Trong danh mục những thứ khó hiểu nhất trên đời mà tôi và thằng Tủn từng liệt kê, "bia" luôn đứng ở vị trí quán quân, vượt xa cả môn toán đố hay việc tại sao con gái lại thích vừa đi vừa nắm tay nhau. Người lớn gọi đó là đồ uống, nhưng với tôi, đó là một loại nước thần kỳ khiến người ta vừa trở nên mạnh mẽ, vừa trở nên yếu đuối chỉ trong một buổi chiều.
Bố tôi thường uống thứ nước ấy vào mỗi cuối tuần hoặc những hôm công trình bị đình trệ vì mưa bão. Thứ nước màu vàng sủi bọt, trông thì có vẻ giống nước ngọt cam nhưng vị thì lại đắng ngắt như thuốc ký ninh mà bà nội bắt tôi uống hồi bị sốt rét. Tôi đã từng lén nhấp thử một ngụm khi bố vào bếp lấy thêm lạc rang, và kết quả là tôi đã phải súc miệng bằng nửa lít nước lã để xua đi cái vị tệ hại ấy.
"Tủn này, tại sao bố tớ lại thích uống thuốc đắng vào lúc nghỉ ngơi nhỉ?" tôi hỏi thằng bạn khi hai đứa đang ngồi trên cành cây vú sữa trước sân nhà.
Thằng Tủn đẩy gọng kính, trầm ngâm: "Theo nghiên cứu của tớ, đó là một loại 'nước quên lãng'. Người lớn uống nó để tẩy xóa những ký ức không vui trong ngày. Càng đắng thì tẩy càng sạch."
"Nhưng uống xong bố tớ lại hay nói về chuyện cũ, có quên được cái gì đâu?"
"Đó là tác dụng phụ," Tủn khẳng định chắc nịch. "Khi ký ức hiện tại bị tẩy đi, những ký ức cũ kỹ nằm sâu dưới đáy sẽ trồi lên. Giống như lúc cậu quét sạch lớp bụi trên sàn nhà thì mới thấy được vết nứt bên dưới ấy."
Chiều chủ nhật hôm đó, xóm Cầu Vồng chìm trong cái nắng hanh vàng. Bố tôi kê một cái bàn nhỏ ra hiên nhà, trên bàn là một đĩa đậu phộng rang muối và hai chai bia lạnh toát. Khách mời của bố không ai khác chính là bác Bảo "Khùng".
Tôi và thằng Tủn quyết định thực hiện một cuộc thám hiểm tầm xa. Chúng tôi không ngồi trên cây nữa mà lẻn ra nấp sau đống củi khô ngay cạnh hiên, đủ gần để nghe thấy những tiếng "khà" sảng khoái và những câu chuyện mà người lớn chỉ nói khi có sự hiện diện của "nước đắng".
"Này Bảo, ông còn nhớ con diều sáo ngày xưa mình làm ở bãi sông không?" Bố tôi nâng ly, những bọt trắng trào ra mép ly như những đám mây thu nhỏ.
Bác Bảo cười, đôi mắt bác hơi nheo lại vì khói thuốc: "Nhớ chứ. Con diều ấy bay cao đến mức tôi tưởng nó sẽ chạm vào mặt trăng. Cuối cùng bị đứt dây, ông tiếc đến nỗi bỏ cơm mất hai ngày."
"Ừ, lúc đó mình chỉ tiếc con diều. Còn bây giờ, tôi thấy mình giống như cái dây diều bị đứt ấy, cứ bay vô định, chẳng biết lúc nào thì rơi xuống bụi rậm," bố tôi nói rồi dốc cạn ly bia.
Tôi nhìn bố. Gương mặt bố đỏ rực, đôi mắt hơi lờ đờ nhưng lại chứa đựng một nỗi buồn mà ngày thường bố giấu rất kỹ sau vẻ nghiêm nghị. Tôi chợt nhận ra, khi uống thứ nước đắng ấy, bố không còn là "ông bố khổng lồ" quyền lực nữa. Bố trở nên nhỏ bé hơn, giống như một đứa trẻ bị lạc đường đang cố gắng tìm về nhà bằng những câu chuyện cũ.
"Bố tớ đang buồn à?" tôi thì thầm vào tai Tủn.
"Không phải buồn bình thường đâu," Tủn đáp, giọng nó cũng chùng xuống. "Đó là nỗi buồn của người lớn. Loại nỗi buồn không thể giải quyết bằng một cây kem hay một trận bắn bi thắng."
Cuộc nhậu tiếp diễn với những câu chuyện về tiền lương, về những cái móng nhà bị lún, và về những người bạn đã lâu không gặp. Càng uống, giọng bố càng lớn, nhưng lời nói lại càng đứt quãng.
"Ông biết không Bảo, nhiều lúc tôi muốn quăng hết mấy cái bản vẽ này đi. Tôi muốn về quê, trồng rau, nuôi gà, sáng sáng ra bờ ao ngồi câu cá như hồi mình mười tuổi," bố đập tay xuống bàn, làm đĩa đậu phộng nảy lên.
Bác Bảo chỉ im lặng, nhấp một ngụm nhỏ: "Ai chẳng muốn thế. Nhưng ông còn thằng Mận, còn bà nhà. Chúng ta đã ký vào một bản hợp đồng với sự trưởng thành rồi, không hủy ngang được đâu."
Bản hợp đồng với sự trưởng thành? Tôi tự hỏi nó trông như thế nào. Có lẽ nó được viết trên loại giấy đắt tiền, có đóng dấu đỏ chót và buộc người ta phải từ bỏ những con diều sáo để đổi lấy những cái móng nhà vững chãi.
Tôi nhìn xuống bàn tay mình, đôi bàn tay vẫn còn dính nhựa cây vú sữa. Tôi tự hứa với lòng mình rằng tôi sẽ không bao giờ ký vào cái bản hợp đồng đáng sợ đó. Tôi sẽ mãi là một đứa trẻ, để không bao giờ phải uống nước đắng để cảm thấy thoải mái.
Nhưng rồi, tôi nhìn thấy mẹ tôi đi từ trong nhà ra. Mẹ không mắng bố vì tội uống rượu, mẹ cũng không cằn nhằn về đống vỏ chai. Mẹ nhẹ nhàng đặt thêm một bát canh nóng lên bàn rồi đưa tay lau mồ hôi trên trán bố.
"Uống ít thôi ông, lát còn vào ăn cơm kẻo nguội," mẹ nói khẽ.
Ánh mắt mẹ nhìn bố lúc đó không giống ánh mắt lúc mẹ nhìn tôi khi tôi làm vỡ lọ hoa. Đó là một ánh mắt tràn đầy sự thấu hiểu và sẻ chia. Có lẽ mẹ biết rằng cái vị đắng trong ly bia kia chẳng thấm vào đâu so với cái vị đắng mà bố phải nếm trải ngoài công trường nắng gió.
Người lớn bảo vệ nhau bằng những cử chỉ lặng lẽ như thế. Họ không cần nói "tớ thương cậu" như cách Cái Tí hay nói với búp bê, họ thể hiện bằng bát canh nóng và sự kiên nhẫn khi đứng bên cạnh một người đang say.
Đến cuối buổi chiều, bác Bảo chào bố ra về. Bố ngồi lại một mình dưới hiên nhà, trăng bắt đầu lên nhạt nhòa ở phía chân trời. Bố ngồi lặng im, nhìn vào cái ly không.
Tôi mạnh dạn bước ra khỏi chỗ nấp, lại gần bên bố. Bố ngẩng đầu lên, thấy tôi, bố cười hiền: "Mận đấy à? Sao chưa đi chơi với thằng Tủn?"
"Tủn về ăn cơm rồi bố ạ. Bố ơi, bia đắng thế sao bố vẫn uống?" tôi ngồi xuống chiếc ghế bác Bảo vừa rời đi.
Bố kéo tôi lại gần, mùi bia hơi nồng nhưng hơi ấm từ người bố khiến tôi không thấy sợ. Bố chỉ vào cái ly: "Con thấy nó đắng, vì con chỉ mới nếm bằng lưỡi. Khi nào con lớn, con sẽ nếm nó bằng... cả cuộc đời. Lúc đó, con sẽ thấy vị đắng này thực ra lại rất ngọt."
"Sao lại ngọt hả bố? Đắng là đắng chứ?"
"Vì nó giúp bố nhớ ra rằng bố vẫn còn cảm xúc. Ngoài kia, người ta đối xử với nhau bằng sự lạnh lùng và những con số. Ở đây, với vị đắng này, bố thấy mình vẫn còn là một con người biết nhớ, biết tiếc, và biết... đau."
Tôi nhìn vào mắt bố. Trong ánh chiều chạng vạng, tôi thấy một giọt nước mắt lăn dài trên gò má sạm màu sương gió của bố. Giọt nước mắt ấy nhanh chóng biến mất trong bộ râu lởm chởm, nhưng nó đã kịp để lại trong lòng tôi một sự chấn động.
Bố tôi, người hùng có thể nâng bổng tôi bằng một tay, người không sợ nắng cháy hay mưa dông, hóa ra cũng có lúc phải khóc. Và thứ nước đắng kia, chẳng qua là cái cớ để bố được phép yếu đuối một chút trước khi ngày mai lại phải khoác lên mình bộ giáp của người lớn.
"Bố đừng uống nước đắng nữa được không?" tôi thầm thì, ôm lấy cánh tay bố. "Con sẽ cho bố kẹo mạch nha, nó ngọt lắm."
Bố bật cười, ôm tôi vào lòng, một cái ôm thật chặt: "Được, bố sẽ ăn kẹo của Mận. Nhưng con phải hứa với bố một điều."
"Điều gì ạ?"
"Đừng lớn nhanh quá. Hãy cứ giữ lấy cái lưỡi chỉ biết nếm vị ngọt của kẹo thêm một thời gian nữa."
Tối hôm đó, bố ngủ sớm. Tôi nằm cạnh bố, nghe tiếng thở đều đặn và đôi khi là một vài câu nói mớ không rõ lời. Tôi lấy một viên kẹo mạch nha để sẵn trên gối bố, hy vọng rằng trong giấc mơ, bố sẽ nếm thấy vị ngọt thay vì vị đắng của những chai bia chiều nay.
Thằng Tủn nói sai rồi. Bia không phải là "nước quên lãng". Nó là "nước nhắc nhở". Nó nhắc người lớn nhớ về những gì họ đã đánh mất, nhắc họ về những gì họ đang bảo vệ.
Khi tôi ra sân đình chơi vào sáng hôm sau, tôi thấy xóm Cầu Vồng vẫn nhộn nhịp như cũ. Chú Hùng vẫn quai búa, bác Bảo vẫn sửa đồng hồ, và bố tôi lại thắt cái cà vạt xám xịt để đi làm. Thế giới lại quay về với những quy tắc của nó. Nhưng tôi đã nhìn thấy "kẽ nứt" dưới sàn nhà. Tôi đã biết rằng bên dưới bộ quần áo phẳng phiu kia là một con diều sáo đang khao khát được đứt dây để bay về phía mặt trời.
Tôi chạy lại chỗ bà Sáu, dùng năm trăm đồng cuối cùng để mua một phong kẹo gừng. Bà Sáu hỏi: "Mận mua kẹo cho ai mà mua loại cay thế này?"
"Con mua cho bố con ạ. Bố bảo thỉnh thoảng vị cay đắng cũng có cái hay, nhưng con muốn nó cay kiểu kẹo chứ không phải cay kiểu bia."
Bà Sáu cười, bà đưa thêm cho tôi một viên kẹo chanh: "Cho con này. Để khi nào con thấy đắng lòng vì bị mẹ mắng, con hãy ăn nó."
Tôi cầm viên kẹo, bước thong dong trong nắng sớm. Tôi nhận ra rằng, trưởng thành không phải là bắt đầu uống bia, mà là khi ta bắt đầu hiểu được tại sao người khác lại phải uống bia. Sự thấu cảm là bài học đầu tiên trong cuốn sách giáo khoa không có chữ mà cuộc đời bắt tôi phải học.
"Kính coong... kính coong..."
Tiếng chuông của chú bán kem lại vang lên. Tôi vẫy tay chào chú, nhưng lần này tôi không chạy theo. Tôi đứng đó, nhìn những đám mây trắng như bọt bia trôi lững lờ trên bầu trời xanh thẳm. Tôi chợt hiểu tại sao mây không cần đi làm. Vì mây không bao giờ phải nếm vị đắng để cảm thấy mình đang sống. Mây chỉ việc tan đi thành mưa, và mưa thì luôn mát lành, dù có rơi xuống đống bùn hay rơi xuống một ly bia đang uống dở của một người đàn ông mệt mỏi.
Trong cái không gian tĩnh lặng của buổi sáng, tôi thầm hứa: Sau này khi lớn lên, tôi sẽ là một người lớn không cần đến bia. Tôi sẽ uống trà với bạn bè, và chúng tôi sẽ kể cho nhau nghe về những cuộc họp dưới gầm giường, về những que kem tan chảy, và về những người bố đã từng khóc vì một con diều sáo.
Bởi vì, nếu chúng ta giữ đủ vị ngọt trong tim, thì dù cuộc đời có đắng đến đâu, chúng ta cũng sẽ biến nó thành một phong kẹo gừng ấm áp.
Tôi chạy về nhà, thấy mẹ đang phơi áo cho bố. Nắng đậu trên vai mẹ, đậu trên những chiếc áo sơ mi bạc màu. Tôi cảm thấy xóm Cầu Vồng của mình thật đẹp, cái đẹp không nằm ở màu sắc lộng lẫy, mà nằm ở chính những vị đắng, vị cay và vị ngọt đang hòa quyện vào nhau trong từng hơi thở của mỗi mái nhà.
Mọi người lớn trong xóm này đều là những chiến binh. Họ chiến đấu với hóa đơn, với thời tiết, với sự mệt mỏi để giữ cho thế giới của chúng tôi mãi là một khu vườn cổ tích. Và dù đôi khi họ có phải dùng đến "nước đắng" để tiếp thêm sức mạnh, tôi cũng sẽ không bao giờ trách họ nữa.
Tôi sẽ chỉ lặng lẽ đặt một viên kẹo vào tay họ, như một lời cảm ơn thầm kín vì đã gánh vác cả bầu trời trên vai cho tôi được bình yên ngắm mây bay.