống, chưa bao giờ dám dấn thân vào những cuộc chơi lớn của định mệnh.
Chính những vết sứt mẻ ấy khiến chúng ta trở nên độc bản. Chúng ta yêu một người không phải vì họ hoàn hảo, mà vì những vết rạn trong tâm hồn họ tình cờ lại khớp với những vết sứt mẻ trong trái tim ta.
"Này Thành, mày đang nghĩ gì mà mặt nghiêm trọng như ông cụ non thế?" thằng Béo cắt ngang dòng suy nghĩ của tôi.
"Tao đang nghĩ là... nếu sau này mình già đi, mình cũng sẽ sứt mẻ như viên bi này đúng không?"
Thằng Béo cười hô hố, nó vỗ vào cái bụng mỡ của nó:
"Sứt mẻ thì đã sao? Miễn là mình vẫn còn lăn được trên sân là tốt rồi. Chỉ sợ đến lúc đó mình bị cất vào hũ, không ai thèm chơi nữa thôi."
Tôi nhìn thằng Béo, thấy nó bỗng nhiên thông thái lạ lùng. Đúng vậy, điều đáng sợ nhất không phải là những vết thương, mà là việc đánh mất đi ý chí muốn được "lăn".
Buổi chiều hôm đó kết thúc bằng việc ba đứa chúng tôi cùng nhau đào một cái hố nhỏ để chôn những viên bi "thương binh" xuống đất. Chúng tôi bảo nhau rằng sau này chúng sẽ mọc lên thành những cây bi ve, và quả của chúng sẽ là những viên ngọc lấp lánh chứa đầy những câu chuyện của chúng tôi.
Dĩ nhiên, đó là một niềm tin ngây thơ. Nhưng chính cái niềm tin ngây thơ ấy đã giúp chúng tôi đi qua những ngày sứt mẻ của tuổi thơ một cách nhẹ nhàng nhất. Chúng tôi không sợ hỏng hóc, vì chúng tôi biết rằng mọi vết thương đều có thể trở thành một phần của vẻ đẹp, nếu ta biết nhìn nó bằng đôi mắt của một đứa trẻ đang cầm trên tay một viên bi ve sứt mẻ.
Khi tôi đút viên bi có vết rạn vào túi quần, tôi cảm thấy mình giàu có hơn bao giờ hết. Tôi không chỉ mang theo một món đồ chơi, tôi mang theo một chiến tích. Và chiến tích ấy sẽ luôn nhắc nhở tôi rằng: Đừng bao giờ sợ những va chạm của cuộc đời, vì chính chúng sẽ mài giũa ta thành những phiên bản rực rỡ nhất của chính mình.