Người lớn là một loài sinh vật rất kỳ lạ. Họ có thể nhớ được giá xăng tăng bao nhiêu đồng, nhớ được lịch họp dày đặc trên công ty, thậm chí nhớ được tỉ số của một trận bóng đá từ mười năm trước, nhưng họ lại thường xuyên quên mất một thứ quan trọng nhất: Họ từng là trẻ con.
Bố tôi là một ví dụ điển hình của "hội những người khổng lồ hay quên". Bố có một cái bụng khá to mà theo lời bố giải thích là nơi chứa đựng toàn bộ kiến thức của nhân loại, nhưng theo mẹ tôi thì đó chỉ là nơi chứa bia và những món mồi nhắm buổi chiều. Bố đeo một cặp kính cận dày cộp, lúc nào cũng chực rơi xuống cánh mũi. Sáng nào cũng vậy, bố luôn ở trong trạng thái như thể trái đất sắp nổ tung nếu bố không kịp dắt chiếc xe máy ra khỏi cổng trước bảy giờ ba mươi phút.
“Cuốn! Con có thấy cái chìa khóa xe của bố đâu không?” – Tiếng bố gầm lên từ phòng khách, làm rung rinh cả mấy cánh hoa mười giờ tôi vừa tưới nước.
Tôi lúc đó đang bận quan sát một cuộc hành quân vĩ đại của đàn kiến lửa dưới gốc cây khế. Tôi không ngẩng đầu lên, thong thả đáp bằng cái giọng của một triết gia nhí:
“Nó nằm trong ngăn đá tủ lạnh đấy bố. Tối qua bố bảo bố muốn ‘ướp lạnh’ cái đầu cho bớt nóng vì bị sếp mắng mà.”
Một sự im lặng kéo dài đến năm giây. Đó là khoảng thời gian người lớn dùng để tiêu hóa cái sự thật rằng họ vừa làm một việc ngớ ngẩn mà một đứa trẻ lên tám cũng không bao giờ làm. Sau đó, tôi nghe tiếng bước chân huỳnh huỵch chạy vào bếp, tiếng lạch cạch của khay đá, và cuối cùng là tiếng thở dài nhẹ nhõm trộn lẫn với sự ngượng nghịu. Người lớn thường không xin lỗi khi họ sai đâu. Họ sẽ lầm bầm điều gì đó về việc “dạo này nhiều việc quá” rồi lẳng lặng dắt xe đi, coi như chưa có chuyện gì xảy ra.
Tôi nhìn theo bóng bố khuất sau con hẻm, lòng dâng lên một nỗi thương hại sâu sắc. Tội nghiệp những người khổng lồ, họ cứ mải mê xây những tòa nhà thật cao, mua những chiếc xe thật nhanh, để rồi cuối cùng lại chẳng có thời gian để nhìn xem bông hoa mười giờ sáng nay có màu đỏ hay màu mười giờ.
Tí “Điệu” ngồi cạnh tôi từ lúc nào. Nó là cô bé hàng xóm có đôi mắt to tròn và lúc nào cũng mặc chiếc váy xòe như một đóa hoa loa kèn. Tí “Điệu” luôn mang theo một chiếc gương vỡ chỉ còn một nửa. Nó bảo nhìn thế giới qua mảnh gương vỡ thú vị hơn nhiều, vì mọi thứ đều biến hình và lung linh hơn sự thật.
“Cuốn ơi,” Tí lên tiếng, giọng nó trong veo như tiếng chuông gió, “Có phải khi lớn lên, người ta sẽ bị mất trí nhớ về niềm vui không?”
Tôi gật đầu, ra vẻ thông thái: “Chắc chắn rồi. Vì niềm vui vốn nhỏ xíu, như viên bi hay cái kẹo mạch nha thôi. Mà mắt người lớn thì chỉ thích nhìn những thứ to đùng như tiền bạc hay những cái bảng báo cáo. Thứ gì nhỏ quá họ sẽ không thấy, lâu dần họ quên luôn nó có tồn tại trên đời.”
Tí thở dài, nhìn vào mảnh gương vỡ: “Vậy thì thật đáng sợ. Tớ không muốn lớn lên để rồi quên mất màu của nắng chiều trên cánh đồng.”
Thế là, ngay dưới gốc cây khế già nua của xóm Cầu Vồng, chúng tôi quyết định thành lập một nơi đặc biệt: “Tiệm sửa chữa những giấc mơ thủng”.
Cái tên này do tôi nghĩ ra. Tôi nhận ra rằng người lớn không chỉ hay quên, mà tâm hồn họ còn bị thủng rất nhiều chỗ. Những cái lỗ đó làm cho niềm vui bị rơi ra ngoài hết sạch. Chúng tôi sẽ không sửa xe đạp, không sửa tivi hay đài cassette. Chúng tôi sẽ sửa những nụ cười đã bị héo úa và vá lại những giấc mơ đã bị bỏ quên của những người khổng lồ.
Khách hàng đầu tiên của chúng tôi không ai khác chính là ông Giáo già ở cuối xóm. Ông Giáo vốn là một người rất nghiêm nghị. Ông có một cái vườn đầy hoa hồng nhưng chẳng bao giờ thấy ông cười với chúng. Lúc nào ông cũng cau mày nhìn qua khung cửa sổ, tay cầm cuốn sách dày cộp, trông như thể ông đang canh giữ một kho báu bí mật nào đó mà không ai được phép chạm vào.
Bọn trẻ trong xóm đều sợ ông Giáo. Thằng Hùng “Sứt” – một thành viên khác của nhóm chúng tôi, chuyên gia tháo tung mọi thứ để xem “nỗi buồn giấu ở đâu” – từng thề rằng nó thấy ông Giáo thở ra khói vào mùa hè. Nhưng tôi không tin. Tôi nghĩ ông Giáo chỉ là người có cái giấc mơ bị thủng to nhất xóm mà thôi.
“Chúng ta phải hành động thôi!” – Tôi ra lệnh cho Tí “Điệu” và Hùng “Sứt”.
Chiến dịch “vá giấc mơ” cho ông Giáo bắt đầu bằng một hành động liều lĩnh: Chúng tôi lẻn vào vườn hoa hồng của ông. Mục tiêu là để lại một món quà “sửa chữa”. Đó là một con cào cào thắt bằng lá dừa mà tôi đã mất cả buổi chiều để học từ chú bảo vệ trường.
“Tại sao lại là con cào cào?” – Hùng “Sứt” thì thầm, mồ hôi nhễ nhại vì sợ ông Giáo phát hiện.
“Vì người lớn thường quên mất cảm giác được nhảy nhót trên cỏ,” Tôi thì thầm đáp lại. “Con cào cào này sẽ nhắc ông ấy rằng thế giới không chỉ nằm trong đống sách cũ kia.”
Chúng tôi đặt con cào cào lên bậu cửa sổ của ông Giáo rồi chạy biến. Từ xa, tôi thấy ông Giáo chậm rãi bước ra. Ông cầm con cào cào lên, nhìn nó rất lâu. Một giây, hai giây... và rồi, một điều kỳ diệu đã xảy ra. Cái khóe môi nghiêm nghị kia hơi nhếch lên. Không hẳn là một nụ cười rạng rỡ, nhưng nó đủ để làm tan đi cái vẻ băng giá thường ngày. Ông Giáo nhìn quanh vườn, và lần đầu tiên, ông ấy thực sự nhìn thấy những bông hoa hồng đang vươn mình trong nắng.
“Thấy chưa!” – Tôi đắc thắng bảo đồng bọn. “Tiệm của chúng ta hoạt động hiệu quả rồi đấy.”
Thực ra, cuộc sống của trẻ con chúng tôi cũng có những nỗi lo riêng, chứ không phải chỉ toàn màu hồng. Nỗi lo của tôi là bài toán đố về hai vòi nước cùng chảy vào một cái bể, mà tôi luôn tự hỏi tại sao người ta không khóa một vòi lại cho đỡ lãng phí nước. Nỗi lo của Tí “Điệu” là con búp bê bị đứt một bên tay. Nỗi lo của Hùng “Sứt” là việc nó mãi không mọc lại cái răng cửa đã rụng từ năm ngoái.
Nhưng những nỗi lo đó thật là “đáng yêu” so với những nỗi lo của người lớn. Người lớn lo lắng về những thứ không cầm nắm được, như là “lạm phát”, “thị trường chứng khoán”, hay “tương lai”. Họ lo nhiều đến mức quên mất hiện tại là một món quà.
Bà nội tôi thường bảo: “Cuốn ơi, con đừng có chóng lớn quá. Cứ đứng mãi ở tuổi này có khi lại hay.”
Lúc đó tôi chưa hiểu ý bà. Tôi chỉ muốn mình cao bằng bố để có thể với tới cái tổ chim trên cành khế, để có thể tự đi xe máy vèo vèo trên phố mà không cần ai chở. Nhưng bây giờ, khi nhìn thấy những người khổng lồ mệt mỏi xung quanh mình, tôi bắt đầu thấy sợ. Tôi sợ một ngày nào đó, tôi cũng sẽ quên mất cách nói chuyện với kiến, quên mất cách thắt cào cào lá dừa, và quên mất rằng chìa khóa xe có thể nằm trong tủ lạnh.
Xóm Cầu Vồng của chúng tôi nhỏ thôi, nhưng nó là cả một vũ trụ. Có những buổi chiều, nắng nhuộm vàng những bức tường rêu phong, tiếng rao của bác bán bánh giò vang lên đều đặn như một bản nhạc buồn mà ấm áp. Tôi ngồi trên bậc thềm, nhìn những vệt nắng cuối ngày tắt dần và tự hỏi: Tại sao người lớn lại cứ thích làm mọi chuyện trở nên phức tạp?
Mẹ tôi luôn than phiền rằng cái tivi cũ của nhà mình bị nhiễu sóng, màn hình cứ giật giật những lằn kẻ ngang dọc. Mẹ bảo phải mua cái mới. Nhưng tôi lại thích cái tivi đó. Những vệt nhiễu làm cho các nhân vật trong phim trông như đang nhảy múa dưới mưa. Có một lần, tôi bảo mẹ:
“Mẹ ơi, tivi không hỏng đâu, nó chỉ đang giả vờ làm ảo thuật thôi.”
Mẹ tôi chỉ cười, xoa đầu tôi rồi bảo: “Chỉ có con mới nghĩ ra được trò đó.”
Mẹ cười, nhưng mắt mẹ vẫn đượm buồn. Có lẽ nụ cười đó cũng cần được “vá” lại. Tôi bí mật ghi tên mẹ vào danh sách khách hàng tiềm năng của Tiệm sửa chữa những giấc mơ thủng.
Công việc kinh doanh của tiệm chúng tôi không cần vốn, chỉ cần lòng can đảm và một chút ngây thơ. Chúng tôi thu thập những mảnh vỡ của niềm vui: một viên bi màu hổ phách, một chiếc lông chim sặc sỡ, một mẩu giấy vẽ hình ông mặt trời đang cười. Chúng tôi giấu chúng vào túi áo của bố, vào kẹp sách của mẹ, vào hộp đựng thuốc của bà. Chúng tôi tin rằng, những thứ nhỏ bé ấy sẽ có sức mạnh chữa lành vĩ đại.
Thằng Hùng “Sứt” có lần hỏi tôi: “Nếu một ngày chúng mình cũng lớn lên và quên hết mọi chuyện thì sao?”
Câu hỏi của nó làm tôi đứng hình. Đó là một viễn cảnh thật đáng sợ. Tôi tưởng tượng mình đeo một cặp kính dày, bụng to, đi đứng vội vã và chẳng bao giờ nhìn thấy đàn kiến dưới gốc cây khế nữa. Tôi rùng mình.
“Nếu chuyện đó xảy ra,” Tôi nghiêm túc nói với Hùng và Tí, “Chúng mình phải có một quy ước. Mỗi người sẽ giữ một bí mật của tuổi thơ. Khi thấy ai đó có dấu hiệu ‘người lớn hóa’ quá nặng, hai người còn lại phải dùng bí mật đó để đánh thức người kia dậy.”
“Bí mật của tớ là mảnh gương vỡ này,” Tí “Điệu” giơ báu vật của nó lên.
“Bí mật của tớ là chiếc răng sứt này,” Hùng cười hì hì, khoe cái khoảng trống quyền lực trong miệng.
“Còn tớ,” Tôi nhìn lên cây khế, “Bí mật của tớ là cái tên của tiệm chúng mình. Tiệm sửa chữa những giấc mơ thủng sẽ không bao giờ đóng cửa, chừng nào chúng ta còn tin rằng cuộc đời này là một chuyến rong chơi.”
Đêm đó, tôi nằm mơ thấy mình bay trên một chiếc khinh khí cầu làm bằng lá dừa khổng lồ. Từ trên cao nhìn xuống, xóm Cầu Vồng thật lung linh với những ánh đèn vàng ấm áp. Tôi thấy bố đang ngồi cười hả hê bên mâm cơm, thấy mẹ đang nhảy múa theo tiếng nhạc từ chiếc tivi nhiễu sóng, thấy ông Giáo già đang chơi đuổi bắt với những con cào cào lá dừa trong vườn hồng.
Trong giấc mơ đó, không có ai bị thủng giấc mơ cả. Thế giới tràn đầy những mảnh ghép vẹn tròn, lấp lánh như những viên bi màu hổ phách dưới ánh mặt trời.
Tôi giật mình tỉnh dậy khi nghe tiếng gà gáy sớm. Ngoài kia, sương sớm vẫn còn đọng trên những cánh hoa mười giờ. Bố lại bắt đầu đi tìm chìa khóa, mẹ lại tất bật dưới bếp với nồi xôi bốc khói, và xóm Cầu Vồng lại bắt đầu một ngày mới với những lo toan của người lớn.
Tôi mỉm cười, xỏ dép vào chân và chạy ra gốc cây khế. Tiệm sửa chữa những giấc mơ thủng của chúng tôi lại mở cửa rồi. Hôm nay, chúng tôi có một nhiệm vụ mới: Phải làm sao để bác bán bánh giò không còn thấy buồn mỗi khi tiếng rao của bác tan vào thinh không mà không có ai gọi lại.
Tuổi thơ của chúng tôi là thế đó. Nó không phải là một quãng thời gian để lớn lên, mà là một kho tàng để tích lũy. Tích lũy đủ sự hồn nhiên để sau này, khi trở thành những người khổng lồ, chúng tôi sẽ là những người khổng lồ không bao giờ quên cách mỉm cười.
Và tôi biết, dù cuộc đời có làm chúng ta trầy xước thế nào đi nữa, chỉ cần tìm thấy đường về với xóm Cầu Vồng, về với gốc cây khế già, mọi giấc mơ thủng đều có thể được vá lại, bằng những sợi dây tơ của ký ức và lòng tốt trong veo của những đứa trẻ chẳng bao giờ chịu lớn.
Tôi hít một hơi thật sâu mùi thơm của đất sau mưa, mùi khói bếp và cả mùi của sự sống đang trỗi dậy. Tôi thấy mình thật giàu có. Một kiểu giàu có mà không có bất kỳ bảng báo cáo tài chính nào của người lớn có thể thống kê được.
“Này, Cuốn ơi! Đàn kiến hôm nay bắt được một hạt cơm to lắm!” – Tiếng thằng Hùng “Sứt” gọi với từ phía bên kia hàng rào.
Tôi bỏ lại mọi suy tư triết lý của một đứa trẻ lên tám, ba chân bốn cẳng chạy về phía tiếng gọi. Thế giới của những điều kỳ diệu đang đợi tôi ở đó, ngay dưới chân mình, trong những điều nhỏ nhặt nhất mà chỉ có trẻ con mới đủ tinh tường để nhận ra.
Người lớn có thể có cả thế giới, nhưng chúng tôi có cả một bầu trời trong ngăn kéo tuổi thơ. Và bầu trời đó, dù có bao nhiêu năm tháng đi qua, vẫn luôn xanh một màu xanh nguyên bản, không bao giờ phai nhạt.
Tôi thầm hứa với lòng mình, dù sau này có bay cao, bay xa đến đâu, tôi cũng sẽ giữ cho mình một tấm vé thường trực để trở về với tiệm sửa chữa đặc biệt này. Bởi vì, giữa một thế giới đầy những người khổng lồ mệt mỏi, việc giữ cho một giấc mơ không bị thủng chính là công việc vĩ đại nhất mà một con người có thể làm được.
Bạn thấy đấy, câu chuyện của chúng tôi chỉ mới bắt đầu thôi. Trong những chương tiếp theo, tôi sẽ kể cho bạn nghe về "Cuộc di cư của những con kiến sau mưa", về "Bí mật của chiếc gương vỡ" và cả cách mà chúng tôi đã khiến ông Giáo già đồng ý trở thành "Cố vấn tối cao" của tiệm sửa chữa như thế nào.
Nhưng đó là chuyện của những ngày nắng đẹp sau này. Còn bây giờ, tôi phải đi giúp Hùng "Sứt" vận chuyển hạt cơm khổng lồ cùng đàn kiến đã. Cuộc đời ngoài kia có thể đang vội vã, nhưng ở đây, dưới gốc cây khế này, thời gian dường như đang ngừng lại để chúng tôi kịp lớn lên một cách chậm rãi và hạnh phúc nhất.