Nếu người lớn có những ngân hàng nằm trong những tòa nhà bê tông cốt thép lạnh lẽo, thì chúng tôi cũng có một hệ thống tài chính riêng biệt, nằm ẩn khuất dưới gốc cây đa cổ thụ. Ở cái làng này, giá trị của một đứa trẻ không được đo bằng điểm số trên lớp hay sự ngoan ngoãn trong bữa cơm, mà được đo bằng độ nặng của túi quần mỗi khi chúng tôi tụ họp.
Đơn vị tiền tệ của chúng tôi là nắp chai bia. Nắp chai bia thường là đồng xu bạc, nắp chai nước ngọt màu đỏ là tiền giấy mệnh giá lớn, còn những chiếc nắp bị rỉ sét đôi chút thì được coi là tiền lẻ để tiêu vặt.
Sáng hôm ấy, nắng hanh vàng trải dài trên những con đường đất. Tôi, cái Tí và thằng Hợi đang tiến hành một cuộc kiểm kê tài sản quy mô nhất từ trước đến nay. Chúng tôi ngồi bệt trên rễ cây đa xù xì, đổ hết đống nắp chai trong túi ra một mặt phẳng bằng phẳng.
"Tao có hai mươi lăm nắp bia và ba nắp nước ngọt," cái Tí hãnh diện tuyên bố. "Với số tiền này, tao có thể mua đứt cái gánh kẹo kéo của ông cụ đầu xóm, mua thêm một con búp bê nhựa và vẫn còn thừa để bao hai đứa mày mỗi đứa một que kem mút."
Thằng Hợi nhìn đống nắp chai của cái Tí bằng ánh mắt của một nhà kinh tế học lỗi lạc đang xem xét biểu đồ lạm phát. Nó lắc đầu:
"Mày nhầm rồi Tí ơi. Giá trị của nắp chai bia đang sụt giảm nghiêm trọng kể từ khi đám cưới nhà bác Tư diễn ra tuần trước. Đám trẻ con trong làng đứa nào cũng vơ vét được cả vốc nắp chai. Khi cái gì cũng nhiều thì nó không còn quý nữa. Giờ nắp chai nước ngọt màu xanh mới là hàng hiếm."
Tôi nghe mà choáng váng. Hóa ra trong thế giới trẻ con, lạm phát cũng đáng sợ không kém gì thế giới người lớn. Tôi nhìn xuống số "vốn liếng" ít ỏi của mình – mười lăm nắp chai bia cũ kỹ – và cảm thấy mình vừa từ tầng lớp trung lưu rơi thẳng xuống diện hộ nghèo của xóm.
"Vậy giờ làm sao để trở nên giàu có?" tôi hỏi, giọng đầy lo lắng.
Hợi hạ thấp giọng, ra vẻ bí mật:
"Chúng ta phải đi tìm kho báu thực sự. Mẹ tao bảo ở bãi rác phía sau nhà máy gạch có những thứ 'ngoại quốc'. Đó mới là nơi những đại gia thực sự ra đời."
Hai chữ "ngoại quốc" vang lên như một lời mời gọi đầy ma thuật. Trong tâm trí chúng tôi lúc bấy giờ, "ngoại quốc" là một nơi xa xôi nào đó, nơi mà người ta uống những loại nước có màu sắc kỳ lạ và nắp chai của họ chắc chắn phải làm bằng vàng ròng.
Thế là, ba "nhà đầu tư" nhỏ tuổi bắt đầu chuyến hành trình tiến về phía nhà máy gạch. Đường đi đầy nắng và gió, nhưng cơn khát làm giàu đã lấn át tất cả. Chúng tôi đi qua những cánh đồng lúa đang thì con gái, đi qua những ao sen đang mùa tàn tạ, cuối cùng cũng đến được bãi rác "huyền thoại".
Nhưng hỡi ôi, bãi rác không như chúng tôi tưởng tượng. Nó không có vàng ròng, cũng chẳng có những thứ lấp lánh như trong truyện cổ tích. Nó chỉ là một đống lộn xộn của túi nilon, vỏ chai vỡ và mùi hôi nồng nặc dưới nắng hè.
"Nhìn kìa!" cái Tí bỗng reo lên.
Nó chạy lại phía một góc kẹt giữa những viên gạch vỡ và nhặt lên một cái nắp chai màu bạc, nhưng trên mặt nắp có in hình một con hổ rất oai phong. Điều đặc biệt là cái nắp này to hơn hẳn những nắp chai bia thông thường ở làng.
"Đây là tiền của vương quốc Rừng Xanh!" cái Tí tuyên bố, mắt sáng rực. "Một cái nắp này chắc chắn phải đổi được một trăm cái nắp chai bia cũ của thằng Măng."
Chúng tôi xúm lại nhìn cái nắp chai. Quả thực, nó trông rất quyền lực. Nhưng rồi, thằng Hợi lại dội một gáo nước lạnh:
"Đẹp thì có đẹp, nhưng ai sẽ công nhận giá trị của nó? Nếu mày mang cái nắp này đi đổi kẹo, người ta sẽ bảo mày bị hâm. Tiền chỉ có giá trị khi mọi người cùng tin vào nó."
Tôi đứng lặng đi trước câu nói của thằng Hợi. Hóa ra, giá trị của mọi thứ trên đời này đều là do con người tự huyễn hoặc lẫn nhau mà thành. Một nắp chai là rác đối với bố tôi, nhưng lại là cả một gia tài đối với cái Tí. Một tờ giấy bạc màu xanh là niềm hy vọng của người lớn, nhưng đối với chúng tôi, nó cũng chẳng đẹp bằng một cánh bướm ép trong vở bài tập.
Tại sao người lớn lại phải khổ sở vì những con số trong sổ tiết kiệm nhỉ? Nếu họ biết cách biến những mảnh sành thành kim cương, biến nắp chai thành tiền vàng, có lẽ họ đã không phải cau có mỗi khi hóa đơn tiền điện gửi đến nhà. Họ đã quên mất cách "định giá" hạnh phúc bằng cảm xúc, thay vào đó họ định giá bằng vật chất.
"Thôi, không tìm được nắp chai vàng thì ta tìm thứ khác," tôi an ủi.
Chúng tôi bắt đầu bới tìm trong đống gạch vỡ. Và rồi, tôi tìm thấy một chiếc đồng hồ hỏng. Nó không còn kim, mặt kính đã rạn nứt thành những hình thù như mạng nhện. Nhưng khi tôi lắc mạnh, bên trong phát ra tiếng "lạch cạch" khô khốc.
"Tao giàu rồi!" tôi hét lên. "Tao có cỗ máy thời gian!"
Thằng Hợi và cái Tí chạy lại. Chúng tôi thay nhau áp tai vào chiếc đồng hồ hỏng.
"Mày nghe thấy gì không?" cái Tí hỏi.
"Tao nghe thấy tiếng của tương lai," tôi bịa chuyện một cách chuyên nghiệp. "Nó bảo là sau này chúng ta sẽ trở thành những người rất giàu, giàu đến mức không cần phải đi nhặt nắp chai bia nữa."
"Thế có sướng không?" cái Tí thắc mắc.
Tôi im lặng. Giàu đến mức không cần nhặt nắp chai bia nữa, liệu có thực sự sướng không? Lúc ấy, tôi chợt thấy sợ hãi cái tương lai mà chiếc đồng hồ hỏng vừa tiên tri. Nếu một ngày tôi cầm trên tay những tờ tiền thật, liệu tôi có còn cảm thấy rung động khi tìm thấy một cái nắp chai hình con hổ dưới bãi rác? Nếu tôi không còn thấy nắp chai là tiền, nghĩa là tôi đã đánh mất đi "phép thuật" của mình – phép thuật biến những điều tầm thường thành vĩ đại.
Buổi chiều hôm đó, chúng tôi trở về với túi quần nặng trĩu những vật phẩm "vô giá": một chiếc đồng hồ hỏng, ba cái nắp chai hình con hổ và một nắm những mảnh gốm có hoa văn kỳ lạ.
Đi ngang qua quán nước đầu làng, chúng tôi thấy mấy ông chú đang ngồi khà khà chén rượu, bàn chuyện làm ăn đại sự. Một chú nhìn thấy chúng tôi, cười trêu:
"Mấy đứa đi nhặt rác về đấy à? Có bán không chú mua cho một hào?"
Cái Tí đứng khựng lại, chống nạnh nhìn ông chú:
"Chú không đủ tiền mua đâu. Đây là tài sản chiến lược của vương quốc chúng cháu đấy!"
Mấy ông chú cười rộ lên, tiếng cười sảng khoái lan ra tận bờ ao. Họ cười vì sự ngô nghê của chúng tôi, còn chúng tôi mỉm cười vì sự thiếu hụt trí tưởng tượng của họ.
Về đến nhà, tôi cẩn thận cất chiếc đồng hồ hỏng vào trong cái hộp sắt dưới gầm giường. Đó là "ngân hàng trung ương" của tôi. Tôi nhận ra rằng, giàu có không phải là có nhiều thứ người khác muốn, mà là có được thứ mà mình thực sự trân trọng.
Đêm đó, tôi nằm nghe tiếng gió lùa qua khe cửa, tiếng con mọt nghiến gỗ trong tủ áo. Tôi thầm cảm ơn những nắp chai bia rỉ sét, vì nhờ có chúng, tôi mới thấy mình là một triệu phú giữa một thế giới đầy những người lớn nghèo nàn về giấc mơ.
Hóa ra, cái nắp chai hình con hổ hay chiếc đồng hồ không kim không phải là kho báu. Kho báu chính là cái buổi chiều nắng rát mặt, ba đứa trẻ dắt tay nhau đi tìm một điều không tưởng, và tin vào nó một cách chân thành nhất.