Tiếng còi tàu hỏa từ phía ga xa vọng lại, xé toạc bầu không khí yên ả của buổi trưa hè oi ả. Âm thanh ấy như một gợn sóng, lan dài trên mặt sông phẳng lặng, rồi mất hút vào rặng tre già đang rũ bóng bên bờ. Đối với thằng Tí, đó không đơn thuần là một âm thanh cơ khí khô khốc; đó là tiếng gọi của một thế giới xa xăm, hào nhoáng và đầy bí ẩn mà nó chỉ được nghe qua những câu chuyện kể chắp vá của ông nội.
Thằng Tí nằm dài trên lưng con trâu già tên là Sửu. Lưng trâu nhám xịt, ấm sực dưới cái nắng tháng Tư nhưng lại là chiếc giường êm ái nhất mà nó từng biết. Nó gác tay lên trán, mắt lim dim nhìn những đám mây trắng xốp như bông gòn đang lững lờ trôi trên nền trời xanh ngắt. Gió từ ngoài đồng lùa vào, mang theo mùi nồng nồng của bùn non đang nứt nẻ và mùi cỏ cháy nắng. Cái mùi đặc trưng của quê hương ấy, dù đi đâu, có lẽ cả đời này nó cũng chẳng thể nào quên được.
"Tí ơi! Tí à! Mày có thấy con trâu nhà tao không?"
Tiếng gọi lanh lảnh của con Thắm vang lên từ phía bờ đê. Thằng Tí chẳng buồn nhổm dậy, nó chỉ khẽ nhếch mép, đưa tay bứt một cọng cỏ gà rồi đưa lên miệng nhấm nháp vị ngọt chát đầu lưỡi. Con Thắm chạy đến, mồ hôi nhễ nhại trên khuôn mặt rám nắng, đôi tóc đuôi gà cột bằng sợi thun xanh đã sút ra một bên, trông vừa lếch thếch vừa tức cười. Nó đứng khựng lại, chống tay vào hông, thở không ra hơi:
"Mày sướng thật đấy Tí, nằm đây hưởng mát, còn tao thì bị má rầy vì làm sổng mất con bò. Tao mà bị đòn là tại mày không trông giúp đấy nhé!"
Thằng Tí lúc này mới chịu ngồi dậy, nó xoa xoa cái đầu trọc lóc vì vừa bị cha đè ra hớt tóc "ba chỏm" tuần trước, cười hì hì: "Con bò nhà mày nó khôn lắm, chắc nó lại mò sang vườn ngô nhà bà Hai rồi. Sang đó mà tìm, không khéo lại được bà cho mấy trái bắp non ấy chứ."
Con Thắm nghe đến bắp non thì mắt sáng rực, nỗi lo bị đòn dường như tan biến phân nửa. Nó leo tót lên lưng trâu ngồi cạnh thằng Tí. Hai đứa trẻ, một cao một thấp, cùng ngồi trên lưng con trâu già, nhìn ra phía chân trời xa tít tắp, nơi có những dãy núi mờ ảo trong làn khói sóng.
"Tí này, sau này mày lớn lên mày có đi theo tiếng còi tàu kia không?" – Thắm bất chợt hỏi, giọng nó nhỏ lại, pha chút băn khoăn.
Thằng Tí lặng thinh một chút. Nó nhìn xuống đôi bàn chân đen nhẻm, móng chân còn dính phèn chua của mình. Cha nó cả đời bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, đôi bàn tay chai sần như vỏ cây khô. Má nó thì gánh gồng ngược xuôi, vai gầy trĩu nặng những mùa vụ thất bát. Nó thương cái làng này, thương tiếng ếch kêu mỗi đêm mưa, thương bát canh cua đồng ngọt mát mẹ nấu. Nhưng sâu thẳm trong lòng, tiếng còi tàu kia vẫn như một lời hứa hẹn về một miền đất hứa, nơi nhà cửa san sát và đèn điện sáng trưng cả đêm.
"Tao không biết nữa Thắm ơi. Ông nội tao bảo, đi xa thì sướng cái thân nhưng khổ cái bụng vì nhớ nhà. Mà tao thì chưa đi quá cái ga tàu kia bao giờ."
Nắng bắt đầu nhạt dần trên những ngọn tre. Xa xa, khói bếp từ những nếp nhà tranh bắt đầu bay lên, bảng lảng như sương muối. Đó là lúc những người mẹ gọi con về ăn cơm, là lúc những người cha dắt trâu về chuồng sau một ngày mệt nhọc. Thằng Tí vỗ nhẹ vào cổ con Sửu, ra hiệu đi về.
Bước chân con trâu nện đều trên con đường đất đỏ, để lại những vết chân tròn lún sâu. Thằng Tí nhìn bóng mình và bóng con Thắm trải dài trên mặt đất, lồng vào nhau. Tuổi thơ của chúng nó giản đơn như thế, gói gọn trong mùi rơm rạ, tiếng còi tàu và những câu hỏi ngây ngô về phía sau ngọn núi kia là gì.
Chiều nay, cơm chắc chắn sẽ có món cá kho tộ của mẹ. Thằng Tí hít một hơi thật sâu, cảm nhận vị đất, vị gió và vị quê hương đang thấm đẫm vào từng thớ thịt. Dẫu mai này có đi đâu xa, dẫu có bước lên chuyến tàu định mệnh kia, thì mảnh đất này vẫn là cái gốc, là nơi mà mỗi khi mệt mỏi, nó chỉ cần nhắm mắt lại là thấy cả một bầu trời ký ức hiện về.
Chương đầu tiên của cuộc đời thằng Tí đã bắt đầu như thế, bình lặng mà dữ dội, như dòng sông quê mùa nước nổi, cuốn theo bao ước mơ nhỏ bé trôi về phía đại dương đại ngàn.