Thành phố Lâm Vũ sau một đêm mưa rào bỗng trở nên trong vắt. Ánh nắng ban mai không gắt gỏng mà dịu dàng như một lớp mật ong loãng, trải dài trên những mái ngói rêu phong và len lỏi vào từng ngóc ngách của con ngõ Trầm Mặc. Trong hiệu sách “Ký Ức Đĩa Than”, những hạt bụi nhỏ li ti nhảy múa trong những vệt nắng chiếu xiên qua cửa sổ, tạo nên một khung cảnh tĩnh mịch đến nao lòng.
Duy Anh mở cửa tiệm sớm hơn mọi ngày. Anh đứng bên hiên nhà, hít hà cái không khí se lạnh mang theo mùi đất ẩm và mùi nhựa thông từ phía rừng xa thổi về. Sống ở Lâm Vũ đủ lâu, người ta sẽ học được cách yêu những điều nhỏ nhặt nhất, như cách một nhành hoa dại vươn lên từ kẽ đá, hay cách ánh sáng thay đổi sắc độ trên những bức tường vôi cũ theo từng giờ trong ngày.
Hôm nay, Anh có một dự định lớn. Anh cần phải sắp xếp lại khu vực lưu trữ trên căn gác lửng – nơi chứa hàng trăm cuốn sách nhạc và những bản thảo chép tay đã bám bụi nhiều năm. Đó là nơi anh ít khi chạm tới, không phải vì anh lười biếng, mà bởi vì mỗi khi bước lên đó, Anh lại cảm thấy sức nặng của thời gian đè nặng lên vai.
Đúng mười giờ sáng, tiếng chuông gió ngoài cửa vang lên lanh lảnh, báo hiệu sự xuất hiện của Hạ Chi. Cậu sinh viên nhạc viện hôm nay mặc một chiếc áo len màu kem rộng thùng xình, trông cậu nhỏ bé và mềm mại hơn hẳn so với hôm qua. Trên tay cậu là một túi giấy nhỏ, vẫn còn tỏa ra mùi thơm ngậy của bơ và bột mì nướng.
“Em chào Anh Duy Anh! Em có mua ít bánh quy ở tiệm đầu ngõ, họ vừa mới ra lò xong, còn nóng lắm ạ,” Hạ Chi vừa nói vừa giơ túi bánh lên, đôi mắt híp lại vì cười.
Duy Anh khẽ gật đầu, mùi bánh nướng khiến không khí trong tiệm bỗng chốc trở nên ấm áp và có chút “đời thường” hơn. Anh chỉ tay về phía chiếc bàn gỗ nhỏ ở góc phòng:
“Để đó đi, lát nữa chúng ta sẽ dùng cùng với trà. Hôm nay có rất nhiều việc phải làm, em đã sẵn sàng chưa?”
Hạ Chi đặt túi bánh xuống, nhanh nhẹn cởi áo khoác ngoài treo lên giá, để lộ đôi cánh tay thon gầy. Cậu hăng hái đáp:
“Dạ, em sẵn sàng rồi ạ! Hôm nay mình làm gì hả Anh?”
Duy Anh nhìn lên phía cầu thang gỗ hẹp dẫn lên gác lửng: “Chúng ta sẽ dọn dẹp căn gác lửng. Có rất nhiều bản nhạc cũ cần được phân loại. Công việc này sẽ tốn nhiều công sức và… bụi bặm đấy.”
Hạ Chi không hề tỏ ra e ngại, ngược lại, đôi mắt cậu sáng rực lên sự tò mò. Đối với một sinh viên khoa nhạc như cậu, một căn gác đầy những bản thảo cũ chẳng khác nào một kho báu vô tận.
Cả hai cùng bước lên cầu thang. Tiếng gỗ kêu “văng vắc” dưới mỗi bước chân khiến không gian vốn tĩnh lặng bỗng trở nên xao động. Căn gác lửng thấp hơn tầng trệt, trần nhà dốc nghiêng theo mái ngói. Nơi đây ngập tràn những thùng gỗ mộc mạc xếp chồng lên nhau, bên trong chứa đầy những tập tài liệu ố vàng và những đĩa than không có vỏ bọc.
Hạ Chi khẽ khàng quỳ xuống bên cạnh một thùng gỗ, cậu đưa tay chạm vào lớp bụi dày trên mặt một cuốn sách da cũ. Ánh nắng từ cửa sổ mái chiếu thẳng vào mái tóc hơi rối của cậu, tạo thành một quầng sáng nhạt nhòa. Duy Anh đứng tựa lưng vào cột gỗ, lặng lẽ quan sát cậu. Anh nhận ra rằng, sự hiện diện của Hạ Chi ở đây dường như rất hòa hợp, như thể cậu vốn dĩ thuộc về nơi này.
“Hạ Chi, em biết không, mỗi bản nhạc ở đây đều có một cuộc đời riêng,” Duy Anh lên tiếng, giọng anh trầm ấm vang vọng trong không gian nhỏ hẹp. “Có những bản nhạc được viết ra trong sự hân hoan, nhưng cũng có những bản được viết bằng nước mắt và sự tuyệt vọng. Nhiệm vụ của chúng ta là tìm lại tên cho chúng.”
Hạ Chi ngẩng đầu lên nhìn Anh, cậu nhẹ nhàng lật mở một trang giấy đã mục nát ở mép. Đó là một bản nhạc chép tay bằng mực tím, nét chữ nghiêng nghiêng đầy cảm xúc.
“Anh Duy Anh, anh xem này… Đây là một bản Sonata chưa hoàn chỉnh. Người viết nó đã dừng lại ở nốt Mi thứ, dường như họ đã gặp phải một nỗi buồn nào đó không thể thốt thành lời,” Hạ Chi lẩm bẩm, những ngón tay dài của cậu gõ nhẹ theo nhịp điệu của những nốt nhạc trên trang giấy.
Duy Anh tiến lại gần, cúi xuống nhìn cùng cậu. Khoảng cách giữa hai người thu hẹp lại, anh có thể ngửi thấy mùi hương thoang thoảng của bột giặt và một chút mùi nắng trên mái tóc của Hạ Chi. Đó là một mùi hương rất dễ chịu, khác hẳn với mùi cũ kỹ của giấy và gỗ mà anh vẫn thường tiếp xúc.
“Đó là bản thảo của một nhạc sĩ địa phương cách đây ba mươi năm,” Anh giải thích. “Ông ấy đã rời bỏ thành phố này vào một ngày sương mù nhất, để lại toàn bộ gia tài âm nhạc cho tiệm sách của cha tôi. Tôi đã định sắp xếp chúng từ lâu, nhưng mỗi khi cầm lên, tôi lại thấy mình như đang xâm phạm vào nỗi buồn của người khác.”
Hạ Chi nhìn Anh với ánh mắt thấu cảm. Cậu không nói những lời an ủi sáo rỗng, mà chỉ lặng lẽ cầm chiếc khăn mềm, bắt đầu lau đi lớp bụi trên bìa sách.
“Em nghĩ là… người nhạc sĩ ấy để lại chúng ở đây vì họ tin rằng sẽ có người trân trọng chúng. Giống như Anh vậy. Anh không xâm phạm nỗi buồn của họ, Anh đang gìn giữ nó để nó không bị thời gian xóa nhòa.”
Duy Anh im lặng. Lần đầu tiên sau nhiều năm, anh cảm thấy sự nặng nề trong lòng mình bớt đi một chút. Những lời nói mộc mạc của cậu thiếu niên này lại chứa đựng một sự thấu triệt mà đôi khi những người trưởng thành như anh lại vô tình bỏ quên.
Cả hai bắt đầu làm việc. Hạ Chi có một thói quen rất đặc biệt: mỗi khi tìm thấy một đoạn nhạc tâm đắc, cậu lại vô thức ngân nga theo giai điệu đó. Giọng hát của cậu mỏng và nhẹ, hòa vào tiếng lật giấy sàn sạt tạo nên một nhịp điệu êm đềm. Duy Anh phụ trách bê những thùng gỗ nặng và ghi chép lại danh mục đĩa nhạc. Thỉnh thoảng, anh lại dừng tay để giải thích cho Hạ Chi về một dòng nhạc nào đó, từ Jazz cổ điển của những năm 20 đến những bản hòa tấu hiện đại ít người biết tới.
“Anh Duy Anh, Anh có bao giờ cảm thấy mình sinh nhầm thời đại không?” Hạ Chi đột ngột hỏi khi đang loay hoay với một chiếc túi đựng đĩa bằng vải gai.
Duy Anh dừng lại, anh nhìn vào đôi bàn tay mình đang bám đầy bụi đen. “Tại sao em lại hỏi vậy?”
“Vì Anh giống như một người từ thế kỷ trước bước ra vậy. Anh yêu những thứ chậm chạp, yêu những âm thanh cũ kỹ, và cả cách Anh pha trà nữa… mọi thứ đều rất tỉ mỉ, rất thong dong. Trong khi ngoài kia, mọi người đều vội vã với điện thoại và mạng xã hội.”
Duy Anh ngồi bệt xuống sàn gỗ, dựa lưng vào những thùng sách. Anh khẽ mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi hiện lên trên khuôn mặt thường ngày vẫn nghiêm nghị.
“Có lẽ vậy. Tôi cảm thấy an toàn hơn khi ở cạnh những thứ mà tôi có thể chạm thấy, ngửi thấy và cảm nhận được sự tồn tại của chúng qua thời gian. Những thứ quá nhanh thường dễ dàng biến mất mà không để lại dấu vết gì. Còn em thì sao, một người trẻ tuổi như em lại thích ngồi ở đây lau bụi hơn là đi chơi với bạn bè sao?”
Hạ Chi cười, cậu ngồi đối diện với Anh, hai đầu gối co lại, cằm tựa lên đôi tay.
“Em cũng vậy thôi. Trong nhạc viện, mọi người đều cố gắng tập luyện để trở thành những người giỏi nhất, biểu diễn ở những sân khấu lớn nhất. Nhưng em chỉ thích tìm những bản phối cũ, thích nghe tiếng piano vang lên trong những căn phòng vắng người. Em thích cái cảm giác âm nhạc không phải để phô diễn, mà là để trò chuyện với chính mình.”
Ánh mắt họ giao nhau giữa căn gác nhỏ. Trong giây phút ấy, dường như không gian và thời gian xung quanh họ thực sự đã ngưng đọng. Duy Anh nhận thấy trái tim mình khẽ rung động một nhịp rất nhẹ, giống như tiếng kim đọc đĩa than vừa chạm vào rãnh ghi đầu tiên. Đó là một sự rung động không ồn ào, nhưng vô cùng sâu sắc.
Họ làm việc cho đến khi ánh nắng tắt hẳn trên cửa sổ mái, chỉ còn lại ánh đèn vàng ấm áp từ chiếc đèn bão cũ mà Duy Anh thắp lên. Toàn bộ căn gác đã trở nên ngăn nắp hơn. Những bản nhạc đã được phân loại theo từng thư mục, những chiếc đĩa than đã sạch bóng bụi trần.
“Nghỉ một chút thôi,” Duy Anh nói. Anh đi xuống tầng trệt và quay trở lại với một ấm trà nóng và túi bánh quy của Hạ Chi.
Hai người ngồi bệt trên sàn căn gác lửng, giữa những chồng sách và đĩa nhạc. Duy Anh rót trà ra hai chiếc chén gốm nhỏ. Khói trà bốc lên nghi ngút, mang theo mùi thơm của hoa nhài.
Hạ Chi cầm một miếng bánh quy, cắn một miếng nhỏ rồi húp một ngụm trà. “Ngon quá anh ạ! Bánh ngọt kết hợp với trà nhài đắng đắng thật là tuyệt.”
“Em mua ở tiệm bà cụ ở góc ngõ phải không?” Duy Anh hỏi.
“Dạ đúng rồi, sao anh biết ạ?”
“Bà ấy đã bán bánh ở đó từ khi tôi còn là một đứa trẻ. Hương vị đó bao nhiêu năm vẫn không thay đổi. Đó chính là điều tôi thích ở Lâm Vũ – sự bền bỉ của những điều giản đơn.”
Hạ Chi nhìn Anh, ánh đèn vàng hắt lên khuôn mặt anh những mảng sáng tối rõ rệt, khiến đường nét trên khuôn mặt Anh vừa cương nghị vừa mang một chút u buồn lãng mạn. Cậu đột nhiên cảm thấy muốn được biết nhiều hơn về người đàn ông này, về những năm tháng anh đã sống một mình trong hiệu sách, và cả về những bản nhạc mà anh hằng đêm vẫn nghe.
“Anh Duy Anh, tối nay… Anh có thể cho em nghe một bản nhạc được không? Một bản nhạc mà Anh yêu thích nhất ấy?” Hạ Chi ngập ngừng hỏi, đôi mắt lấp lánh sự mong chờ.
Duy Anh nhìn cậu, rồi nhìn quanh căn gác lửng đã trở nên ấm cúng hơn nhờ sự hiện diện của cậu. Anh gật đầu.
Cả hai cùng đi xuống tầng trệt. Duy Anh tiến về phía chiếc máy hát HMV có cái loa kèn lớn bằng đồng sáng loáng. Anh chọn một chiếc đĩa than từ ngăn tủ riêng tư nhất của mình. Đó là một chiếc đĩa không có bìa, chỉ có một nhãn giấy trắng viết tay dòng chữ: “Thanh âm của mùa thu”.
Tiếng kim đọc hạ xuống mặt đĩa. Một tiếng lạo xạo đặc trưng vang lên, sau đó là giai điệu của một cây cello đơn độc. Thanh âm trầm buồn, sâu lắng như tiếng lòng của một người lữ khách đang đứng giữa rừng thông bạt ngàn của Lâm Vũ. Giai điệu không nhanh, không chậm, nó cứ thế len lỏi vào từng lỗ chân lông, xoa dịu mọi mệt mỏi của một ngày dài.
Hạ Chi nhắm mắt lại, cậu tựa lưng vào quầy gỗ, để mặc cho âm nhạc cuốn mình đi. Cậu cảm nhận được nỗi buồn, nhưng đó là một nỗi buồn đẹp đẽ và thanh thản. Ở phía đối diện, Duy Anh cũng đứng lặng người, ánh mắt anh xa xăm như đang đuổi theo một ký ức nào đó từ rất lâu về trước.
Bản nhạc kết thúc bằng một nốt trầm kéo dài rồi tắt hẳn vào hư không. Căn tiệm lại trở về với sự tĩnh lặng vốn có, nhưng lần này, sự tĩnh lặng ấy tràn ngập sự thấu hiểu.
“Cảm ơn Anh,” Hạ Chi khẽ nói, giọng cậu hơi khàn đi vì xúc động. “Em chưa bao giờ nghe bản nhạc nào chân thật đến thế.”
Duy Anh nhìn cậu, ánh mắt anh dịu lại. Anh không nói lời nào, chỉ đưa tay lên nhẹ nhàng gạt một sợi tóc dính trên trán của Hạ Chi. Cậu hơi giật mình, nhưng không tránh né, đôi gò má khẽ ửng hồng dưới ánh đèn.
“Trời tối rồi, để tôi tiễn em ra đầu ngõ,” Duy Anh thu tay về, giọng nói lại trở về vẻ điềm tĩnh thường ngày.
Hạ Chi gật đầu, cậu thu dọn túi vải, không quên chào tạm biệt những chiếc đĩa than trên kệ. Khi bước ra khỏi cửa tiệm, gió đêm Lâm Vũ thổi qua khiến cậu khẽ rùng mình. Duy Anh bước bên cạnh cậu, dáng người cao lớn của anh như che chắn cho cậu khỏi những cơn gió lạnh.
Đến đầu ngõ Trầm Mặc, nơi ánh đèn đường vàng vọt chiếu xuống những viên đá cuội, Hạ Chi quay lại mỉm cười với Anh.
“Hẹn gặp lại Anh vào ngày mai nhé, Anh Duy Anh!”
“Chào em, đi cẩn thận,” Anh đứng yên đó, nhìn theo bóng dáng nhỏ bé của Hạ Chi khuất dần sau khúc quanh của con dốc sương mù.
Duy Anh quay trở về tiệm sách. Anh khóa cửa, tắt đèn, nhưng không đi ngủ ngay. Anh quay lại căn gác lửng, nhìn những thùng sách đã được sắp xếp gọn gàng. Mùi hương của bánh quy và mùi trà vẫn còn vương vấn trong không gian. Anh nhận ra rằng, từ hôm nay, mỗi khi chạm vào những rãnh ghi của thời gian, anh sẽ không còn cảm thấy cô độc nữa. Bởi vì anh biết, vào sáng mai, khi nắng lên, sẽ có một người mang theo mùi của nắng và bánh ngọt đến phá vỡ sự tĩnh lặng của anh.
Và có lẽ, bản giao hưởng của mùa thu Lâm Vũ, bây giờ mới thực sự bắt đầu chương đầu tiên.