Thế giới của người lớn thực chất là một tập hợp của những đôi chân. Tôi rút ra kết luận này vào năm tôi tám tuổi, khi đang ngồi chễm chệ dưới gầm cái bàn gỗ gụ cũ kỹ ở phòng khách. Gầm bàn là lãnh địa của tôi, là vương quốc mà không một người lớn nào có thể xâm nhập, đơn giản vì cái bụng của họ quá to hoặc cái lưng của họ quá cứng để có thể chui lọt qua những thanh gỗ ngang dọc. Từ góc nhìn cao khoảng bốn mươi centimet này, tôi thấy mọi thứ chân thực hơn hẳn so với khi tôi đứng thẳng và cố gắng ngước nhìn những khuôn mặt đang nghiêm nghị phía trên.
Người lớn thật kỳ lạ. Họ dành rất nhiều tiền để mua những đôi giày bóng loáng, nhưng họ lại chẳng bao giờ nhìn thấy vẻ đẹp của lớp bụi mịn đang khiêu vũ trong kẽ hở của sàn nhà. Dưới gầm bàn, tôi biết rõ đôi giày da của bố bị mòn gót bên trái, chứng tỏ bố hay đi nghiêng về một phía khi suy nghĩ. Tôi thấy đôi dép lê màu hồng của mẹ có một vết rách nhỏ ở quai, vết rách mà mẹ chưa kịp khâu lại vì mải lo cho những bữa cơm. Và tôi thấy đôi chân gầy guộc, nhăn nheo như vỏ cây đại thụ của ông nội, đôi chân ấy lúc nào cũng tỏa ra mùi lá trầu không và sự tĩnh lặng.
"Binh ơi! Con lại chui vào đấy làm gì? Ra ngoài này đi học bài ngay!"
Tiếng mẹ vọng xuống từ một tầng mây xa xôi nào đó. Tôi thở dài, chỉnh lại chiếc mũ canô bằng giấy báo trên đầu. Người lớn luôn coi việc ngồi im một chỗ là lãng phí thời gian, trừ khi bạn ngồi trước một cuốn sách giáo khoa. Họ không hiểu rằng dưới gầm bàn này, tôi đang bận điều hành một cuộc họp quan trọng với quân đoàn kiến lửa đang hành quân qua chân bàn.
"Con đang nghiên cứu khoa học mà mẹ!"
Tôi hét vọng ra, giọng nói đập vào mặt bàn gỗ tạo nên một âm thanh vang vọng như trong hang động.
"Khoa học gì dưới cái gầm bàn bẩn thỉu đó? Ra ngay, không mẹ dùng chổi quét cả con ra ngoài bây giờ!"
Tôi miễn cưỡng bò ra, lòng đầy nuối tiếc cho kế hoạch xây dựng pháo đài bằng những mẩu bút chì màu. Khi đầu tôi vượt qua mép bàn, thế giới bỗng chốc mở rộng một cách đáng sợ. Trần nhà quá cao, những chiếc ghế quá nặng, và mọi thứ đều dường như được thiết kế để nhắc nhở tôi rằng tôi chỉ là một sinh vật nhỏ bé đang tồn tại trong một không gian không thuộc về mình.
Tôi ngồi vào bàn, nhìn cuốn vở ô ly trắng tinh. Người lớn thích những hàng lối thẳng tắp. Họ dạy chúng tôi viết chữ phải nằm trong ô, đi đường phải theo vạch, và suy nghĩ phải theo khuôn mẫu. Nhưng họ lại quên mất rằng những điều thú vị nhất thường xảy ra ở ngoài lề. Giống như việc tôi phát hiện ra một vết mực tím hình con voi trên mặt bàn, đó là kết quả của một lần "tai nạn nghệ thuật" tháng trước. Đối với mẹ, đó là một vết bẩn cần tẩy xóa. Đối với tôi, đó là một người bạn thầm lặng đi cùng tôi qua những giờ làm toán khô khan.
"Bố này, tại sao người lớn lại thích đi giày da cứng ngắc thế ạ?"
Tôi hỏi khi bố đang mải mê đọc tờ báo buổi sáng. Bố hạ tờ báo xuống, nheo mắt nhìn tôi qua cặp kính cận.
"Vì giày da trông lịch sự, con trai à. Nó thể hiện mình là người trưởng thành và có trách nhiệm."
"Nhưng nó đau chân lắm bố ơi. Con thấy bố toàn tháo giày ra ngay khi vừa bước chân qua cửa mà."
Bố khựng lại một chút, có lẽ đang tìm cách giải thích cho một đứa trẻ tám tuổi về sự hy sinh của sự thoải mái để đổi lấy cái gọi là "thể diện".
"Đó gọi là cái giá của việc làm người lớn. Khi con lớn lên, con sẽ hiểu có những thứ mình không thích nhưng vẫn phải mang vào người."
Tôi gật đầu, dù chẳng hiểu tí gì. Trong đầu tôi thầm nghĩ, nếu làm người lớn mà phải chịu đau chân và luôn phải giả vờ như mình đang rất ổn, thì có lẽ tôi nên xin "tạm dừng" việc lớn lên một thời gian. Tôi thà làm một đứa trẻ đi chân đất, cảm nhận được cái mát lạnh của đất cát dưới lòng bàn chân, còn hơn là một người đàn ông lịch sự nhưng lúc nào cũng muốn thoát khỏi đôi giày của chính mình.
Chiều hôm đó, tôi rủ thằng Tèo "Răng Sún" vào vương quốc dưới gầm bàn. Hai đứa ngồi bó gối, chia nhau mẩu bánh quy vỡ.
"Này Tèo, mày có thấy người lớn giống mấy con robot không? Sáng dậy, đi làm, về nhà, mắng con, đi ngủ. Cứ lặp đi lặp lại như cái đồng hồ báo thức ấy."
Tèo nhai nhồm nhoàm, gật gù tán thưởng:
"Tao thấy họ giống mấy con kiến hơn. Cứ tha mồi về tổ suốt ngày, mà chẳng bao giờ thấy họ ngồi lại ăn mồi một cách thong thả cả. Mẹ tao toàn vừa ăn vừa nhìn điện thoại hoặc càu nhàu chuyện tiền nong."
"Ừ, mà tiền là cái gì nhỉ? Sao họ cứ phải nhắc đến nó suốt thế?"
"Tao nghe bố tao bảo tiền mua được mọi thứ. Nhưng tao xin tiền mua bi thì bố bảo tiền không phải là lá đa. Vậy là tiền khó kiếm hơn lá đa, nhưng lại quan trọng hơn cả những trận thi đấu bi của tụi mình."
Hai đứa tôi im lặng một lúc, cùng nhìn về phía đôi chân của người lớn đang đi lại bên ngoài gầm bàn. Đôi chân ấy bước đi vội vã, nặng nề, dường như đang gánh vác cả một thế giới mà chúng tôi chưa thể hình dung nổi. Ở dưới này, chúng tôi an toàn. Ở dưới này, chúng tôi là những vị vua của bóng tối và bụi bặm, nơi duy nhất mà sự tưởng tượng không bị những quy tắc của "thế giới phía trên" bóp nghẹt.
Tôi chợt nhận ra, thế giới nhìn từ gầm bàn gỗ không chỉ là cái nhìn thấp hơn, mà là cái nhìn chân thật hơn. Ở đó, không có sự giả dối của những nụ cười xã giao, chỉ có những đôi chân đang mệt mỏi và những tấm lòng đang khao khát được nghỉ ngơi. Và tôi tự hứa với lòng mình, sau này dù có lớn đến đâu, tôi cũng sẽ thỉnh thoảng chui vào một gầm bàn nào đó, để nhắc nhở bản thân rằng thế giới này thực ra đơn giản hơn những gì người lớn vẫn thường vẽ ra.