Thành phố Lâm Vũ đón những ngày đầu mùa bằng một dải sương mù dày đặc, bảng lảng như một lớp lụa mỏng bao phủ lấy những con dốc dài hun hút. Ở nơi này, thời gian dường như trôi chậm hơn so với bất kỳ nơi nào khác trên bản đồ. Và nằm sâu trong lòng con ngõ mang tên Trầm mặc, hiệu sách “Ký Ức Đĩa Than” của Trịnh Duy Anh lại càng giống như một ốc đảo bị lãng quên, nơi mà nhịp sống hối hả của đô thị ngoài kia không cách nào chạm đến được.
Duy Anh thức dậy vào lúc sáu giờ sáng, khi ánh mặt trời còn chưa đủ sức xuyên qua lớp sương mù xám xịt. Anh không dùng đồng hồ báo thức điện tử. Tiếng lạch cạch đều đặn từ chiếc đồng hồ quả lắc bằng gỗ sồi treo trên tường là âm thanh đầu tiên đánh thức tâm trí anh mỗi ngày. Đối với Anh, mọi thứ có sự vận hành cơ khí đều mang lại một cảm giác an tâm đến lạ kỳ.
Anh thong thả pha một ấm trà xanh, hơi nước bốc lên mờ ảo hòa cùng mùi hương dịu nhẹ của lá trà tươi. Sau khi đã chỉn chu trong chiếc áo len màu xanh rêu cổ lọ, Anh bắt đầu công việc yêu thích nhất của mình: lau chùi những “đứa con” tinh thần. Hiệu sách của Anh không lớn, nhưng nó chứa đựng hàng ngàn đĩa than và những chiếc máy hát cổ từ khắp nơi trên thế giới. Chúng nằm im lìm trên những kệ gỗ cao sát trần, chờ đợi một bàn tay trân trọng chạm vào.
Duy Anh cầm một chiếc khăn vải mềm mịn, nhẹ nhàng lướt qua lớp vỏ ngoài của một chiếc đĩa than có tuổi đời gần nửa thế kỷ. Động tác của anh cực kỳ tỉ mỉ, chậm rãi như thể đang cử hành một nghi lễ thiêng liêng. Anh nâng niu từng món đồ cũ không phải vì giá trị vật chất của chúng, mà vì anh tin rằng, trong mỗi rãnh ghi của đĩa than đều chứa đựng một phần linh hồn của quá khứ. Khi kim đọc chạm vào mặt đĩa, thanh âm vang lên không chỉ là âm nhạc, mà là hơi thở của một thời đại đã qua.
“Lại một ngày tĩnh lặng,” Anh khẽ lẩm bẩm, ánh mắt dừng lại ở khung cửa kính mờ hơi sương.
Nhưng sự tĩnh lặng ấy đã bị phá vỡ vào khoảng ba giờ chiều, khi cơn mưa phùn bắt đầu giăng lối.
Cánh cửa gỗ của tiệm sách khẽ kẹt lên một tiếng khô khốc. Một bóng người gầy gò, mang theo hơi lạnh của nước mưa bước vào. Đó là một chàng trai trẻ, có lẽ chỉ mới ngoài mươi tuổi. Cậu mặc một chiếc áo khoác denim đã hơi sờn, vai đeo một chiếc túi vải thô đựng đầy sách vở và những bản nhạc chép tay.
Cậu đứng khựng lại ngay cửa, đôi mắt to tròn lấp lánh nhìn quanh không gian ngập tràn đĩa nhạc với một vẻ ngỡ ngàng xen lẫn sùng bái. Duy Anh không ngẩng đầu lên, anh vẫn đang chăm chú điều chỉnh lại chiếc kim đọc của một máy hát hiệu Victrola cũ, nhưng anh cảm nhận được sự hiện diện của người lạ.
“Tiệm chưa mở cửa đón khách tham quan, nếu cậu muốn mua đĩa, hãy đợi tôi một chút,” giọng Duy Anh trầm thấp, đều đều như nhịp chảy của con suối nhỏ.
“Dạ… em xin lỗi. Em không phải khách mua đĩa,” chàng trai trẻ lên tiếng. Giọng cậu trong trẻo, mang theo một chút hơi thở dốc vì vừa đi bộ lên con dốc dài. “Em thấy bảng tuyển người làm thêm treo ở phía ngoài ngõ. Em tên là Lâm Hạ Chi, em là sinh viên nhạc viện.”
Lúc này, Duy Anh mới từ từ đặt chiếc kẹp nhỏ xuống bàn, ngẩng đầu lên nhìn. Lâm Hạ Chi có một khuôn mặt thanh tú, đôi mắt sáng như chứa cả một bầu trời sao trong đêm Lâm Vũ. Nhưng điều khiến Duy Anh chú ý nhất là đôi bàn tay của cậu – đôi bàn tay với những ngón thon dài, sạch sẽ, đầu ngón tay có những vết chai mỏng đặc trưng của người luyện đàn piano lâu năm.
Anh im lặng quan sát cậu một lúc lâu. Trong hiệu sách này, người đến rồi đi không ít, nhưng rất ít người mang lại cho anh cảm giác đồng điệu ngay từ cái nhìn đầu tiên. Hạ Chi không giống những người trẻ hiếu kỳ chỉ muốn vào đây chụp vài tấm ảnh lưu niệm. Trong đôi mắt cậu, Duy Anh nhìn thấy một sự khao khát thành kính đối với âm nhạc.
“Tại sao cậu lại chọn nơi này? Làm việc ở đây rất buồn chán, lương không cao, và cậu sẽ phải học cách chung sống với bụi bặm và sự im lặng,” Duy Anh vừa nói vừa bước ra khỏi quầy gỗ, tiến về phía cậu.
Hạ Chi khẽ mỉm cười, một nụ cười rạng rỡ khiến không gian u tối của hiệu sách như bừng sáng. Cậu nhìn về phía chiếc máy hát đang quay dở một bản nhạc không lời của Chopin, tiếng lạo xạo nhỏ xíu lẫn trong giai điệu u buồn khiến cậu mê mẩn.
“Em thích tiếng lạo xạo đó,” Hạ Chi khẽ nói, như thể sợ làm kinh động đến những nốt nhạc. “Âm thanh kỹ thuật số bây giờ quá hoàn hảo, hoàn hảo đến mức lạnh lẽo. Còn đĩa than… nó có nhiệt độ. Em muốn nghe lại thanh âm này, muốn được chạm vào những bản nhạc có linh hồn. Với em, nơi này không hề buồn chán, nơi này là cả một thế giới.”
Câu trả lời của cậu khiến Duy Anh hơi khựng lại. Đã lâu lắm rồi, anh mới nghe một người trẻ tuổi nói về âm nhạc bằng sự chân thành mộc mạc đến thế. Anh không hỏi thêm về bằng cấp hay kinh nghiệm, bởi anh biết, với những món đồ cũ này, tâm thế của người chạm vào chúng mới là điều quan trọng nhất.
“Tên tôi là Duy Anh,” anh nói, gật đầu nhẹ như một lời chấp thuận ngầm. “Công việc của em bắt đầu từ việc phân loại đĩa theo từng dòng nhạc và… lau bụi. Em có ngại không?”
Hạ Chi lắc đầu nguầy nguậy, đôi mắt cong lại thành hình trăng khuyết: “Dạ không ạ! Em cảm ơn Anh… Duy Anh.”
Cậu gọi tên anh một cách tự nhiên, không quá xa lạ nhưng cũng đủ lễ phép. Duy Anh hơi nhíu mày trước sự thân mật bất ngờ ấy, nhưng anh không phản đối. Anh chỉ tay về phía dãy kệ phía góc trái, nơi chứa những đĩa nhạc cổ điển chưa được sắp xếp.
“Bắt đầu từ đó đi. Hãy cẩn thận với lớp bìa giấy, chúng rất dễ rách.”
Hạ Chi gật đầu, cậu đặt chiếc túi vải xuống ghế gỗ rồi tiến về phía kệ sách. Duy Anh quay trở lại với công việc của mình, nhưng thi thoảng, anh vẫn đưa mắt quan sát chàng trai mới đến.
Căn gác nhỏ vốn dĩ chỉ có một mình anh nay đã có thêm một hơi thở khác. Hạ Chi làm việc rất chuyên tâm. Cậu không dùng điện thoại, không nghe nhạc từ tai nghe. Cậu cứ thế cầm từng chiếc đĩa lên, đọc kỹ tên tác giả, năm sản xuất rồi mới nhẹ nhàng đặt chúng vào đúng vị trí. Những ngón tay của cậu lướt trên mặt đĩa nhẹ như đang dạo trên phím đàn.
Cơn mưa ngoài trời vẫn chưa dứt, tiếng nước mưa gõ nhịp trên mái tôn của hiệu sách hòa quyện với tiếng đĩa than đang quay tạo thành một bản giao hưởng đời thường êm dịu. Duy Anh cảm thấy một sự thay đổi nhỏ nhoi trong bầu không khí. Sự tĩnh lặng của anh không còn mang cảm giác cô độc nữa, mà nó dường như đang được lấp đầy bởi sự hiện diện âm thầm của Hạ Chi.
Trong suốt buổi chiều hôm đó, hai người không nói với nhau quá nhiều lời. Duy Anh chỉ thỉnh thoảng hướng dẫn Hạ Chi cách sử dụng chổi lông mềm để quét bụi trong những rãnh đĩa hẹp. Sự giao tiếp giữa họ diễn ra thông qua những ánh nhìn và những món đồ cũ.
Khi ánh hoàng hôn đỏ thẫm bắt đầu khuất sau những rặng thông già của thành phố Lâm Vũ, Hạ Chi mới dừng tay. Cậu lau mồ hôi trên trán, nhìn thành quả của mình với vẻ mãn nguyện. Những chiếc đĩa được xếp ngay ngắn, ngăn nắp theo một trật tự mà Duy Anh luôn mong muốn.
“Hôm nay đến đây thôi, Hạ Chi,” Duy Anh lên tiếng khi thấy cậu có vẻ đã mệt.
“Dạ, vậy mai em lại tới đúng giờ ạ,” Hạ Chi vừa nói vừa thu dọn đồ đạc. Trước khi bước ra cửa, cậu đột nhiên quay lại, nhìn Duy Anh đang đứng khuất sau quầy gỗ dưới ánh đèn vàng mờ ảo. “Anh Duy Anh này, bản nhạc hồi nãy… là Nocturne Op.9 No.2 của Chopin phải không anh? Nhưng bản phối này nghe lạ quá, tiếng piano có vẻ nặng và trầm hơn thông thường.”
Duy Anh hơi ngạc nhiên vì sự nhạy cảm của cậu. Anh gật đầu: “Đúng vậy. Đó là một bản thu âm hiếm từ năm 1950. Người nghệ sĩ chơi bản này khi ấy đang mang trong mình một nỗi buồn lớn lao, nên nhịp điệu bị kéo chậm lại.”
Hạ Chi khẽ "ồ" lên một tiếng, đôi mắt lộ rõ vẻ ngưỡng mộ. “Hèn gì em nghe như có tiếng khóc trong đó. Chào Anh, em về đây ạ!”
Cánh cửa gỗ khép lại, tiếng chuông gió treo ngoài cửa vang lên lanh lảnh. Duy Anh đứng yên một lúc, nhìn theo bóng dáng gầy gò của cậu sinh viên dần khuất vào màn sương mù mờ ảo của con ngõ Trầm Mặc. Anh tiến lại gần máy hát, nhấc kim đọc ra khỏi mặt đĩa. Sự tĩnh lặng lại bao trùm, nhưng trong tâm trí anh, câu nói của Hạ Chi về “nhiệt độ của đĩa than” cứ vang vọng mãi.
Đêm đó, Lâm Vũ lạnh hơn thường lệ. Duy Anh ngồi bên cửa sổ, lật xem tập hồ sơ xin việc sơ sài mà Hạ Chi để lại. Trên trang giấy trắng, nét chữ của cậu thanh mảnh nhưng dứt khoát. Anh nhìn ra ngoài trời, nơi những ánh đèn đường mờ ảo hắt xuống mặt đường sũng nước.
Lâm Vũ là một thành phố của những kỷ niệm, và hiệu sách của anh là nơi lưu giữ những mảnh vỡ của thời gian. Có lẽ, sự xuất hiện của Hạ Chi không chỉ đơn thuần là một người làm thêm, mà giống như một nốt nhạc mới được viết thêm vào một bản nhạc cũ kỹ đã lâu không có người hòa tấu.
Trần thế ngoài kia có thể ồn ào, có thể đấu đá, nhưng trong căn gác nhỏ này, dưới những rãnh ghi của đĩa than, tình cảm sẽ bắt đầu nảy nở một cách chậm rãi nhất, chân thành nhất, như cách mà người ta phải chờ đợi máy hát đủ nóng để vang lên những giai điệu tuyệt vời nhất.
Duy Anh nhấp một ngụm trà nguội, khóe môi hơi nhếch lên một độ cong rất nhỏ.
Ngày đầu tiên của họ, đã bắt đầu như thế, dưới thanh âm của một bản nhạc buồn và hơi thở của một thành phố ngập sương.