Bầu trời vùng ngoại ô Rome rực cháy một màu đỏ thẫm khi mặt trời lặn xuống sau những rặng thông già, đổ những chiếc bóng dài dằng dặc lên các phế tích của một thời đại hoàng kim đã lùi xa hàng nghìn năm. Đây là giai đoạn mà các cuộc thám hiểm khảo cổ không còn đơn thuần là việc săn tìm cổ vật, mà đã trở thành một cuộc chạy đua giữa các nhà khoa học để giải mã những bí mật của các nền văn minh cổ đại bằng phương pháp thực nghiệm. Những chiếc xe ngựa lộc cọc trên con đường Appian cổ xưa, mang theo Julian Thorne hướng về khu hầm mộ mới được phát hiện bên dưới một biệt thự bỏ hoang.
Thorne bước xuống xe, bụi đất của vùng đồng bằng Ý bám đầy trên đôi giày da đen bóng. Đợi ông là Giáo sư Moretti, một người đàn ông có gương mặt hốc hác, đôi bàn tay run rẩy khi cầm chiếc đèn dầu hỏa.
“Thưa ông Thorne, chúng tôi đã phá phong ấn hầm mộ này vào ba ngày trước. Nhưng sáng nay, khi chúng tôi quay lại, đồng nghiệp của tôi – Tiến sĩ Aris – đã trở thành một phần của nơi này. Đó không phải là một cái chết bình thường. Nó giống như một nghi lễ tế thần tàn khốc của quá khứ.”
Thorne không nói gì, ông lấy ra một chiếc mặt nạ bằng vải tẩm tinh dầu khuynh diệp để ngăn mùi ẩm mốc và khí độc từ lòng đất, rồi ra hiệu cho Moretti dẫn đường.
Lối xuống hầm mộ hẹp và dốc, những bậc đá đã mòn vẹt bởi thời gian. Khi họ chạm đến gian buồng chính, ánh sáng từ đèn dầu phản chiếu lên một khối vật chất bóng loáng đang nằm giữa căn phòng. Tiến sĩ Aris đang ngồi tựa lưng vào một cỗ quan tài đá, nhưng toàn bộ cơ thể anh ta bị bao phủ bởi một lớp nhựa thông dày đặc, trong suốt như hổ phách, đã cứng lại hoàn toàn. Đôi mắt Aris vẫn mở to, nhìn xuyên qua lớp nhựa với một biểu cảm kinh hoàng vĩnh cửu.
“Nhựa thông tươi,” Thorne lẩm bẩm, ông quỳ xuống bên cạnh 'bức tượng' người. “Một lượng nhựa lớn như thế này cần nhiệt độ rất cao để duy trì trạng thái lỏng trước khi bao phủ nạn nhân. Giáo sư, trong hầm mộ này có hệ thống đun nấu nào không?”
“Không, thưa ông. Chúng tôi chỉ mang theo đèn dầu và các dụng cụ đào bới cầm tay. Để đun nóng hàng chục lít nhựa thông, người ta cần một cái vạc lớn và củi lửa. Khói từ đó sẽ làm chúng tôi ngạt thở ngay lập tức trong không gian kín này.”
Thorne rút ra một cây kim dài bằng thép, thử đâm vào lớp vỏ nhựa. Nó cứng như đá nhưng ở sâu bên trong, gần sát với cơ thể nạn nhân, nhựa vẫn còn hơi dẻo. Ông đưa mũi kim lên mũi ngửi.
“Mùi nhựa thông trộn lẫn với… dầu thô và một hợp chất lưu huỳnh. Đây không phải là loại nhựa dùng để ướp xác của người cổ đại. Đây là nhựa công nghiệp được gia nhiệt bằng phản ứng hóa học.”
Thorne đứng dậy, ông bắt đầu soi đèn dọc theo các bức tường của hầm mộ, nơi có những phù điêu mô tả các vị thần La Mã. Ông dừng lại trước hình ảnh vị thần lửa Vulcan. Trên tay của bức phù điêu có một lỗ nhỏ, xung quanh bám một lớp bụi màu vàng chanh.
“Lưu huỳnh nung chảy,” Thorne nói, giọng ông vang vọng trong hầm tối. “Kẻ giết người không cần củi lửa. Hắn sử dụng một phản ứng nhiệt nhôm sơ khai – một phát minh mới được công bố trong các tạp chí luyện kim gần đây. Hắn trộn bột nhôm với oxit sắt và lưu huỳnh bên trong các hốc tường này. Khi phản ứng được kích hoạt bằng một ngòi nổ hóa học, nó tạo ra nhiệt độ lên tới hàng nghìn độ trong vài giây, đủ để làm nóng chảy nhựa thông đựng trong các bình gốm đặt phía trên.”
Giáo sư Moretti lắp bắp:
“Nhưng ai… ai có thể hiểu về hóa học luyện kim đến mức đó? Aris là một nhà khảo cổ, anh ấy không có kẻ thù trong giới công nghiệp.”
Thorne quay lại, ánh đèn dầu hỏa soi rọi gương mặt lạnh lùng của ông.
“Kẻ thù không nhất thiết phải ở bên ngoài, Giáo sư. Hãy nhìn vào đôi giày của ông. Tại sao lớp bùn dưới đế giày của ông lại có những hạt mịn màu xám bạc của bột nhôm, trong khi đất ở vùng này chỉ có màu đỏ và nâu?”
Moretti sững người, ông ta cố lùi lại vào bóng tối của hầm mộ.
“Tôi… tôi đã đi qua khu vực mỏ đá sáng nay. Chắc là dính từ đó.”
“Mỏ đá không sử dụng bột nhôm tinh khiết, Moretti. Và ông cũng quên rằng, nhựa thông tươi khi cứng lại sẽ co ngót, bẫy lấy những hạt bụi trong không khí. Tôi tìm thấy một sợi chỉ nhỏ từ chiếc khăn choàng bằng len của ông bị kẹt cứng trong lớp nhựa ngay phía sau gáy của Aris. Ông đã giữ chặt anh ta khi nhựa nóng bắt đầu dội xuống từ trên trần hầm mộ.”
Thorne tiến thêm một bước, chiếc gậy ba toong của ông gõ nhịp đều đặn trên sàn đá.
“Aris đã phát hiện ra rằng ông không hề tìm thấy hầm mộ này bằng kỹ năng khảo cổ. Ông đã mua lại thông tin từ những kẻ trộm mộ và cố tình phá hủy các văn bản cổ để chiếm đoạt công trạng một mình. Aris định tố cáo ông với Viện Hàn lâm tại Rome vào ngày mai. Ông đã chọn cách biến anh ta thành một 'phát hiện khảo cổ' vĩnh viễn để bịt đầu mối.”
Moretti gầm lên một tiếng đầy thú tính, ông ta rút ra một con dao nhỏ dùng để gạt đất cổ vật, lao về phía Thorne. Nhưng trong không gian chật hẹp và tối tăm này, kinh nghiệm của một cựu đặc nhiệm là lợi thế tuyệt đối. Thorne không cần dùng đến sức mạnh thô bạo; ông dùng chiếc gậy ba toong gạt mạnh vào cổ chân Moretti, khiến gã ngã sụp xuống ngay cạnh thi thể bị phong kín của Aris.
“Sự tham lam thường khiến người ta mù quáng trước những dấu vết rõ ràng nhất,” Thorne nói khi ông dùng dây thừng buộc chặt tay Moretti. “Ông đã biến bạn mình thành một bức tượng để giấu đi sự thật, nhưng chính lớp nhựa đó đã bảo quản mọi bằng chứng chống lại ông.”
Khi cảnh sát Rome tiến vào hầm mộ để dẫn giải Moretti đi, Julian Thorne đứng lại một mình trước cỗ quan tài đá. Ông nhìn thi thể Aris trong khối nhựa thông rực rỡ dưới ánh đèn bão, trông giống như một tạo vật của thời đại mới bị mắc kẹt trong nấm mồ của quá khứ.
“Khoa học đã cho ông sự bất tử, Aris,” Thorne thì thầm, “nhưng đó là cái giá quá đắt cho một sự thật.”
Ông bước ra khỏi hầm mộ khi trăng đã lên cao, tỏa ánh sáng bạc xuống những tàn tích La Mã. Julian Thorne hít một hơi thật sâu bầu không khí lạnh của đêm tối Ý, gạt bỏ mùi nhựa thông và lưu huỳnh ra khỏi trí nhớ. Ông biết rằng mỗi vụ án là một vết thương của xã hội, và vai trò của ông là khâu chúng lại bằng những sợi chỉ của sự thật và công lý.
Ngày mai, ông sẽ rời Rome. Lục địa già vẫn còn nhiều bóng tối, và Julian Thorne, với chiếc kính lúp và trái tim duy lý, sẽ tiếp tục hành trình của mình – hành trình của một người thám tử sống giữa ranh giới của hai thế kỷ, nơi ánh sáng của trí tuệ đang dần xua tan những bóng ma của định kiến.