Khi những chiếc máy gặt đã rời đi, để lại một cánh đồng mênh mông chỉ còn những gốc rạ trơ trọi và mùi thơm của rơm khô nồng nàn, đó là lúc chúng tôi bắt đầu những cuộc viễn chinh vĩ đại nhất. Cánh đồng rạ lúc này không còn là nơi sản xuất lúa gạo của người lớn, nó trở thành một hoang mạc khổng lồ, một vùng đất mới chờ đợi được khám phá bởi những "đoàn thám hiểm" nhí.
Cuộc viễn chinh hôm nay do tôi dẫn đầu. Tôi quấn một chiếc khăn rách lên đầu như những chiến binh sa mạc, tay cầm một cây gậy tre có gắn mảnh vải màu đỏ làm cờ. Đi sau tôi là cái Tí với cái túi đeo vai đựng đầy những "vũ khí bí mật" (thực ra là những viên sỏi bóng loáng) và thằng Hợi mang theo chiếc kính không tròng quen thuộc để "quan sát địa hình".
"Chúng ta đang đi về phía chân trời," tôi tuyên bố, giọng dõng dạc dù đôi chân đang bị những gốc rạ đâm vào đau điếng.
"Tại sao phải đi về chân trời?" cái Tí thắc mắc. "Mẹ tao bảo ở đó chẳng có gì ngoài những đám mây."
"Mẹ mày nói thế vì mẹ mày chưa bao giờ đi bộ đến đó," thằng Hợi giải thích. "Chân trời là nơi mà trời và đất gặp nhau để trao đổi những bí mật. Nếu chúng ta đến kịp trước khi mặt trời lặn, chúng ta có thể nghe thấy tiếng thì thầm của vũ trụ."
Chúng tôi bước đi giữa những gốc rạ. Cánh đồng lúc này vắng lặng, chỉ có tiếng gió lùa qua rơm rạ khô nghe sột soạt và tiếng những con dế mèn bắt đầu gảy nhạc sớm. Dưới cái nắng chiều vàng vọt, những gốc rạ trông như những quân lính tí hon đang đứng gác cho giấc ngủ của đất mẹ.
Bỗng nhiên, chúng tôi bắt gặp một "ốc đảo" giữa lòng cánh đồng rạ: Một vũng nước nhỏ còn sót lại sau trận mưa đêm qua, xung quanh là những đám cỏ xanh rì hiếm hoi.
"Dừng lại!" tôi giơ tay ra lệnh. "Chúng ta cần nghỉ chân và nạp năng lượng."
Chúng tôi ngồi bệt xuống đất, lôi từ trong túi ra những củ khoai nướng đã nguội ngắt nhưng vẫn thơm lừng mùi khói. Ăn khoai giữa cánh đồng mênh mông mang lại một cảm giác tự do khó tả. Không có bốn bức tường, không có mái nhà, chỉ có bầu trời cao rộng và mặt đất bao la.
"Mày nghĩ người lớn có bao giờ cảm thấy mình nhỏ bé không?" tôi hỏi, nhìn những đám mây đang trôi lang thang.
Hợi cắn một miếng khoai, trầm ngâm:
"Người lớn luôn cố làm mình trở nên to lớn. Họ xây nhà cao, đi xe to, nói những lời đao to búa lớn. Nhưng thực ra, họ là những người nhỏ bé nhất vì họ luôn sợ hãi mọi thứ. Họ sợ mất việc, sợ nghèo, sợ già. Chúng ta nhỏ bé về thể xác, nhưng linh hồn chúng ta rộng lớn bằng cả cánh đồng này, vì chúng ta không sợ cái gì cả, kể cả việc đi bộ đến chân trời mà không có xu nào trong túi."
Lời nói của thằng Hợi làm tôi suy nghĩ. Người lớn thường gọi chúng tôi là "lũ trẻ con ranh mãnh", nhưng thực ra họ mới là những kẻ đáng thương trong trò chơi trốn tìm với thời gian. Họ cứ mải miết chạy theo những giá trị mà họ gọi là "thực tế", để rồi đánh mất luôn khả năng được ngồi bệt trên cánh đồng rạ và thấy mình như một vị hoàng đế.
Cuộc viễn chinh tiếp tục. Chúng tôi băng qua những con mương nhỏ, trèo qua những đống rơm cao ngất. Mỗi bước đi là một khám phá mới: một cái hang chuột trống rỗng, một chiếc lá sen khô cong lại như cái nón, hay một tổ chim sẻ bị bỏ hoang. Đối với người lớn, đây là những thứ bỏ đi. Đối với chúng tôi, đó là những bằng chứng của một nền văn minh bí ẩn.
Khi mặt trời bắt đầu lặn, nhuộm cả cánh đồng trong một màu tím thẫm huyền ảo, chúng tôi vẫn chưa chạm đến chân trời. Cái chân trời ấy dường như cứ lùi xa mãi theo mỗi bước chân của chúng tôi.
"Măng ơi, tao mỏi chân quá," cái Tí than vãn, giọng đã bắt đầu run vì hơi lạnh của đêm bắt đầu xuống.
"Sắp đến rồi," tôi động viên, dù chính tôi cũng bắt đầu thấy đôi chân rã rời.
Nhưng rồi chúng tôi dừng lại. Không phải vì đã đến chân trời, mà vì tiếng chuông chùa xa xa vọng lại, báo hiệu giờ cơm tối. Và quan trọng hơn là tiếng gọi của mẹ tôi vang lên từ phía đầu làng, mang theo một quyền lực tối cao mà không chiến binh sa mạc nào dám kháng cự.
"Măng ơi! Về ăn cơm! Mày định đi đến tận đâu đấy hả?"
Cuộc viễn chinh vĩ đại kết thúc trong một nốt nhạc. Chúng tôi lầm lũi quay trở về, chân lấm tay bùn nhưng ánh mắt vẫn còn lấp lánh dư vị của chuyến hành trình.
"Chúng ta thất bại rồi sao?" cái Tí hỏi, vẻ mặt hơi buồn.
"Không thất bại," thằng Hợi nói, nó vác cây gậy cờ trên vai. "Chúng ta không đến được chân trời, nhưng chúng ta đã mang được một phần của chân trời về trong túi áo rồi."
Tôi thọc tay vào túi áo, thấy một vài hạt lúa còn sót lại và một mảnh vỏ ốc khô. Đúng vậy, chân trời không phải là một địa điểm, nó là một cảm giác. Cảm giác rằng thế giới này là của mình, và mình có thể đi đến bất cứ đâu chỉ bằng trí tưởng tượng.
Đêm đó, nằm trên giường, tôi vẫn nghe thấy tiếng gốc rạ xào xạc trong gió. Tôi biết rằng ngày mai, cánh đồng rạ sẽ vẫn ở đó, chờ đợi những cuộc viễn chinh mới. Và dù người lớn có biến cánh đồng thành khu công nghiệp hay những dãy nhà cao tầng, họ cũng không bao giờ có thể lấp đầy những khoảng trống mà tuổi thơ chúng tôi đã kịp gieo xuống những hạt mầm của sự tự do.
Những chuyến viễn chinh trên cánh đồng rạ dạy tôi rằng: Đích đến không quan trọng bằng những người bạn đi cùng mình, và hạnh phúc không nằm ở chỗ bạn sở hữu bao nhiêu đất đai, mà nằm ở chỗ đôi chân bạn đã dám bước đi bao xa để tìm kiếm những điều phù phiếm nhất.