Mùa thu ở xóm tôi mang theo cái se lạnh của gió heo may và mùi hương dịu ngọt của những loại quả chín trong vườn. Nhưng sự kiện chấn động nhất vào đầu mùa thu năm ấy không phải là tiếng trống tựu trường, mà là việc bác Năm đi thành phố về và tặng cho nhà tôi một quả táo.
Bạn phải hiểu rằng, ở cái xóm nhỏ heo hút này vào những năm ấy, táo là một thứ trái cây xa xỉ chỉ xuất hiện trong những giấc mơ hoặc trong những bức tranh minh họa truyện cổ tích về công chúa Bạch Tuyết. Quả táo của bác Năm to đùng, đỏ mọng, da bóng loáng và tỏa ra một mùi hương quyến rũ đến mức làm người ta muốn nghẹt thở. Mẹ tôi đặt quả táo trên một chiếc đĩa sứ, để ngay chính giữa bàn trà như một vật báu.
"Mùi, con không được động vào nhé. Đợi ba đi làm về rồi cả nhà cùng ăn." Mẹ dặn dò rồi đi xuống bếp.
Tôi ngồi thu mình trên ghế, mắt không rời quả táo. Trong tâm trí tôi lúc đó diễn ra một cuộc chiến tranh giữa hai phe: Một phe bảo "Chỉ cắn một miếng nhỏ thôi, mẹ không biết đâu", và phe kia bảo "Đừng, đó là tội lỗi tày đình đấy!". Quả táo trông thật cô đơn và cũng thật quyền lực trên cái đĩa sứ. Nó giống như một vị hoàng đế đang chờ đợi sự chiêm bái của dân chúng.
Vừa lúc đó, thằng Hải Răng Sún và cái Tí ló đầu vào cửa.
"Trời ơi! Quả gì mà đẹp thế Mùi?" Cái Tí thốt lên, đôi mắt nó tròn xoe, ánh lên sự thèm khát thuần khiết của một đứa trẻ.
Hải Răng Sún nuốt nước miếng cái ực: "Đây là quả táo của Bạch Tuyết đấy à? Ăn vào có bị ngủ quên không?"
"Không biết, nhưng mẹ tao bảo táo này từ thành phố về đấy. Ngon lắm." Tôi tự hào như thể chính mình đã trồng ra nó vậy.
Ba đứa chúng tôi quây quanh bàn trà, sáu con mắt dán chặt vào quả táo đỏ. Không ai nói gì, nhưng không gian bỗng trở nên đặc quánh. Tôi nhìn thấy sự thèm muốn hiện rõ trên khuôn mặt của bạn bè, và một cảm giác ích kỷ bỗng nhiên trỗi dậy trong lòng tôi. Tôi muốn ăn cả quả táo này, tôi muốn tận hưởng cái vị ngọt mà tôi chưa từng biết đến một mình.
"Tí ơi, mày có thấy nó thơm không?" Hải hỏi, mũi nó khịt khịt.
"Thơm lắm... Tao chưa bao giờ được ngửi mùi gì giống thế này." Giọng cái Tí nhỏ xíu, chứa đầy sự ngưỡng mộ.
Tôi nhìn quả táo, rồi nhìn sang đôi môi khô nẻ của cái Tí và cái miệng sún của thằng Hải. Một ý nghĩ lóe lên trong đầu tôi: "Nếu mình ăn một mình, mình sẽ có vị ngọt trong họng. Nhưng nếu mình chia cho tụi nó, mình sẽ có cái gì?"
Lúc đó, tôi chưa biết định nghĩa của từ "chia sẻ". Đối với tôi, chia sẻ đơn giản là sự mất mát một phần lợi ích cá nhân. Nếu quả táo chia làm ba, tôi sẽ mất đi hai phần ba vị ngọt. Đó là một bài toán trừ đau đớn. Nhưng khi nhìn thấy cái Tí lùi lại một bước, ra vẻ như muốn rời đi để không bị cám dỗ, lòng tôi bỗng thắt lại.
"Này, chúng mày đợi tí!" Tôi đứng dậy, chạy xuống bếp lấy con dao nhỏ của mẹ.
"Mùi, mày định làm gì? Mẹ mắng chết đấy!" Hải hốt hoảng.
"Kệ, mẹ mắng thì tao chịu. Tụi mình cùng ăn."
Tôi đặt quả táo lên bàn, tay run run cầm con dao. Việc bổ quả táo này giống như một nghi lễ linh thiêng. Lớp vỏ đỏ mịn màng nứt ra, lộ ra phần thịt táo trắng ngần, mọng nước. Một mùi hương thanh khiết bung tỏa khắp căn phòng. Tôi chia quả táo thành bốn phần đều nhau.
"Mỗi đứa một miếng. Còn một miếng để dành cho mẹ." Tôi chia phần cho Hải và Tí.
Hải cầm miếng táo bằng cả hai tay, nó không ăn ngay mà đưa lên mũi ngửi thật lâu. Cái Tí thì cắn một miếng thật nhỏ, nhắm mắt lại để cảm nhận. Tôi cũng cắn một miếng. Vị ngọt thanh, giòn rụm lan tỏa trên đầu lưỡi. Đó là một hương vị kỳ diệu, hơn tất cả những gì tôi từng tưởng tượng. Nhưng điều kỳ lạ hơn cả là vị ngọt ấy dường như nhân lên gấp bội khi nhìn thấy khuôn mặt rạng rỡ của hai đứa bạn.
"Ngon quá Mùi ơi! Tao thấy mình giống như đang được ở thành phố ấy." Hải cười hơ hớ, để lộ cái lỗ hổng răng cửa giờ đây dường như cũng đang reo vui.
Cái Tí thì khẽ nói: "Cảm ơn Mùi nhé. Mày tốt thật đấy."
Lúc đó, tôi nhận ra bài toán trừ của mình đã sai hoàn toàn. Chia sẻ không phải là phép trừ, nó là phép nhân. Một quả táo chia ba không làm cho nó ít đi, nó làm cho niềm vui to lớn hơn gấp ba lần. Cái vị ngọt trong họng tôi không chỉ là vị của trái cây, mà là vị của tình bạn, của sự hào hiệp mà lần đầu tiên tôi thực hiện được.
Khi mẹ tôi bước vào phòng và thấy quả táo đã bị "phanh thây", mẹ đứng khựng lại. Tôi chuẩn bị tâm lý cho một cơn bão sấm sét của "phù thủy mẹ". Nhưng mẹ không quát. Mẹ nhìn ba đứa chúng tôi với những miếng táo dở dang trên tay, rồi mẹ mỉm cười, một nụ cười hiền hậu lạ thường.
"Các con ăn có ngon không?"
"Dạ ngon lắm mẹ ạ! Mẹ ăn miếng này đi." Tôi đưa phần táo cuối cùng cho mẹ.
Mẹ cầm lấy miếng táo, xoa đầu tôi: "Mẹ không ăn đâu. Mẹ no rồi. Con thấy chưa, khi con cho đi, con sẽ nhận lại được những nụ cười. Đó mới là thứ táo quý nhất trên đời."
Bài học về quả táo theo tôi suốt những năm tháng sau này. Khi lớn lên, thế giới dạy chúng ta phải biết giữ lấy cho mình, phải cạnh tranh để có được phần táo lớn nhất. Người ta tích trữ tài sản, tích trữ quyền lực và nhìn những người xung quanh bằng ánh mắt cảnh giác. Chúng ta sợ chia sẻ vì sợ mình sẽ nghèo đi. Nhưng thực tế, những người giàu có nhất không phải là những người có nhiều nhất, mà là những người có thể cho đi nhiều nhất mà không thấy hối tiếc.
Tôi thấy những người lớn tranh giành nhau một chức vụ, một mảnh đất, thậm chí là một lời khen ngợi. Họ có tất cả, nhưng khuôn mặt họ luôn căng thẳng và thiếu vắng nụ cười. Họ có cả một kho táo nhưng lại chỉ ăn một mình trong sự cô độc. Họ đã quên mất cái phép tính nhiệm màu của tuổi thơ: Một miếng táo chia đôi là hai niềm vui trọn vẹn.
Hải Răng Sún sau này trở thành một người làm từ thiện nổi tiếng. Có lần nó bảo tôi: "Mùi à, mỗi lần tao mang gạo hay quần áo cho người nghèo, tao lại thấy cái mùi hương của quả táo năm xưa. Hóa ra, tao đi làm từ thiện là để mua lại cái cảm giác của chiều thu hôm ấy."
Tôi hiểu ý nó. Chúng tôi đang đi tìm lại bản thân mình giữa một thế giới đầy toan tính. Chúng tôi muốn chứng minh rằng, sự tử tế không phải là điều gì đó cao siêu, nó chỉ đơn giản là việc bổ đôi một "quả táo" khi thấy người khác đang thèm thuồng.
Cái Tí bây giờ đã là mẹ của hai đứa con. Nó kể với tôi rằng nó luôn dạy con mình cách chia sẻ đồ chơi. Nó muốn con nó hiểu rằng, khi đôi bàn tay mở ra để cho đi, nó cũng chính là lúc nó sẵn sàng để nhận về những điều tuyệt vời hơn thế.
Quả táo đỏ của bác Năm đã tan biến từ lâu, nhưng hương vị của nó vẫn còn mãi trong tâm hồn tôi. Nó nhắc nhở tôi rằng, giữa cuộc đời khô cằn này, một chút ngọt ngào sẻ chia có thể biến một ngày bình thường thành một huyền thoại.
Hạnh phúc, suy cho cùng, không nằm ở kích thước của quả táo, mà nằm ở số người cùng ngồi quanh cái đĩa sứ để thưởng thức nó. Và tôi thầm cảm ơn mẹ, cảm ơn quả táo đầu mùa đã dạy cho tôi biết rằng: Đôi khi, mất đi một phần hai lại chính là có được tất cả.
Dưới nắng chiều của ký ức, tôi vẫn thấy ba đứa nhỏ ngồi bệt dưới sàn nhà, chia nhau từng miếng ngọt ngào của cuộc đời, trong tiếng cười trong veo xua tan đi mọi nỗi lo toan của thế giới người lớn.