Nếu phiên chợ quê là niềm vui của sự đủ đầy vật chất, thì đêm trăng rằm tháng Tám chính là thiên đường của tâm hồn lũ trẻ xóm Đê. Khi những cơn gió heo may bắt đầu chớm lạnh về đêm, báo hiệu mùa thu chạm ngõ, cũng là lúc tiếng "thình thình" của chiếc trống ếch bọc da trâu già bắt đầu vang lên từ phía đình làng, giục giã những trái tim nhỏ bé đang đập liên hồi vì háo hức.
Thằng Tí đã chuẩn bị cho đêm nay từ cả tuần trước. Nó không có đèn ông sao mua ở phố huyện, cũng chẳng có đèn pin nhựa sáng trưng. Vũ khí của nó là một chiếc đèn lồng làm từ lon sữa bò cũ. Tí dùng đinh đục chi chít những lỗ nhỏ quanh thân lon theo hình ngôi sao, bên trong cắm một mẩu nến cụt. Khi thắp lên, ánh sáng sẽ lọt qua những lỗ nhỏ ấy, tỏa ra xung quanh như hàng ngàn con đom đóm đang nhảy múa.
"Tí ơi! Xong chưa? Đoàn rước đèn đi đến đầu ngõ rồi kìa!" – Tiếng con Thắm gọi giật giọng.
Tí vội vàng thắp nến, tay cầm chiếc gậy tre treo đèn lồng, tay kia xách theo cái trống ếch nhỏ – món quà ông nội vừa bọc lại da mới cho. Ngoài ngõ, một dải ánh sáng lung linh đang trôi bồng bềnh giữa bóng đêm. Đám trẻ con trong làng, đứa cầm đèn ông sao bằng giấy kiếng đỏ, đứa cầm đèn kéo quân, đứa lại xách theo những chiếc đèn lon giống Tí, tất cả tạo thành một con rồng lửa khổng lồ uốn lượn quanh những rặng tre xanh.
"Tùng... rinh rinh... tùng tùng tùng... rinh rinh!"
Tiếng trống ếch vang lên giòn giã, thúc giục những bước chân trần chạy nhảy trên con đường đất đỏ. Thằng Tí dẫn đầu đám trẻ xóm Đê, nó đánh trống nhiệt tình đến mức mồ hôi vã ra như tắm dù trời đang trở lạnh. Con Thắm đi bên cạnh, chiếc đèn ông sao của nó rực rỡ nhất đám nhờ được má dán thêm mấy sợi dây kim tuyến lóng lánh.
Cả đoàn quân tí hon dừng chân tại bãi bồi ven sông – nơi trăng mọc to và tròn nhất. Ánh trăng rằm không vàng vọt như nắng, mà nó trắng trong, dịu dàng như một dải lụa mỏng phủ xuống khắp đồng ruộng, sông ngòi. Mặt sông lấp lánh như được dát hàng triệu mảnh bạc vụn.
"Tụi mày ơi, nhìn kìa! Chú Cuội đang ngồi dưới gốc đa kìa!" – Thằng Cò chỉ tay lên vầng trăng sáng quắc.
Cả bọn đồng loạt ngước mắt lên trời, nheo mắt nhìn vào những mảng xám mờ trên mặt trăng. Đứa nào cũng tin chắc rằng mình thấy chú Cuội đang gục đầu bên gốc đa, có khi còn thấy cả con thỏ ngọc đang giã thuốc nữa. Trong thế giới của chúng, mặt trăng không phải là một hành tinh lạnh lẽo xa xôi, mà là một ngôi nhà ấm áp của những câu chuyện cổ tích mà ông nội vẫn kể bên bếp lửa.
Sau khi rước đèn mỏi nhừ chân, cả bọn tụ lại bên mâm cỗ trông trăng giản dị được bày trên chiếc chiếu manh giữa bãi cỏ. Có vài trái hồng ngâm ngọt lịm, mấy quả bưởi chín mọng được mẹ khéo léo gọt vỏ thành hình bông hoa, và dĩ nhiên không thể thiếu những miếng bánh dẻo, bánh nướng thơm mùi đậu xanh, mứt sen.
"Mỗi đứa được ước một điều đấy, trăng rằm linh thiêng lắm!" – Thắng Hùng mập trịnh trọng nói, mặt nó nghiêm túc lạ thường.
Thằng Tí nhắm mắt lại. Trong đầu nó hiện lên hình ảnh chiếc áo mới màu xanh da trời, tiếng còi tàu hỏa mỗi trưa và gương mặt tần tảo của má Sáu. Nó không ước cho riêng mình một món đồ chơi xa xỉ nào cả. Nó khẽ thầm thì với ánh trăng: "Ước cho ba má luôn khỏe mạnh, ước cho mùa màng không bị bão giông, và ước cho tụi bạn con xóm Đê mãi được chơi cùng nhau như thế này."
Con Thắm thì ước cho bà nội bớt đau lưng khi trời trở gió. Thằng Cò ước sau này được làm chú lái tàu để chở cả đám đi xem thành phố. Những ước nguyện ngây ngô, thuần khiết ấy bay theo làn gió thu, hòa vào tiếng sáo diều vi vu trên cao.
Đêm về khuya, ánh trăng càng thêm vằng vặc. Đoàn người rước đèn giải tán dần, chỉ còn lại những vệt sáng nhỏ nhoi le lói trên những ngả đường về nhà. Thằng Tí dắt tay con Thắm đi dọc bờ đê. Chiếc đèn lon trong tay Tí đã cạn nến, nhưng ánh trăng đã thay thế nó, soi rõ lối về cho đôi bạn nhỏ.
Chương đầu tiên của tuổi thơ Tí khép lại với đêm hội trăng rằm lung linh ấy. Nó hiểu rằng, dẫu cuộc sống ngoài kia có nhọc nhằn, dẫu mai này mùa mưa bão có kéo về (như lời ông nội dự báo về mùa nước nổi sắp tới), thì ánh sáng của đêm trăng này và tình bạn trong sáng dưới gốc cây già sẽ mãi là ngọn đăng ten soi sáng tâm hồn nó.
Tí về đến nhà khi sương đêm đã bắt đầu nặng hạt. Nó treo chiếc trống ếch lên vách, nhìn qua cửa sổ thấy trăng vẫn đang lặng lẽ dõi theo mình. Một cảm giác bình yên đến lạ lùng bao trùm lấy căn nhà lá. Giai đoạn của những trò chơi nắng cháy đã qua, phía trước là những thử thách của mùa mưa, mùa nước nổi đang rục rịch kéo về xóm nhỏ...