Trời hôm ấy mù sương. Cái thứ sương muối miền Bắc vào cuối thu cứ bảng lảng, đặc quánh như nước vo gạo, phủ lên những mái tranh nghèo xơ xác của làng Vũ Đại. Từ phía con đường mòn dẫn vào làng, một bóng người lảo đảo hiện ra. Hắn đi không vững, đôi chân trần bấm chặt xuống lớp bùn nhão sau trận mưa đêm. Đó là Lân.
Lân về. Sau mười năm biệt tích trong cái nhà tù thực dân xa tít tắp, hắn trở về với một diện mạo mà nếu bà lão nuôi hắn còn sống, chắc chắn bà sẽ ngất xỉu vì kinh hãi. Cái mặt hắn không còn là mặt người nữa. Nó giống như một mảnh đất bị cày xới nát bét bởi những đường rạch ngang dọc. Vết sẹo dài nhất chạy từ thái dương xuống tận cằm, mỗi khi hắn nghiến răng, nó lại giật giật như một con rết lớn đang sống dậy.
Hắn bắt đầu chửi. "Cha tiên sư cái làng này! Chúng mày chết sạch cả rồi hay sao mà không đứa nào ra đón ông?"
Tiếng chửi của hắn không trong trẻo, nó khàn đặc, hụt hơi nhưng đầy sự phẫn uất. Hắn chửi đời, chửi cái lò gạch cũ nơi hắn bị bỏ rơi, chửi cả cái đứa nào đã đẻ ra hắn để rồi vứt hắn vào cuộc đời này như vứt một con chó ghẻ. Nhưng đáp lại hắn chỉ là tiếng chó sủa ran lên từ những rặng dâm bụt. Người ta không ra. Người ta hé cửa nhìn rồi vội vàng cài then thật chặt. Họ sợ hắn? Không, cái nỗi sợ ấy nó đi kèm với sự khinh bỉ. Với dân làng này, Lân bây giờ là một thứ rác rưởi, một con quỷ dữ không nên tồn tại.
Hắn dừng lại bên gốc đa cụt đầu làng, nơi ngày xưa hắn thường ngồi đan sọt cùng ông lão mù. Bây giờ, chỗ ấy chỉ còn lại những rễ đa trơ trọi như những cánh tay khô héo của người già. Hắn ngồi xuống, rút từ trong bọc ra một chai rượu trắng nút lá chuối. Hắn nốc một ngụm lớn, rượu vào đến đâu, tim gan hắn nóng ran đến đó. Hắn cười, một điệu cười nghe như tiếng mèo hoang gào trong đêm.
Mười năm trước, hắn hiền như đất. Hắn chỉ biết làm thuê, cuốc mướn, mơ về một mái nhà với cô gái tên Lụa. Thế mà chỉ vì một cái tát của con trai Bá Hanh, chỉ vì một cơn ghen tuông vô lối của lũ nhà giàu, cuộc đời hắn rẽ sang một lối tối tăm không lối thoát. Nhà tù đã dạy hắn cách cầm dao, cách rạch mặt, nhưng không dạy hắn cách làm một con người bình thường trở lại.
"Lân ơi là Lân... mày về làm gì?" – Hắn tự hỏi mình rồi lại tự cười. Hắn về để đòi nợ. Hắn phải đòi lại cái danh dự, cái khuôn mặt và cả cuộc đời đã mất của mình.