Khi những trận bắt cá dưới bùn đã lùi xa vào ký ức của những bữa cơm kho tộ, và cái nắng hanh hao của mùa thu bắt đầu nhuộm vàng những cánh đồng vừa gặt xong, xóm Cầu Vồng lại bước vào mùa của những "giấc mơ bay". Đó là lúc những ngọn gió nồm nam thổi về, mang theo vị mặn của biển và sự phóng khoáng của đất trời, vẫy gọi lũ trẻ chúng tôi rời bỏ những gầm giường chật hẹp để hướng mắt lên khoảng không xanh thẳm.
Trong thế giới của trẻ con, cánh diều không chỉ là một món đồ chơi làm từ tre và giấy vở cũ. Nó là một bức mật thư gửi cho ông trời, là một phương tiện vận chuyển những khao khát mà lời nói đôi khi không thể chở che hết được.
Tất cả bắt đầu từ hiên nhà ông Cần, nơi vốn là "công xưởng chế tạo giấc mơ" của cả xóm. Sau bài học về những chiếc nan tre cân bằng từ lần trước, tôi, Thằng Tủn và Cái Tí quyết định sẽ không mua những cánh diều nilon bán sẵn ngoài phố huyện – những thứ mà Tủn gọi là "đồ công nghiệp thiếu linh hồn". Chúng tôi muốn tự tay làm ra những cánh diều của riêng mình.
"Mận, cậu định ước gì vào cánh diều năm nay?" Cái Tí vừa tỉ mẩn cắt những dải giấy màu làm đuôi diều, vừa hỏi.
"Tớ ước bố tớ bớt bận đi một chút," tôi trả lời không cần suy nghĩ. "Tớ muốn bố có thời gian ra bãi đất trống ngồi nhìn trời với tớ, thay vì cứ mải mê với những bản vẽ công trình khô khốc."
Thằng Tủn đang bận rộn với chiếc diều hình thoi của nó. Nó không dùng giấy vở bình thường mà dùng những trang báo cũ có in hình các nhà khoa học. "Còn tớ," Tủn đẩy gọng kính, "tớ ước mình sẽ chế tạo ra một loại động cơ chạy bằng... tiếng cười. Càng nhiều người cười, máy càng chạy mạnh. Tớ sẽ viết điều đó lên cánh diều này."
Cái Tí dừng tay, ánh mắt nó thoáng buồn khi nhìn về phía những ngôi nhà đang mọc lên san sát che khuất một phần chân trời. "Tớ chỉ ước gia đình tớ không phải chuyển đi đâu nữa. Tớ muốn xóm Cầu Vồng cứ mãi như thế này, không có thêm những ngôi nhà cao tầng che mất gió của tụi mình."
Ông Cần ngồi đó, đôi tay già nua vẫn thoăn thoắt giúp chúng tôi uốn những thanh tre cứng cáp thành một vòng cung hoàn hảo. Ông không nói về những điều ước của mình. Ông chỉ bảo: "Ước mơ giống như cánh diều vậy. Muốn nó bay cao, các cháu phải biết nương vào gió. Nhưng muốn nó không bị mất hút vào mây xanh, các cháu phải biết giữ chặt sợi dây trong tay mình. Đừng để gió cuốn đi mất cái gốc gác của mình, các cháu ạ."
Buổi chiều hôm ấy, chúng tôi mang những "giấc mơ giấy" ra cánh đồng rạ. Cánh đồng sau mùa gặt chỉ còn lại những gốc rạ khô khóc và mùi thơm nồng nàn của bùn đất đang se lại. Đó là một đường băng khổng lồ, không có vật cản, nơi gió được tự do chạy nhảy.
Việc thả diều thực ra là một nghệ thuật của sự kiên nhẫn và sự thấu hiểu. Bạn không thể bắt một cánh diều bay lên bằng sự cưỡng cầu. Bạn phải chạy, phải thả dây từng chút một, và quan trọng nhất là phải cảm nhận được "nhịp tim" của gió thông qua sợi dây dù mảnh dẻ.
"Lên rồi! Lên rồi!" Cái Tí reo hò khi chiếc diều màu hồng có cái đuôi dài thướt tha của nó bắt đầu lảo đảo rồi vút thẳng lên không trung.
Chiếc diều của tôi cũng bắt đầu lộng gió. Cảm giác sợi dây căng ra trong lòng bàn tay, truyền lại những rung động từ tít tận trên cao thật là kỳ diệu. Tôi thấy mình như đang thực sự chạm vào mây, như thể một phần linh hồn mình đã thoát ly khỏi mặt đất lấm lem để bay bổng cùng chim chóc.
Nhìn lên bầu trời lúc này, hàng chục cánh diều của đám trẻ trong xóm đang phấp phới. Có chiếc diều sáo của ông Cần phát ra tiếng kêu "vi vu... trầm bổng" như tiếng hát của một vị tiên già. Có chiếc diều hình rồng rực rỡ, có chiếc lại chỉ là một mảnh giấy đơn sơ. Nhưng tất cả đều đang chung một nhịp đập, hướng về phía mặt trời đang dần lặn xuống sau rặng tre.
Người lớn trong xóm đi làm đồng về, họ dừng lại bên bờ đê, che tay lên trán nhìn lên bầu trời. Những gương mặt khắc khổ vì sương gió bỗng chốc giãn ra.
"Kìa, diều nhà ông Cần kêu hay quá," một bác nông dân nói, tay vẫn dắt con trâu già lững thững bước đi.
Bố tôi cũng đứng đó. Bố không nhìn thấy tôi giữa đám trẻ con đang mải mê chạy trên ruộng rạ, nhưng bố đang nhìn lên những cánh diều. Tôi đứng từ xa, quan sát bố. Ánh hoàng hôn nhuộm đỏ đôi vai gầy của bố. Lần đầu tiên, tôi thấy bố bỏ cái cặp tài liệu xuống đất, đứng lặng yên như một pho tượng.
Có lẽ bố cũng đang nhớ về cánh diều của năm tám tuổi mà bố đã đánh mất. Có lẽ cái điều ước "bố bớt bận" của tôi đã phần nào len lỏi được vào trái tim bố thông qua sợi dây diều vô hình đang rung động trên bầu trời kia.
Bác Bảo "Khùng" lững thững đi tới, bác cầm một chiếc diều rất lạ, nó không có hình thù gì cụ thể, chỉ là một tấm vải trắng lớn buộc vào bốn góc tre. Bác không chạy, bác chỉ đứng yên một chỗ, lợi dụng một cơn lốc nhỏ để đưa nó lên cao.
"Bác Bảo ơi, bác ước gì vào cái diều trắng đó?" tôi chạy lại hỏi.
Bác Bảo cười, đôi mắt bác phản chiếu ánh chiều tà lấp lánh: "Bác không ước gì cả, Mận ạ. Bác để trắng để những ai lỡ đánh mất ước mơ có thể nhìn lên đó và tự viết điều họ muốn vào. Cái diều này là của chung cả xóm, là một tờ giấy trắng của trời xanh."
Thằng Tủn đứng cạnh đó, nó lầm bầm: "Giả thuyết về sự bù đắp tinh thần: Khi một cá nhân mất đi khả năng mơ ước, cộng đồng sẽ tạo ra một khoảng không để họ tìm lại nó."
Nhưng mùa diều không chỉ có niềm vui. Nó còn có cả những sự chia lìa đau đớn mà chúng tôi gọi là "diều đứt dây".
Đang lúc gió đang thổi mạnh nhất, bỗng một tiếng "tạch" khô khốc vang lên. Sợi dây trên tay Cái Tí đột ngột chùng xuống. Chiếc diều hồng của nó, mang theo cả bức vẽ về gia đình và xóm Cầu Vồng, bắt đầu chao đảo dữ dội. Nó bị gió cuốn đi, xoay vòng tròn trên không trung rồi lịm dần về phía bên kia bờ sông, nơi có rặng bần già tối tăm.
Cái Tí đứng chết trân, sợi dây chỉ còn lại một đoạn ngắn ngủn trong tay. Nó không khóc, nhưng đôi mắt nó thất thần như vừa đánh mất một báu vật.
"Nó đi rồi, Mận ơi... Điều ước của tớ bay mất rồi," Tí thầm thì.
Tôi và Thằng Tủn cũng dừng lại. Những cánh diều khác vẫn đang bay, nhưng niềm vui của chúng tôi đã vơi đi một nửa. Nhìn cánh diều màu hồng nhỏ dần rồi biến mất vào bóng tối của rừng bần, tôi chợt hiểu ra một điều cay đắng: Không phải giấc mơ nào gửi đi cũng được ông trời hồi đáp, và không phải sợi dây nào cũng đủ chắc để giữ lấy những gì chúng ta hằng yêu quý.
"Đừng buồn Tí," ông Cần bước lại gần, đặt bàn tay to lớn lên vai nó. "Diều đứt dây không phải là mất hết. Nó chỉ là chuyển sang một hành trình khác mà mắt thường mình không nhìn thấy được thôi. Có lẽ 'các vị thần' ở rặng bần cũng cần một điều ước, và chiếc diều của cháu đã chọn đến đó để giúp họ."
Bác Bảo "Khùng" thì nói thêm: "Sợi dây đứt là để nhắc cháu rằng: Ước mơ thực sự không nằm ở mảnh giấy, nó nằm ở trong lòng cháu. Mảnh giấy có thể bay mất, nhưng lòng cháu còn giữ, thì cháu vẫn có thể làm lại một cánh diều khác, đẹp hơn và chắc chắn hơn."
Đêm đó, xóm Cầu Vồng yên tĩnh lạ thường. Tôi nằm trên giường, nghe tiếng diều sáo của ông Cần vẫn đều đặn "u u" ngoài cánh đồng. Ông không bao giờ thu diều vào ban đêm. Ông để nó bay suốt đêm, như một ngọn hải đăng bằng âm thanh để dẫn lối cho những linh hồn đi lạc trở về nhà.
Tôi nhìn ra cửa sổ, thấy bóng bố vẫn đang ngồi ngoài hiên, tay cầm một mảnh tre già. Bố đang lóng ngóng thử vót một cái nan diều. Ánh đèn dầu hắt bóng bố lên tường, to lớn và cô độc.
"Bố đang làm gì thế ạ?" tôi bước ra, khẽ hỏi.
Bố giật mình, giấu mảnh tre ra sau lưng như một đứa trẻ bị bắt quả tang đang nghịch ngợm, rồi bố lại đưa ra, cười ngượng nghịu: "Bố định làm lại cho Cái Tí một cánh diều mới. Chiều nay bố thấy nó buồn quá. Bố nhớ ngày xưa ông nội cũng từng làm cho bố một chiếc diều giống hệt thế này khi bố làm mất con diều sáo."
Tôi ngồi xuống cạnh bố, cầm lấy một mảnh giấy màu. "Con giúp bố nhé?"
Hai bố con tôi ngồi đó, giữa mùi hương của tre già và hồ dán giấy. Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi không thấy bố nói về những con số hay những khối bê tông. Bố kể cho tôi nghe về những ngày bố còn nhỏ, về những lần bố trốn bà nội đi thả diều giữa trưa nắng đến mức bị cảm nắng nằm bẹp cả tuần.
Tôi nhận ra rằng, cánh diều của tôi chiều nay tuy không đứt dây, nhưng nó đã thực sự mang được điều ước của tôi đến với bố. Nó đã kéo bố ra khỏi cái vòng xoáy mệt mỏi của người lớn để trở về ngồi bên hiên nhà, cùng con trai làm một món đồ chơi giản dị.
Cánh diều mới chúng tôi làm xong vào lúc nửa đêm. Nó không phải màu hồng, mà là một màu xanh hòa bình rực rỡ, với những cái nan được vót cực kỳ cẩn thận bởi bàn tay của một kỹ sư xây dựng.
Sáng hôm sau, tôi mang chiếc diều sang nhà Tí. Đó cũng là ngày cuối cùng gia đình Tí ở lại xóm Cầu Vồng trước khi chiếc xe tải chở đồ lăn bánh.
Cái Tí nhận lấy cánh diều, nó sờ vào những đường dán phẳng phiu của bố tôi, đôi mắt nó lại rưng rưng. "Cảm ơn cậu, Mận. Cảm ơn chú nữa."
"Tớ có một đề nghị," Thằng Tủn xuất hiện, tay cầm một cuộn dây dù mới tinh mà nó vừa xin tiền mẹ mua. "Chúng ta sẽ thả chiếc diều này lên ngay bây giờ. Để nó bay cao nhất xóm, để nó tiễn Tí đi. Khi nào Tí nhìn lên bầu trời ở nơi ở mới, Tí hãy nhớ rằng chiếc diều này vẫn đang bay ở xóm Cầu Vồng."
Chúng tôi chạy ra đầu xóm, nơi chiếc xe tải đang nổ máy chờ đợi. Gió sáng sớm mát lành và mạnh mẽ. Chiếc diều xanh vút lên, sải cánh rộng như một con đại bàng đang chở che cho những lời chia ly.
Khi xe chuyển bánh, Cái Tí thò đầu ra cửa sổ, tay vẫy chào liên tục. Chiếc diều xanh vẫn lơ lửng trên cao, sợi dây nằm trong tay tôi và Tủn căng tràn sức sống.
"Tạm biệt xóm Cầu Vồng! Tớ sẽ không quên đâu!" tiếng Tí nhỏ dần rồi tan vào tiếng gió.
Tôi đứng lặng nhìn theo bóng chiếc xe khuất sau rặng tre. Tôi không còn thấy buồn nữa. Tôi hiểu rằng, cuộc đời là một chuỗi những lần thả diều. Có những cánh diều bay đi mãi mãi, có những cánh diều đứt dây giữa chừng, và có những cánh diều chúng ta phải tự tay trao cho người khác. Nhưng quan trọng là chúng ta đã từng cùng nhau chạy trên cánh đồng, đã từng cùng nhau ngửa cổ nhìn trời và cùng nhau tin vào những điều tốt đẹp.
Mùa diều rồi cũng qua đi khi những cơn mưa đông bắt đầu sụt sùi. Những cánh diều giấy được xếp gọn vào góc tủ hoặc treo lên vách nhà, chờ đợi một mùa gió mới.
Ông Cần bảo: "Diều nghỉ ngơi là để tre thêm già, giấy thêm bền."
Tôi nhìn chiếc diều sáo của ông Cần giờ đã im hơi lặng tiếng. Tôi chợt nhận ra mình đã lớn thêm một chút sau mùa hè này. Tôi không còn chỉ biết đòi hỏi những điều ước cho riêng mình. Tôi đã học được cách chia sẻ giấc mơ, cách chấp nhận sự mất mát và cách dùng đôi bàn tay mình để hàn gắn những nỗi đau của người khác.
Xóm Cầu Vồng giờ vắng đi một người bạn, nhưng bầu trời thì vẫn rộng lớn như thế. Những lời ước gửi vào gió có thể không thành hiện thực ngay lập tức, nhưng nó đã làm thay đổi những người ở lại. Bố tôi giờ đây thi thoảng lại về sớm hơn, ngồi ngoài hiên vót thêm vài cái nan tre dự phòng. Thằng Tủn thì đang nghiên cứu cách để làm diều bằng... lá chuối khô.
Còn tôi, mỗi khi nhìn lên bầu trời xanh ngắt, tôi vẫn thấy bóng dáng chiếc diều hồng của Tí đang bay ở một cõi nào đó, và chiếc diều xanh của bố con tôi đang đứng gác cho những ký ức không bao giờ tàn phai.
Cánh diều giấy mang theo những lời ước – nó không chỉ bay bằng gió, nó bay bằng niềm tin rằng thế giới này luôn có một chỗ dành cho những tâm hồn mộng mơ, dù là ở xóm Cầu Vồng hay ở bất cứ nơi đâu trên trái đất này.
Tôi nhắm mắt lại, nghe tiếng vi vu của gió qua những kẽ lá, và thấy lòng mình nhẹ tênh như một cánh diều vừa tìm được luồng gió tốt để vút bay.