Cái nắng tháng Tư dường như vẫn chưa chịu buông tha cho dải đất miền Trung nắng cháy, nhưng với lũ trẻ xóm Đê, nắng càng gắt thì những cuộc chơi lại càng trở nên cuồng nhiệt. Khi những người lớn trong làng bắt đầu rút vào hiên nhà để thắt lại mấy cái rổ tre hay tranh thủ chợp mắt cho bớt cái nhọc nhằn của vụ chiêm vừa dứt, thì đó cũng là lúc "vương quốc" ngoài đồng vắng thuộc về lũ trẻ.
Thằng Tí, với cái đầu ba chỏm và chiếc quần đùi xà lỏn bạc màu, đứng hiên ngang trên một gò đất cao, tay cầm một nhánh lá chuối đã tước hết phần lá xanh, chỉ còn lại cái sống lưng cứng cáp. Đó là thanh bảo kiếm của nó. Đối diện với nó là thằng Hùng "mập", con trai ông chủ tiệm tạp hóa đầu làng, người duy nhất trong đám có đủ "thực lực" để tranh chức thủ lĩnh với thằng Tí.
"Hôm nay, phe xóm Thượng tụi tao sẽ chiếm bằng được cái gò đất này!" – Thằng Hùng hét lớn, tay múa may một khúc gậy tre, cưỡi trên con trâu đực tơ đang thở hồng hộc.
Thằng Tí nheo mắt, nở một nụ cười đầy ngạo nghễ: "Đất của xóm Đê xưa nay chưa bao giờ lọt vào tay lũ nhát gan xóm Thượng mày đâu Hùng ạ. Coi chừng quân tao cho mày ăn bùn đấy!"
Phía sau Tí là thằng Cò, con Thắm và mấy đứa nhóc xóm dưới. Đứa nào đứa nấy cưỡi trên lưng trâu, tay lăm lăm vũ khí tự chế: đứa thì dùng bẹ cau, đứa dùng súng thụt nạp đạn là quả đay xanh. Cảnh tượng ấy giống như một trận đánh oanh liệt trong các câu chuyện kể về Đinh Bộ Lĩnh cờ lau tập trận mà ông nội vẫn thường rỉ tai Tí mỗi đêm.
"Xông lên!"
Thằng Tí ra lệnh, hai chân kẹp chặt vào sườn con Sửu. Con trâu già dường như hiểu ý chủ nhân, nó không còn dáng vẻ lờ đờ thường ngày mà bắt đầu lội bùn, sầm sập lao về phía đối phương. Tiếng gào thét, tiếng gậy gộc va vào nhau lạch tạch hòa cùng tiếng bùn văng tung tóe tạo thành một thứ âm thanh hỗn độn đầy phấn khích.
Trận chiến nổ ra giữa cái lòng hồ cạn chỉ còn lại lớp bùn dẻo quánh. Thằng Tí áp sát thằng Hùng. Hai thanh "kiếm" va vào nhau, nhựa chuối chát xít dính vào tay chân. Những viên đạn bằng quả đay từ súng thụt của thằng Cò bắn ra "póc, póc", dù chẳng đau đớn gì nhưng cũng khiến đối phương phải lấy tay che mặt.
Giữa cuộc chiến, con Thắm vốn chẳng mặn mà gì với việc đánh nhau, nó chỉ ngồi trên lưng con bò cái của nó ở vòng ngoài, tay không ngừng vỗ vỗ vào không trung để cổ vũ: "Tí ơi cố lên! Đánh cho nó rớt xuống bùn luôn!"
Nhưng rồi, một sự cố xảy ra. Con trâu tơ của thằng Hùng vì bị kích động bởi tiếng hò reo, bỗng nhiên lồng lên, chân nó trượt mạnh trên lớp bùn nhão. Thằng Hùng mất đà, ngã lộn nhào xuống vũng bùn đen ngòm, "ùm" một tiếng thật lớn. Cả chiến trường bỗng chốc im bặt. Thằng Hùng ngồi bệt dưới bùn, khuôn mặt tròn xoe giờ đây phủ một lớp bùn đen từ đầu đến chân, chỉ còn chừa lại hai con mắt đang chớp chớp vì ngạc nhiên.
Đám trẻ ngẩn người ra mất vài giây, rồi chẳng ai bảo ai, tất cả cùng phá lên cười sằng sặc. Thằng Tí nhảy xuống khỏi lưng trâu, lội bùn đến bên thằng Hùng, đưa tay ra kéo bạn dậy.
"Thủ lĩnh xóm Thượng gì mà tắm bùn sớm thế mày?" – Tí trêu chọc, tay phủi bớt bùn trên mặt Hùng.
Thằng Hùng ban đầu có vẻ muốn mếu máo vì sợ về nhà bị đòn, nhưng thấy lũ bạn cười vui quá, nó cũng nhe răng cười, để lộ hai cái răng sún: "Tại con trâu này hôm nay nó không nghe lời tao thôi, chứ không là mày thua rồi đấy."
Cả đám dắt trâu xuống bến sông ngay gần đó để tắm rửa. Dòng sông quê mùa này nước hơi đục vì phù sa nhưng mát rượi. Chúng cởi sạch quần áo, nhảy ùm xuống nước, thi nhau lặn ngụp. Thằng Tí nằm ngửa, để mặc dòng nước cuốn đi lớp nhựa chuối trên tay. Những tiếng cười giòn tan tan vào sóng nước, xua đi cái nóng gay gắt của buổi trưa hè.
Lúc ấy, nhìn đám bạn đang té nước vào nhau, Tí bỗng thấy những trận chiến này thật kỳ diệu. Chẳng có kẻ thắng, người thua, chỉ có những kỷ niệm đang được tạc vào tâm khảm. Những đứa trẻ xóm nghèo, vốn dĩ chẳng có đồ chơi điện tử hay những con búp bê đắt tiền, lại tự tạo ra một thế giới đầy màu sắc từ chính những gì đơn sơ nhất của đất đai, ruộng đồng.
"Tí ơi, chiều nay về nhớ qua nhà tao lấy khoai nướng nhé!" – Thằng Hùng hét lên khi hai nhóm bắt đầu dắt trâu về hai hướng khác nhau khi nắng đã quái chiều.
Thằng Tí giơ tay vẫy chào, lòng thầm nghĩ về mùi khoai nướng thơm nức. Trận chiến kết thúc bằng một lời mời gọi đầy chân tình. Dưới bóng hoàng hôn đỏ rực như lửa, những bóng trâu và người nhỏ bé dần khuất sau rặng tre làng. Thằng Tí biết rằng, ngày mai sẽ lại có một trận chiến mới, một trò chơi mới, và tuổi thơ của nó sẽ cứ thế lớn lên theo từng nhịp bước của con Sửu trên con đường đất quen thuộc này.