Trận chiến lớn nhất của cuộc đời tôi không diễn ra trên những trang sử hào hùng mà tôi đọc được ở nhà ông giáo già, mà nó diễn ra trên dải đê lộng gió phía sau làng. Ở đó, chúng tôi không có ngựa chiến, không có áo giáp sáng choáng. Chúng tôi chỉ có những con trâu già chậm chạp, bụng to như cái trống, và những thanh kiếm làm từ cành phi lao tuốt lá.
Cưỡi trâu là một nghệ thuật mà không phải đứa trẻ nào cũng thành thục ngay từ lần đầu. Con trâu nhà tôi tên là Sửu – một cái tên thiếu sáng tạo mà bố tôi đặt chỉ vì nó thuộc giống trâu. Sửu có cặp sừng dài, uốn cong như hai vầng trăng khuyết và một đôi mắt to lúc nào cũng ươn ướt như đang hối lỗi về một điều gì đó mà nó chưa kịp làm.
Mỗi chiều, khi mặt trời bắt đầu lười biếng buông mình xuống những rặng tre, lũ trẻ trong xóm lại dắt trâu ra đê. Đây là lúc thế giới của người lớn bị bỏ lại sau lưng, chỉ còn lại chúng tôi và những người bạn bốn chân ậm ạch.
"Này Măng, hôm nay phe tao sẽ chiếm đóng gò mối phía Đông," cái Tí hét lên khi nó đang chễm chệ trên lưng một con trâu cái nhỏ hơn.
Cái Tí mặc chiếc áo bà ba của mẹ nó, vạt áo buộc túm lại ở bụng, tóc buộc hai bên trông giống hệt một vị nữ tướng vùng biên thùy. Nó cầm một cành phi lao, vung vẩy trong không trung đầy vẻ đe dọa.
Tôi, từ trên lưng con Sửu, nhìn xuống và đáp bằng một giọng bình thản:
"Gò mối đó thuộc về vương quốc của tao. Mày muốn lấy thì phải bước qua xác con... trâu này."
Con Sửu bỗng nhiên "ùm bò" một tiếng, đuôi nó quất mạnh vào hông khiến tôi suýt chút nữa rơi xuống đất. Thằng Hợi "Triết học" cưỡi con trâu đực to nhất hội, nó lững thững tiến lại gần, vẻ mặt tư lự như đang cân nhắc một hòa ước quốc tế.
"Tao nghĩ chúng mày nên dừng việc tranh giành lãnh thổ lại," Hợi nói, giọng trầm ngâm. "Bọn trâu đang nhìn chúng ta như nhìn những kẻ ngốc. Chúng nó mới là chủ nhân thực sự của dải đê này, còn chúng ta chỉ là những kẻ ký sinh trên lưng chúng mà thôi."
Tôi nhìn xuống Sửu. Đúng là nó đang nhìn tôi bằng ánh mắt bao dung, như thể nó đang bảo: "Cứ chơi đi cậu chủ nhỏ, khi nào mệt thì tôi lại chở về".
Tại sao người lớn luôn muốn sở hữu mọi thứ nhỉ? Họ cắm mốc, dựng hàng rào, viết giấy tờ để khẳng định: "Đây là của tôi". Nhưng con trâu thì không bao giờ làm thế. Nó ăn cỏ ở đâu cũng được, ngủ ở đâu cũng được, và nó chẳng cần một tờ giấy nào để chứng minh nó thuộc về đồng ruộng. Có lẽ vì không sở hữu gì cả, nên tâm hồn của loài trâu mới thênh thang đến thế.
Trận chiến nổ ra ngay sau đó. Những thanh kiếm phi lao va vào nhau "cộp cộp". Tiếng cười vang động cả một vùng trời chiều. Chúng tôi đuổi nhau trên lưng trâu, những con vật vốn dĩ lười biếng bỗng nhiên cũng trở nên hào hứng, chúng bước đi nhanh hơn, thi thoảng còn chạy lạch bạch khiến lũ trẻ phía trên la hét thất thanh.
Trong khoảnh khắc ấy, tôi cảm thấy mình thực sự là một vị vua. Không phải vì tôi có quyền lực, mà vì tôi có được sự tự do tuyệt đối. Không có bài tập về nhà, không có những lời răn đe "con phải thế này, con phải thế nọ" của mẹ. Chỉ có gió, mùi cỏ mật nồng nàn và tiếng cười của những người bạn.
"Tạm dừng! Tạm dừng!" cái Tí bỗng nhiên hét lên, tay chỉ về phía cuối con đê.
Chúng tôi dừng lại. Ở đằng xa, ông giáo già đang đi bộ, tay chắp sau lưng, dáng đi lững thững. Ông dừng lại trước một khóm hoa dại, cúi xuống nhìn thật lâu rồi lại bước tiếp.
"Ông giáo đang làm gì thế nhỉ?" tôi thắc mắc.
"Ông ấy đang đếm những linh hồn của mùa hè," thằng Hợi phán một câu xanh rờn.
Chúng tôi quyết định "hành quân" về phía ông giáo. Khi những con trâu dừng lại trước mặt ông, ông ngẩng đầu lên, nụ cười hiền hậu nở trên môi:
"Chào các vị hiệp sĩ. Trận chiến hôm nay thế nào? Ai là người thắng cuộc?"
Cái Tí nhanh nhảu:
"Chẳng ai thắng cả ông ạ. Thằng Hợi bảo bọn trâu mới là chủ, còn chúng cháu chỉ là khách trọ thôi."
Ông giáo cười, ánh mắt lấp lánh:
"Thằng Hợi nói đúng đấy. Trong cuộc đời này, kẻ nào tưởng mình là chủ nhân thì thường là kẻ nô lệ tội nghiệp nhất cho những thứ mình sở hữu. Còn kẻ nào biết mình chỉ là khách trọ, kẻ đó sẽ tận hưởng được vẻ đẹp của ngôi nhà một cách trọn vẹn nhất."
Tôi ngẩn người ra. Lại là một triết lý khó hiểu khác của ông giáo. Nhưng nhìn cái cách ông vuốt ve cái sừng của con Sửu, tôi thấy một sự kết nối kỳ lạ. Ông không dắt trâu, ông không sở hữu nó, nhưng con Sửu lại dụi đầu vào tay ông một cách tin cậy hơn cả khi bố tôi dắt nó đi cày.
Mặt trời bắt đầu lặn hẳn, để lại những vệt màu tím thẫm và da cam trên nền trời. Chúng tôi dắt trâu về nhà trong sự im lặng của hoàng hôn. Tiếng chuông chùa từ xa vọng lại, nghe thanh thản đến lạ lùng.
Tôi chợt nghĩ, mai này khi tôi lớn lên, liệu tôi có trở thành một người lớn luôn mải mê cắm mốc chủ quyền cho đời mình không? Liệu tôi có còn nhớ cảm giác được làm một "khách trọ" bình yên trên lưng một con trâu già?
Về đến cổng, bố tôi đang đứng chờ với chiếc roi mây trên tay. Không phải vì tôi đi chơi về muộn, mà vì tôi đã quên cho trâu uống nước. Thế giới hiệp sĩ sụp đổ ngay lập tức trước thực tại của việc dọn chuồng trâu.
"Lên giường đi, mai còn đi học!" tiếng bố quát.
Tôi nằm trên giường, chân tay mỏi nhừ nhưng lòng nhẹ tênh. Tôi nhắm mắt lại, vẫn còn ngửi thấy mùi cỏ và mùi mồ hôi trâu nồng đượm trên quần áo. Đó là mùi của sự tự do.
Người lớn thường nói "tuổi thơ là thiên đường". Nhưng có lẽ họ sai rồi. Tuổi thơ không phải là thiên đường, tuổi thơ là một dải đê dài, nơi chúng ta được phép sai lầm, được phép làm những "hiệp sĩ" không ngai vàng, và được phép tin rằng một con trâu già có thể chở ta đi đến tận cùng của thế giới.
Tôi mơ thấy mình và cái Tí, thằng Hợi vẫn ngồi trên lưng trâu, nhưng lần này chúng tôi bay lên cao, cao hơn cả rặng tre, cao hơn cả nỗi lo toan của người lớn, và đậu xuống trên một đám mây hình cái kẹo kéo khổng lồ.